Ataki psów, znieważanie, próby pobicia, niszczenie prywatnego samochodu, spychanie ze schodów, próba uwięzienia w mieszkaniu – to tylko kilka przykładów agresji, z którymi na co dzień zmagają się kuratorzy sądowi. Gorzej, że do tego typu sytuacji różnie podchodzą sądy ale też policja i prokuratura. Pomóc mają jednolite standardy bezpieczeństwa, nad którymi pracuje Ministerstwo Sprawiedliwości wraz z Krajową Radą Kuratorów. Nie wiadomo jednak kiedy dokument zacznie obowiązywać, a związkowcy podkreślają, że konieczne są też zmiany w przepisach.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wyraziło stanowczy sprzeciw wobec pomijania wniosków obrońców o wyłączenie sędziego w Izbie Karnej Sądu Najwyższego. Chodzi o sędziów powołanych do SN przy udziale poprzedniej KRS. Adwokatura podkreśla, że obywatel ma prawo do rozpoznania swojej sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd ustanowiony ustawą. Ma również – jak dodaje – prawo do tego, aby jego zastrzeżenia dotyczące składu sądu zostały poddane ocenie w procedurze przewidzianej przez prawo.

Ministerstwo Sprawiedliwości poprawia projekt nowelizacji Kodeksu cywilnego dotyczącej testamentów, usuwając z niego możliwość stwierdzenia treści testamentu ustnego przez zeznania świadków. Uznano bowiem, że taka forma nie daje wystarczającej pewności, czy testator rzeczywiście złożył dane oświadczenie. Resort liczy na to, że zmiana przyczyni się do ograniczenia prób fałszowania testamentów ustnych.

Do warszawskiego sądu apelacyjnego wpłynęło zażalenie prokuratury krajowej na decyzję Sądu Okręgowego w Warszawie o liście żelaznym dla wiceministra sprawiedliwości Marcina Romanowskiego. Sąd I instancji zastosował list żelazny mimo sprzeciwu prokuratury i prokuratura podniosła to w swoim zażaleniu, zarzucając mu obrazę przepisów postępowania. List żelazny da Romanowskiemu możliwość odpowiadania z wolnej stopy. Sąd uchylił też areszt wobec polityka - ale decyzja jest nieprawomocna.

Wyrównywanie obciążenia sędziów jest kwestią wtórną, rozlosowywanie starych spraw nie rozwiąże problemu. Nie można bowiem zapominać o służebności sądów wobec obywateli i prawie obywatela do rozpatrzenia jego sprawy w sposób sprawny. Być może rozwiązaniem byłoby narzędzie do sprawdzania efektywności pracy sędziego, ale z uwzględnieniem kosztów generowanych w sprawach – mówi sędzia Zbigniew Miczek z Sądu Rejonowego w Tarnowie. W jego ocenie warto też rozważyć rozlosowywanie mniejszych pul spraw.

W lipcu prezydent Karol Nawrocki odmówił podpisu pod specjalną ustawą o opodatkowaniu koncernów paliwowych i skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego. Kilka dni temu do TK trafił kolejny wniosek prezydencki o... prawie identycznym brzmieniu, z tym, że ustawa została podpisana i skierowana do kontroli następczej. To pierwsza taka sytuacja w ciągu ponad czterech dekad funkcjonowania Trybunału.

Rząd chce nadać charakter kwalifikowany czynom polegającym na pomocy w przekraczaniu granicy wbrew przepisom, czyli podnieść kary za takie przestępstwa. Projekt jest jednak krytykowany przez prawników, a zdaniem Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego propozycja typu kwalifikowanego przestępstwa, bazująca na „narażeniu życia lub zdrowia wielu osób”, cechuje się nieproporcjonalnością represji prawnokarnej. Pojawia się też argument, że taka zmiana mogłaby uderzyć w aktywistów pomagających uchodźcom.

W IV kwartale br. ma być gotowy projekt regulujący kwestie m.in. wnoszenia pism przez portal informacyjny sądów. Założenie jest takie, że od 1 października 2029 r. zawodowi pełnomocnicy, którym obligatoryjnie doręcza się pisma za pośrednictwem portalu informacyjnego, zostaną zobowiązani do wnoszenia wszystkich pism tą samą drogą. Natomiast w postępowaniu gospodarczym i w sprawach własności intelektualnej granicznym terminem ma być… 1 czerwca 2027 r. Ta sama regulacja ma wprowadzić możliwość automatycznego sporządzania protokołu z posiedzeń sądowych.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek wręczył Odznakę Honorową za Zasługi dla Wymiaru Sprawiedliwości Piotrowi Tulei, sędziemu Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku. Przyznaje się ją za szczególne osiągnięcia w zakresie umacniania zasad praworządności, kształtowania kultury prawnej oraz sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Tzw. ustawa praworządnościowa, której celem jest uregulowanie statusu sędziów powołanych po 2017 r., została wniesiona do Sejmu w grudniu 2025 r. a teraz, po dziewięciu miesiącach Sejm ponownie się nią zajmie. W międzyczasie przeprowadzono m.in. wysłuchanie publiczne. Przypomnijmy: projekt zakłada, że uchwały obecnej KRS dotyczące powołania i awansowania tychże sędziów zostaną pozbawione mocy prawnej. Reguluje również kwestie orzeczeń – pod określonymi warunkami będą mogły zostać wzruszone. Ustawa ma wejść w życie po 30 dniach od ogłoszenia, przepis dotyczący wykazu sędziów, których dotyczy, po 14 dniach.

