Nie 10 mld zł, a 13 mld złotych rekompensaty utraconych dochodów PIT otrzymają jeszcze w tym roku jednostki samorządu terytorialnego. Zastosowany przez rząd podział promuje małe i średnie gminy. Na mechanizmie korekty maksymalnego transferu stracą Gdańsk, Kraków, Łódź, Poznań, Wrocław oraz podwójnie Warszawa - jako gmina i jako powiat, a także województwo mazowieckie.

Włodarze gmin, gdzie ochroną objętych jest ponad 80 proc. obszarów, przekonują, że z parków, rezerwatów oraz innych terenów chronionych korzystają wszyscy, ale koszty ponoszą tylko te gminy. Dlatego chcą rekompensaty za utracone dochody i możliwości rozwoju, które przejawiają się w ograniczeniach inwestycyjnych.

Gmina, która realizując projekt z zakresu odnawialnych źródeł energii współfinansowany w znacznej części ze środków europejskich, w ramach którego montuje i podpina instalacje fotowoltaiczne na budynkach oraz na gruntach mieszkańców, którzy przejmą po upływie 5 lat własność zamontowanych instalacji, nie wykonuje z tego tytułu działalności gospodarczej - stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w siedmioosobowym składzie.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska postanowiło zadecydować za mieszkańców miast i gmin, na co mają wydawać pieniądze z budżetu obywatelskiego. W procedowanej właśnie nowelizacji Prawa ochrony środowiska znalazły się przepisy zobowiązujące miasta na prawach powiatu do wskazania, ile procent budżetu obywatelskiego zostanie przeznaczone np. na zazielenianie miejscowości.

Strona samorządowa Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego porozumiała się w kwestii podziału dodatkowych środków, którymi rząd ma jeszcze w tym roku zasilić budżety gmin, powiatów i województw. Z kompromisu wyłamał się Związek Gmin Wiejskich RP, który wolałby, aby podział odbył się na zasadach z 2022 r., premiujących gminy wiejskie. Ostatecznie decyzję, jak dodatkowe środki zostaną podzielone, podejmie resort finansów.

Nadwyżka operacyjna w polskich samorządach w 2022 roku była wyraźnie mniejsza niż w latach poprzedzających pandemię, a nawet mniejsza niż w 2020 r. Największy przyrost wydatków majątkowych zaobserwowano w gminach wiejskich. Najbardziej zadłużone w 2022 r. były miasta na prawach powiatu - wynika z raportu Banku Gospodarstwa Krajowego.

Inflacja, rosnące ceny paliw i energii, a przede wszystkim zmiany w podatkach, zwłaszcza PIT, powodują, że gminy, powiaty i województwa samorządowe mają coraz większe problemy ze zbilansowaniem budżetów. Dodatkowy zastrzyk finansowy z budżetu państwa ma być mniejszy niż w ubiegłym roku. Samorządy na razie nie mogą porozumieć się odnośnie podziału kwoty wyrównawczej.

Jedynie w dwóch skontrolowanych gminach województwa mazowieckiego nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie naliczania i egzekwowania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - stwierdziła Najwyższa Izba Kontroli. W pozostałych przewlekle egzekwowano deklaracje o wysokości opłaty oraz nieprawidłowo i nieskutecznie prowadzono postępowania wobec osób zalegających z opłatami.

Po 8 latach batalii o umożliwienie łączenia środków samorządowych z tymi z Narodowego Funduszu Zdrowia przy finansowaniu programów opieki zdrowotnej, udało się uchylić furtkę. Ministerstwo Zdrowia zgodziło się na takie montaże finansowe w przypadku programów polityki zdrowotnej, realizowanych przez jednostkę samorządu terytorialnego w zakresie świadczeń gwarantowanych oraz szczepień ochronnych.

W samorządach przygotowania do nowej perspektywy wydatkowania środków z funduszy Unii Europejskiej wiążą się z opracowywaniem dokumentów strategicznych, które potwierdzą spójność kierunków planowanego rozwoju gminy. Jednym z takich narzędzi jest dobrze opracowana strategia rozwoju gminy - pisze dr Joanna Cieślińska z Wielkopolskiej Akademii Nauki i Rozwoju.

Trwa już II edycja ogólnopolskiego badania samorządów pt. „LEXOMETR Prawno-Samorządowy 2023 – wyzwania i perspektywy dla JST”. Celem jest poznanie kondycji jednostek samorządu terytorialnego w dobie wyzwań, wynikających m.in. ze zmienności prawa. Ankieta jest anonimowa i dotyczy także zarządzania urzędem w momentach kryzysowych czy kondycji finansowej urzędów.

Samorządy nie chcą inwestować w modernizację nie swoich latarni ulicznych. Domagają się też ograniczenia opłaty z tytułu poboru mocy biernej pojemnościowej w oświetleniu ulicznym. Ta kosztowna opłata wygląda jak kara przedsiębiorstwa energetycznego dla tych, którzy inwestują w nowoczesne oświetlenie. Problem będzie narastał, bo lamp ledowych jest coraz więcej.

19 kwietnia 2023 r. miało zapaść pierwsze rozstrzygnięcie NSA w sprawie zwolnienia infrastruktury kolejowej z podatku od nieruchomości w kontekście pomocy publicznej (sygn. III FSK 3/22). NSA zdecydował się jednak na skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu (TSUE). Będzie to pierwsza tego typu sprawa przed europejskim trybunałem – pisze Rafał Kran, doradca podatkowy.

Rządowe Centrum Legislacji opublikowało projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ulepszenia środowiska prawnego i instytucjonalnego dla przedsiębiorców. Przewiduje on również zmiany w prawie podatkowym. Chodzi przede wszystkim o ordynację podatkową, podatek dochodowy od osób prawnych, podatek rolny, leśny i przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Coroczne loterie promocyjne związane ze świadomym rozliczaniem PIT nasuwają wiele wątpliwości związanych z ich opodatkowaniem. Organizator loterii i jednocześnie dysponent nagród zostaje zwolniony z obowiązków płatnika VAT, nawet jeśli chodzi o loterie, w których nagrodą jest mieszkanie, a deweloper staje się fundatorem nagrody głównej. Potwierdza to jedna z ostatnich interpretacji podatkowych.

Organizacje samorządowe domagają się odebrania PGW Wody Polskie uprawnień regulatora opłat za wody i ścieki i powrotu do akceptowania taryf przez rady gmin. Rząd raczej nie zgodzi się na to, więc samorządowcy proponują wprowadzenie mechanizmu korekty taryf w sytuacjach nadzwyczajnych, analogicznie jak dla cen ciepła, ewentualnie skrócenie okresu obowiązywania taryfy do roku.

Gminy nie finansują bezpośrednio świadczeń opieki zdrowotnej dla mieszkańców, zastępując w tym NFZ. Nie oznacza to jednak, że są całkowicie zwolnione z ponoszenia wydatków związanych z organizacją ochrony zdrowia na swoim obszarze. Budżety poszczególnych gmin mogą zatem mieć wpływ na jakość świadczonych usług medycznych.

Podwyższenie udziału jednostek samorządu terytorialnego w PIT, zmniejszenie wysokości wpłat na Janosikowe, zmiana mechanizmu ustalania subwencji oświatowej, wyeliminowanie niektórych dysfunkcji części rozwojowej subwencji w związku z dyskryminowaniem części JST w zasadach podziału środków pochodzących z budżetu państwa. Takie zmiany w finansach samorządowych proponują skarbnicy metropolii polskich.

Ministerstwo Finansów stwierdziło niedawno, że za zajęty na działalność gospodarczą należy uznać budynek mieszkalny wynajmowany przez przedsiębiorcę, nawet jeśli najemca realizuje w nim jedynie cele mieszkalne. Może to pogorszyć sytuację najemców, na których przerzucony zostanie w czynszu prawie 30-krotnie wyższy podatek. Rodzi również ryzyko nałożenia wyższej daniny na mieszkania wykorzystywane jako tzw. home office przy pracy zdalnej.

Sfinansowanie z funduszu sołeckiego organizacji spotkań integracyjnych, w tym zakupów artykułów spożywczych, z których będą przygotowane posiłki, uzależnione jest od tego, czy dana impreza jest dostępna dla ogółu mieszkańców i czy jej tematykę można powiązać z wykonywaniem zadań własnych gminy – wyjaśnia Regionalna Izba Obrachunkowa w Olsztynie.