Nadwyżka operacyjna w polskich samorządach w 2022 roku była wyraźnie mniejsza niż w latach poprzedzających pandemię, a nawet mniejsza niż w 2020 r. Największy przyrost wydatków majątkowych zaobserwowano w gminach wiejskich. Najbardziej zadłużone w 2022 r. były miasta na prawach powiatu - wynika z raportu Banku Gospodarstwa Krajowego.

Inflacja, rosnące ceny paliw i energii, a przede wszystkim zmiany w podatkach, zwłaszcza PIT, powodują, że gminy, powiaty i województwa samorządowe mają coraz większe problemy ze zbilansowaniem budżetów. Dodatkowy zastrzyk finansowy z budżetu państwa ma być mniejszy niż w ubiegłym roku. Samorządy na razie nie mogą porozumieć się odnośnie podziału kwoty wyrównawczej.

Jedynie w dwóch skontrolowanych gminach województwa mazowieckiego nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie naliczania i egzekwowania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - stwierdziła Najwyższa Izba Kontroli. W pozostałych przewlekle egzekwowano deklaracje o wysokości opłaty oraz nieprawidłowo i nieskutecznie prowadzono postępowania wobec osób zalegających z opłatami.

Po 8 latach batalii o umożliwienie łączenia środków samorządowych z tymi z Narodowego Funduszu Zdrowia przy finansowaniu programów opieki zdrowotnej, udało się uchylić furtkę. Ministerstwo Zdrowia zgodziło się na takie montaże finansowe w przypadku programów polityki zdrowotnej, realizowanych przez jednostkę samorządu terytorialnego w zakresie świadczeń gwarantowanych oraz szczepień ochronnych.

W samorządach przygotowania do nowej perspektywy wydatkowania środków z funduszy Unii Europejskiej wiążą się z opracowywaniem dokumentów strategicznych, które potwierdzą spójność kierunków planowanego rozwoju gminy. Jednym z takich narzędzi jest dobrze opracowana strategia rozwoju gminy - pisze dr Joanna Cieślińska z Wielkopolskiej Akademii Nauki i Rozwoju.

Trwa już II edycja ogólnopolskiego badania samorządów pt. „LEXOMETR Prawno-Samorządowy 2023 – wyzwania i perspektywy dla JST”. Celem jest poznanie kondycji jednostek samorządu terytorialnego w dobie wyzwań, wynikających m.in. ze zmienności prawa. Ankieta jest anonimowa i dotyczy także zarządzania urzędem w momentach kryzysowych czy kondycji finansowej urzędów.

Samorządy nie chcą inwestować w modernizację nie swoich latarni ulicznych. Domagają się też ograniczenia opłaty z tytułu poboru mocy biernej pojemnościowej w oświetleniu ulicznym. Ta kosztowna opłata wygląda jak kara przedsiębiorstwa energetycznego dla tych, którzy inwestują w nowoczesne oświetlenie. Problem będzie narastał, bo lamp ledowych jest coraz więcej.

19 kwietnia 2023 r. miało zapaść pierwsze rozstrzygnięcie NSA w sprawie zwolnienia infrastruktury kolejowej z podatku od nieruchomości w kontekście pomocy publicznej (sygn. III FSK 3/22). NSA zdecydował się jednak na skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu (TSUE). Będzie to pierwsza tego typu sprawa przed europejskim trybunałem – pisze Rafał Kran, doradca podatkowy.

Rządowe Centrum Legislacji opublikowało projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ulepszenia środowiska prawnego i instytucjonalnego dla przedsiębiorców. Przewiduje on również zmiany w prawie podatkowym. Chodzi przede wszystkim o ordynację podatkową, podatek dochodowy od osób prawnych, podatek rolny, leśny i przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Coroczne loterie promocyjne związane ze świadomym rozliczaniem PIT nasuwają wiele wątpliwości związanych z ich opodatkowaniem. Organizator loterii i jednocześnie dysponent nagród zostaje zwolniony z obowiązków płatnika VAT, nawet jeśli chodzi o loterie, w których nagrodą jest mieszkanie, a deweloper staje się fundatorem nagrody głównej. Potwierdza to jedna z ostatnich interpretacji podatkowych.

Organizacje samorządowe domagają się odebrania PGW Wody Polskie uprawnień regulatora opłat za wody i ścieki i powrotu do akceptowania taryf przez rady gmin. Rząd raczej nie zgodzi się na to, więc samorządowcy proponują wprowadzenie mechanizmu korekty taryf w sytuacjach nadzwyczajnych, analogicznie jak dla cen ciepła, ewentualnie skrócenie okresu obowiązywania taryfy do roku.

Gminy nie finansują bezpośrednio świadczeń opieki zdrowotnej dla mieszkańców, zastępując w tym NFZ. Nie oznacza to jednak, że są całkowicie zwolnione z ponoszenia wydatków związanych z organizacją ochrony zdrowia na swoim obszarze. Budżety poszczególnych gmin mogą zatem mieć wpływ na jakość świadczonych usług medycznych.

Podwyższenie udziału jednostek samorządu terytorialnego w PIT, zmniejszenie wysokości wpłat na Janosikowe, zmiana mechanizmu ustalania subwencji oświatowej, wyeliminowanie niektórych dysfunkcji części rozwojowej subwencji w związku z dyskryminowaniem części JST w zasadach podziału środków pochodzących z budżetu państwa. Takie zmiany w finansach samorządowych proponują skarbnicy metropolii polskich.

Ministerstwo Finansów stwierdziło niedawno, że za zajęty na działalność gospodarczą należy uznać budynek mieszkalny wynajmowany przez przedsiębiorcę, nawet jeśli najemca realizuje w nim jedynie cele mieszkalne. Może to pogorszyć sytuację najemców, na których przerzucony zostanie w czynszu prawie 30-krotnie wyższy podatek. Rodzi również ryzyko nałożenia wyższej daniny na mieszkania wykorzystywane jako tzw. home office przy pracy zdalnej.

Sfinansowanie z funduszu sołeckiego organizacji spotkań integracyjnych, w tym zakupów artykułów spożywczych, z których będą przygotowane posiłki, uzależnione jest od tego, czy dana impreza jest dostępna dla ogółu mieszkańców i czy jej tematykę można powiązać z wykonywaniem zadań własnych gminy – wyjaśnia Regionalna Izba Obrachunkowa w Olsztynie.

Jeżeli poszczególne obiekty budowlane spełniają cechy pozwalające uznać je za odrębne przedmioty opodatkowania, są wykorzystywane do osiągnięcia konkretnego celu gospodarczego i z tego powodu zostały funkcjonalnie połączone, nie można tworzyć z ich sumy jednego przedmiotu opodatkowania. Potwierdza to niedawny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.

Planowane w 2023 roku wpływy z "janosikowego" od wszystkich najbogatszych jednostek samorządu terytorialnego do budżetu państwa wyniosą ok. 3,7 mld zł . To o 6,5 proc. więcej niż w 2022 r. Taką informację przedstawiło w środę w Sejmie Ministerstwo Finansów podczas posiedzenia podkomisji stałej do spraw finansów samorządowych.

Sama możliwość osiągnięcia dochodów przez gminę nie wskazuje na zarobkowy charakter działalności i nie stanowi przesłanki do uznania, że prowadzi działalność gospodarczą. Zarobkowy charakter ma działalność prowadzona w celu osiągania zysków, nawet jeśli nie zawsze będzie dochodowa.

Czy szumnie zapowiadane miliardy euro na lata 2021-2027 gdzieś się rozpłynęły w powietrzu? Już na koniec ubiegłego roku Komisja Europejska zatwierdziła wszystkie programy polityki spójności na nowy okres programowania. W tym czwartym już okresie programowania Polska po raz kolejny będzie największym beneficjentem unijnych środków i otrzyma z funduszy europejskich ponad 76 mld euro.

Jeden przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości może stanowić tylko to, co wchodzi w jego skład i nie może być od niego odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany. Nie można tworzyć też z ich sumy jednego przedmiotu opodatkowania. Potwierdził to niedawno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.