Swą pięcioletnią kadencję Andrzej Duda rozpoczął 6 sierpnia 2015 r. od złożenia przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym.
Cztery weta do uchwalonych jeszcze przez parlament poprzedniej kadencji ogłoszone zostały we wrześniu i w październiku 2015 r. Potem była dłuższa przerwa i na początku lipca 2017 r. prezydent zdecydował się zawetować nowelizację ustawy o regionalnych izbach rachunkowych. Była to pierwsza zawetowana przez prezydenta ustawa przygotowana za rządów PiS. W uzasadnieniu decyzji prezydent wskazał, na nadmierną ingerencję w działalność samorządu stanowiłaby m.in. możliwość natychmiastowego odwołania przez premiera wójta, rozwiązania zarządu powiatu lub województwa oraz zawieszenia organów jednostek samorządu terytorialnego.

Prezydent zablokował pierwsze zmiany w sądach
Niespełna dwa tygodnie później prezydent Duda zdecydował o zawetowaniu kolejnych dwóch ustaw: o Sądzie Najwyższym i Krajowej Radzie Sądownictwa. Zapowiedział też wtedy podjęcie własnej inicjatywy legislacyjnej w tym obszarze. Odpowiednie projekty prezydent złożył w Sejmie we wrześniu 2017 r.
Pod koniec marca 2018 r. prezydent poinformował, że wetuje tzw. ustawę degradacyjną, która dawała możliwość pozbawiania stopni wojskowych osób i żołnierzy rezerwy, którzy w latach 1943-1990 swoją postawą "sprzeniewierzyli się polskiej racji stanu". Uzasadniając weto, prezydent zwrócił uwagę m.in., że w skład Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego wchodzili nie tylko generałowie, ale także podpułkownicy i pułkownicy - "ludzie wtedy jeszcze względnie młodzi", którzy znaleźli się w tym gremium często bez własnej woli.

Sześć ustaw do Trybunału
W ciągu trzech lat sprawowania urzędu prezydent Duda skierował do Trybunału Konstytucyjnego sześć ustaw, z czego dwie jeszcze przed wyborami parlamentarnymi w 2015 r. Trybunał rozpatrzył do tej pory trzy z prezydenckich skarg (w przypadku dwóch z nich, dotyczących ustaw uchwalonych przez parlament poprzedniej kadencji, podzielił wątpliwości prezydenta; w przypadku jednej, gdzie chodziło o ustawę uchwaloną już przez obecną większość parlamentarną, nie przychylił się do argumentacji Dudy, uznając przepisy ustawy za zgodne z konstytucją).

Ostatnim i najgłośniejszym prezydenckim wnioskiem do Trybunału był ten, dotyczący tegorocznej nowelizacji ustawy o IPN. Był to zarazem jedyny przypadek skierowania przez Dudę ustawy do TK w tzw. trybie następczym, tj. po jej podpisaniu.

Prezydent wniósł też do TK o zbadanie zgodności z konstytucją nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zakładającej zniesienie górnego limitu składek na ZUS. Duda uzasadniał swoją decyzję wątpliwościami co do przebiegu prac legislacyjnych nad nowelą, w tym w szczególności procesu opiniodawczego w ramach Rady Dialogu Społecznego.

Na początku roku prezydent skierował również do TK nowelę dotyczącą ułatwienia dochodzenia wierzytelności, stanowiącą część przygotowanego przez Ministerstwo Rozwoju pakietu ułatwień dla przedsiębiorców. Zastrzeżenia prezydenta wzbudził przebieg prac legislacyjnych w zakresie zachowania ustawowych terminów dotyczących uchwalenia ustawy. Chodziło m.in. o uwzględnienie konstytucyjnie zagwarantowanego terminu na podjęcie przez prezydenta decyzji w sprawie podpisania ustawy oraz zasad dotyczących okresu vacatio legis przyjmowanych regulacji. Uchwalona przez Sejm 14 grudnia ub.r. i zaakceptowana przez Senat tydzień później nowela zakładała, że zmiany legislacyjne weszłyby w życie 1 stycznia br.


Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy>>

Nie udało się osłabić zmian w prawie o zgromadzeniach
Andrzej Duda nie skierował żadnych ustaw do TK w roku 2017. Pod koniec 2016 r. wniósł natomiast o zbadanie zgodności z konstytucją uchwalonego przez Sejm 13 grudnia Prawa o zgromadzeniach autorstwa PiS. Ustawa zakładała m.in., że odległość między zgromadzeniami nie może być mniejsza niż 100 metrów. Przewidywała też możliwość otrzymania na trzy lata zgody władz na cykliczne organizowanie zgromadzeń i brak możliwości organizacji konkurencyjnego zgromadzenia w tym samym miejscu. Trybunał uznał jednak przepisy nowelizacji za - co do zasady - zgodne z konstytucją. Tak samo ocenił przepisy przewidujące stosowanie nowego prawa wstecz w odniesieniu do zgromadzeń kolidujących ze zgromadzeniami cyklicznymi. TK umorzył zaś postępowanie w części skargi dotyczącej braku możliwości odwołania od zakazu innego zgromadzenia w tym samym miejscu i czasie, co cykliczne. TK uznał bowiem, że z treści noweli nie wynika brak możliwości zaskarżenia przez organizatora zgromadzenia zarządzenia wojewody o takim zakazie.

22 prezydenckie projekty
Prezydent skierował jak dotąd do Sejmu łącznie 22 projekty ustaw, w tym zapowiedziane w kampanii wyborczej projekty w sprawie przywrócenia wieku emerytalnego - 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, podwyższenia kwoty wolnej od podatku, a także dwa projekty dotyczące pomocy dla frankowiczów.
W kwietniu 2016 r. Duda skierował do Sejmu projekt nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym świadczenie z programu 500 plus nie wpływa na wysokość alimentów. Sejm poparł inicjatywę prezydenta i zmienione przepisy weszły w życie w sierpniu 2016 r.

W maju tego samego roku do Sejmu trafił kolejny projekt prezydenta dotyczący nadania uczniom szkół polonijnych uprawnień do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu. Prezydencka inicjatywa została uchwalona przez Sejm w grudniu 2016 r. Posłowie przychylili się też do prezydenckiej propozycji w sprawie zwiększenia kompetencji Rady Dialogu Społecznego.

Poparcie Sejmu zyskała ponadto inicjatywa Andrzeja Dudy dotycząca ustanowienia dnia 17 marca Narodowym Dniem Pamięci Polaków ratujących Żydów podczas II wojny światowej. Sejm uchwalił też nowelizację ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, która rozszerza krąg osób, którzy mają prawo korzystania z takiego wsparcia (zgodnie z nowelą bezpłatna pomoc ma przysługiwać osobom uprawnionym, które złożą oświadczenie, że nie stać je na tego rodzaju odpłatną pomoc). Projekt w tej sprawie prezydent złożył w Sejmie w sierpniu 2017 r. (ks/pap)