457 wniosków samorządów na kwotę ok. 2 mld złotych z Programu Inwestycji Strategicznych czeka w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, nawet od ponad dwóch miesięcy. To zarówno wnioski o zmianę zakresu inwestycji, jak i „odmrożenie” promes wstępnych. Komisja, która powinna je rozpatrzyć, padła ofiarą czystek w KPRM. W efekcie utknęły m.in. inwestycje drogowe.

Ministerstwo Finansów nie zmienia stanowiska w zakresie opodatkowania aportu wnoszonego przez gminy do spółek komunalnych. Uznaje, że samorządy powinny w każdej sytuacji płacić VAT. Eksperci zwracają jednak uwagę, że gminy mogą działać w odmiennym charakterze: wykonywać zadania publiczne albo prowadzić działalność gospodarczą wykraczającą poza zadania publiczne. I tylko w drugiej sytuacji powinny płacić VAT. Spory rozstrzygnie Naczelny Sąd Administracyjny.

Do gminy wciąż nie dotarły obiecane przez poprzedni rząd pieniądze z programów profrekwencyjnych - m.in. dla klubów sportowych, kół gospodyń wiejskich czy działania obywatelskie. Do wygranej „Bitwy o remizy” niektóre muszą dołożyć... połowę pieniędzy z własnych budżetów. Te przedwyborcze obietnice były składane bez podstaw prawnych i zabezpieczenia środków na ten cel - wskazują samorządowcy.

„Wystarczy” skorzystać z dobrodziejstwa kontroli zarządczej, by zminimalizować ryzyka i poprawić skuteczność realizacji działań i osiągania celów – mówi Patrycja Szulin, praktyk kontroli zarządczej oraz systemu zarządzania jakością, audytor w samorządzie, audytor wewnętrzny CGAP, komentując zalecenia pokontrolne NIK dotyczące działań gmin, mające na celu zwiększanie dochodów własnych.

NIK po kontroli dotyczącej dochodów własnych zaleciła, aby prezydenci i burmistrzowie miast wprowadzili skuteczne narzędzia systemu kontroli zarządczej. Pozwoli to ograniczyć nieprawidłowości w poborze podatków, w prowadzeniu postępowań o udzielanie ulg, w spłacie zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych, a także - poprawić egzekucję należności z tytułu dochodów własnych.

Przepisy rozporządzeń techniczno-budowlanych nie regulują dostatecznie kwestii zanieczyszczenia światłem przestrzeni publicznych, szczególnie przez niebieskie diody LED w oświetleniu drogowym. A to one mają negatywny wpływ na zdrowie mieszkańców. Zagrożenie może zwiększyć program „Rozświetlamy Polskę”, jeśli w regulaminie nie zobowiązywano beneficjentów do wprowadzenia rozwiązań zapobiegających rozpraszaniu oświetlenia LED-owego poza odcinki dróg.

Podpisywane są pierwsze umowy o dofinansowanie w ramach nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej na lata 2021-2027. Już teraz widać, że pewne zapisy umowy o dofinansowanie uległy zdecydowanej zmianie. Warto wiedzieć na co powinny zwrócić uwagę jednostki samorządowe.

Nauczyciele dostaną podwyżki wynagrodzeń. Rząd kończy prace nad budżetem i konsultuje projekt rozporządzenia określającego kwotę minimalnego wynagrodzenia pedagogów. Nikt jednak nie wydaje się szczególnie zadowolony. Według nauczycieli rząd nie zrealizował swoich przedwyborczych obietnic, samorządowcy chcieliby natomiast, by inaczej wyglądała kwestia finansowania podwyżek, bo pieniędzy może nie wystarczyć.

W większości skontrolowanych gmin działania podejmowane w celu zwiększenia dochodów własnych były nieskuteczne lub obarczone nieprawidłowościami. Podatki lokalne naliczano w niewłaściwej wysokości lub za niewłaściwy okres. Większość gmin nieprawidłowo dochodziła zaległości z tytułu dochodów własnych – wynika z raportu NIK.

Kary nie odstraszają osób z minimalnym wynagrodzeniem od parkowania gdzie im się żywnie podoba, gdyż i tak nie można ich wyegzekwować. Samorządy biją na alarm, bo rośnie liczba dłużników, którzy mogliby spłacić długi, ale wiedzą, że nie muszą, bo chroni ich dziurawe prawo. Po kolejnej podwyżce w tym roku, wynagrodzenie wyłączone spod egzekucji będzie otrzymywał już co czwarty pracujący w Polsce.

Dotowanie placówek niepublicznych jest "kulą u nogi" samorządów i źródłem sporów między nimi. Samorządowcy wskazują, że obowiązujące przepisy uniemożliwiają im rzetelną kontrolę udzielonej dotacji, bo nie mogą otrzymać od podmiotów dotowanych pełnej dokumentacji. Kwestią sporną jest także definicja faktycznej liczby. Ale są też głosy przeciwne.

Tam, gdzie brakuje chętnych – tak jak do tej pory - dyżurującą aptekę wyznaczy starostwo. Z tą różnicą, że jeśli samorząd będzie chciał, by była otwarta dla mieszkańców przez całą noc i święta, koszt dyżuru będzie musiał pokryć powiat. Narodowy Fundusz Zdrowia zapłaci bowiem zaledwie za dwie godziny pracy w porze nocnej - maksymalnie do godz. 23, i za cztery godziny pracy apteki w dzień wolny od pracy, najdłużej do godz. 18.

Od 1 stycznia 2024 r. indywidualni rolnicy oraz rolnicze spółdzielnie produkcyjne będą mogły przekazać 1,5 proc. podatku rolnego na konto związku zawodowego rolników indywidualnych, związku rewizyjnego zrzeszającego rolnicze spółdzielnie produkcyjne lub Krajowego Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych. Gmina będzie mogła wnioskować do wojewody o rekompensatę utraconych dochodów.

Senat przyjął w piątek bez poprawek ustawę okołobudżetową na rok 2024 r., która wprowadza m.in. regulacje podnoszące dotacje dla samorządów. Ustawa trafi teraz do podpisu prezydenta. Przepisy zakładają, że od 1 stycznia 2024 r. wynagrodzenia nauczycieli wzrosną o 30 proc., a nauczycieli początkujących o 33 proc.

Zaplanowane w projekcie dochody budżetu wyniosą 682,4 mld zł, wydatki mają nie przekroczyć 866,4 mld zł, zaś deficyt ma wynieść nie więcej niż 184 mld zł. W czwartek około godz. 18 zakończyło się w Sejmie pierwsze czytanie projektu ustawy budżetowej na przyszły rok. Projekt został skierowany do komisji.

Gminy mogą do końca roku składać wnioski w ramach drugiego naboru do programu "Maluch plus". W 2023 r. Ministerstwo Rodziny zwiększyło budżet programu do 5,5 mld zł, co ma pozwolić na utworzenie ponad 100 tys. nowych miejsc opieki nad najmłodszymi dziećmi - poinformował resort w poniedziałek w komunikacie.

Podwyższenie subwencji oświatowej do 3 proc. PKB. Przyznanie samorządom udziału w PIT ryczałtowym i podwyższenie udziałów gmin, powiatów i województw w podatku dochodowym od osób fizycznych. Zmiany w systemie Janosikowym. Zdaniem Komisji Skarbników Unii Metropolii Polskich to niezbędne, pilne działania, aby uzdrowić system finansów samorządowych.

Samorządy, podobnie jak inni podatnicy, muszą wdrożyć KSeF od 1 lipca 2024 r. Według ekspertów wyzwań w sektorze publicznym jest jeszcze więcej niż w biznesie. A jedno z największych wynika z faktu, że gminy oraz ich jednostki budżetowe (np. szkoły czy domy kultury) posługują się jednym numerem NIP. By poprawnie rozliczać VAT i uniknąć chaosu, konieczne będzie wiec sprawne rozdzielenie faktur, które trafią do jednego zbioru KSeF.

Rząd, w ramach pierwszej edycji programu służącego odbudowie zabytków, postanowił pomóc instytucjom kościelnym, wykorzystując samorządy. Zmusił gminy do wygospodarowania środków na wkład własny w przedsięwzięcia, które nie są dla nich priorytetem. Samorządowcy już widzą wiele problemów z rozliczeniem dotacji. I spodziewają się, że niektóre parafie mogą nawet wycofać się z inwestycji.

W 2024 r. przewidywany jest znaczny wzrost wpływów z podatków dochodowych, w których jednostki samorządu terytorialnego mają udziały. Planowane dochody samorządów z PIT będą wyższe o 40 proc. niż w 2023 r, a wpływy z CIT wyższe o 21 proc. - wynika z wniesionego do Sejmu rządowego projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2024.