Nie milkną echa decyzji warszawskiego sądu okręgowego o liście żelaznym dla b. wiceministra sprawiedliwości Marcina Romanowskiego. Prawnicy podkreślają, że decyzja jest na razie nieprawomocna. Prokuratura już zapowiada zażalenie, a sąd drugiej instancji może zastosować dodatkowe zabezpieczenie, np. poręczenie majątkowe. Sam Europejski Nakaz Aresztowania również nie wygaśnie z automatu, choć – co istotne – prawomocny list żelazny oznacza uchylenie jego podstawy – tymczasowego aresztowania. Automatu nie będzie też w utracie uprawnień związanych z samym listem, gdyby np. polityk naruszył jego warunki.

Sądy zmagają się z kryzysem kadrowym, a sędziowie z dużym obciążeniem sprawami. Pojawiają się więc pomysły wyrównywania referatów, np. poprzez rozdzielenie starych spraw nowym orzecznikom. Sędziowie mają jednak w tym zakresie sporo wątpliwości. Część z nich mówi, że jest to premiowanie tych spośród nich, którzy orzekają zbyt wolno, inni – że problem jest znacznie głębszy i związany z przydziałem spraw. Pojawiają się też propozycje wprowadzenia narzędzia do sprawdzania efektywności pracy sędziego lub stopniowego rozlosowywania spraw.

Wraca sprawa uwzględniania przemocy domowej przy orzekaniu przez sąd pieczy współdzielonej. Pełnomocnik ds. równości Katarzyna Kotula zaproponowała rozszerzenie katalogu kryteriów, które mieliby brać pod uwagę sędziowie, nie tylko o przemoc, ale też czynne, nieleczone uzależnienie rodziców, np. od alkoholu, oraz nieleczone choroby psychiczne. I choć Ministerstwo Sprawiedliwości na taką zmianę nie przystało, w projekcie poprawiło, że prawo dziecka do ochrony przed przemocą ma być brane pod uwagę zarówno przy określaniu kontaktów, tam gdzie brak porozumienia rodziców, jak i przy decyzji o pieczy.

Michał Sopiński za pośrednictwem resortu sprawiedliwości skierował w piątek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję o odwołaniu go z funkcji rektora-komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości. Dr Sopiński wnosi też o wstrzymanie wykonania tej decyzji do czasu zakończenia postępowania.

17 października br. wejdzie w życie większość przepisów nowelizacji Prawa o adwokaturze. Regulacja doprecyzowuje definicję świadczenia pomocy prawnej i obejmuje adwokatów taką samą ochroną jak funkcjonariuszy publicznych. Za posługiwanie się, w sposób nieuprawniony, tytułem zawodowym „adwokat” lub określeniami „kancelaria adwokacka”, „kancelaria adwokatów”, a także godłem adwokatury lub strojem urzędowym adwokata, grozić będzie grzywna od 5 tys.do 200 tys. zł albo kara ograniczenia wolności. On nowego roku obowiązywać będą nowe składy komisji egzaminacyjnej na aplikacje.

Jeśli wejdą w życie przepisy mające uregulować na nowo organizację rozpraw karnych na odległość, możliwe byłyby sytuacje, w których uczestnicząca w rozprawie osoba skazana przebywałaby w jednostce penitencjarnej, a jej obrońca w swoim miejscu pracy. Mógłby więc w ramach pomocy prawnej wykorzystywać jedynie informacje zebrane podczas wcześniej zaplanowanych widzeń, korespondencji albo rozmów telefonicznych. Taka sytuacja wzbudza wątpliwości z punktu widzenia prawa do obrony.

W ocenie Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury opiniowany właśnie projekt nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych, dotyczący sędziowskich dyscyplinarek, wymaga poprawy. Chodzi m.in. o składy sądów dyscyplinarnych – Komisja uważa, że propozycje, by w każdym z nich był jeden sędzia delegowany do apelacji z sądu okręgowego, spowodują zbyt duży wpływ ministra sprawiedliwości. To z kolei może uderzyć w niezależność nowo ukształtowanych sędziowskich sądów dyscyplinarnych.

Postanowienie sądu o liście żelaznym dla Marcina Romanowskiego, byłego wiceszefa MS, posła PiS, może być uznane za przejaw uprzywilejowania jego środowiska - ocenili w rozmowie z PAP mec. Jacek Dubois oraz były zastępca prokuratora generalnego Kazimierz Olejnik.

Obowiązkowe ubezpieczenie OC radcy prawnego jest od lat elementem wykonywania zawodu. Dopiero w czerwcu br. weszło ustawowe uregulowanie mechanizmu zawierania takiej umowy centralnie przez Krajową Izbę Radców Prawnych i możliwości rezygnacji z objęcia nią, jeśli radca posiada własną polisę. Nowe przepisy - według rozmówców Prawo.pl - nie oznaczają jednak rewolucji. Radca nadal może bowiem wykupić polisę indywidualną, wtedy jednak sam musi zadbać o jej zakres, ciągłość i odpowiednią sumę gwarancyjną.

Prezes TK Bogdan Święczkowski skierował w środę m.in. do marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego projekt planu finansowego Trybunału na 2027 r. Podkreślił, że robi to, "działając w stanie wyższej konieczności", w związku z nieuwzględnieniem przez rząd w projekcie przyszłorocznego budżetu części dotyczącej Trybunału. Rząd tłumaczy się tym, że w sprawie projektu budżetu uchwały nie przyjęło Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK.