Rząd przygotował największą od dekady reformę systemu procedur obywatelskich. Nowelizacja czterech ustaw wprowadzi m.in. dłuższą ważność dowodów dla seniorów, łatwiejsze zgłaszanie utraty dokumentów, nowe zasady przy odmowie wydania paszportu i rezygnację z obligatoryjnych tzw. danych krytych ojca w aktach urodzenia. Celem pakietu jest usprawnienie obsługi obywateli i dalsza cyfryzacja administracji publicznej.

Laureatem ostatniej edycji konkursu Rising Stars Prawnicy - liderzy jutra 2025 był Jarosław Jagura, adwokat oraz koordynator oddziału antyrepresyjnego w Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, a jednocześnie gość najnowszego odcinka podcastu Prawo na Oko.

Na stronie stowarzyszenia Prawnicy dla Polski opublikowano listy poparcia dla 15 kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa, a do tego informacje dla sędziów i obywateli, do kiedy i jak je składać. Znaleźli się na nich sędziowie: Łukasz Piebiak – były wiceminister sprawiedliwości, Mikołaj Pawlak – były rzecznik praw dziecka, oraz Przemysław Radzik, zastępca rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych, powołany za czasów ministra Zbigniewa Ziobry i odwołany, w trakcie kadencji, jeszcze przez ministra Adama Bodnara.

Zapowiadana likwidacja odrębnego postępowania w sprawach gospodarczych wydaje się być przesądzona, chociaż nie nastąpi to – jak w procedurze konsumenckiej – już w obecnie zaproponowanym pakiecie zmian w procedurze cywilnej. Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego jest co do tego przekonana, ale chce tę zmianę połączyć z wprowadzeniem nowych i efektywnych ogólnych regulacji dotyczących organizacji postępowania i koncentracji materiału procesowego.

Wymóg apolityczności pojawia się w wielu aktach prawnych dotyczących gospodarki i wymiaru sprawiedliwości. Prawodawca oczekuje jej od szefów komisji zajmującej się AI, urzędników decydujących o blokowaniu treści internetowych, kandydatów do Sądu Najwyższego, a ostatnio nawet członków organów państwowych spółek. Pytanie tylko, jak te wymogi egzekwować. I co się stanie, jeśli w praktyce nie będą przestrzegane.

Od dokumentacji do odpowiedzialności: wsparcie ukraińskiego wymiaru sprawiedliwości w ściganiu zbrodni popełnionych w Ukrainie - pod takim tytułem odbędzie się w Warszawie, 24 lutego, konferencja organizowana przez Fundację Sunflowers i Krajową Izbę Radców Prawnych. Patronat medialny nad wydarzeniem objęło Prawo.pl.

Na stronie Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Sędziów "Sędziowie RP" w Krakowie opublikowano listę kandydatów - 10 - do Krajowej Rady Sądownictwa. Znalazł się na niej m.in. sędzia Piotr Schab. 11 lutego br., w Monitorze Polskim opublikowano obwieszczenie marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego o rozpoczęciu procedury zgłaszania kandydatów na sędziowskich członków Rady. Podstawą są obowiązujące przepisy. Zgodnie z nimi jest na to 30 dni.

Prezydium Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP odniosło się do projektu rozporządzenia zakładającego 3 proc. wzrost wynagrodzeń m.in. pracowników prokuratury. Wskazuje, że jest to jedynie techniczny zabieg, który nie rozwiązuje kluczowych problemów z wynagrodzeniami w prokuraturze, a w ocenie związkowców - sankcjonuje niebezpieczny precedens: fasadową siatkę płac, która staje się narzędziem systemowej degradacji zawodu urzędnika prokuratury. Projekt jest obecnie w opiniowaniu.

Pierwsza prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzata Manowska zapowiedziała, że nie będzie ubiegać się o kolejną kadencję na tym stanowisku. Jak zaznaczyła, zmieniłaby decyzję jedynie w przypadku wystąpienia „nadzwyczajnych okoliczności". Wkrótce mija jej sześcioletnia kadencja, została powołana 26 maja 2020 r. Zgodnie z obowiązującymi przepisami zgromadzenie ogólne sędziów SN wybiera 5 kandydatów na to stanowisko, spośród sędziów SN, nie później niż na 6 tygodni przed upływem kadencji I prezesa. Następnie prezydent powołuje prezesa.

Prezydium Krajowego Zarządu KNSZZ Ad Rem w piśmie do ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka stwierdziło, że planowane podwyższenie wynagrodzeń asystentów sędziów w 2026 roku jedynie o 3 proc. jest niewystarczające i po prostu niesprawiedliwe. Projekt rozporządzenia, który to zakłada, jest już w opiniowaniu. Widełki mają wzrosnąć i wynieść – w przypadku asystenta sędziego od 6 700 zł do 8 240 zł, a na stanowisku starszego asystenta sędziego – od 8 240 zł do 9 270 zł. Przepisy mają mieć zastosowanie do wynagrodzenia zasadniczego asystentów od 1 stycznia 2026 r.

Sztuczna inteligencja coraz częściej pomaga w rozwiązywaniu codziennych problemów - również tych z partnerem lub partnerką. Tudzież z ich brakiem, bo zdarzają też przypadki romansowania z samym chatbotem. W mediach społecznościowych można nawet znaleźć prompty, które pomogą w stworzeniu sobie idealnego męża lub żony. Choć zdarzają się rozczarowania, gdy model zostanie... zaktualizowany. Tu - podobnie jak w relacjach międzyludzkich - warto zachować ostrożność, m.in. w kwestii przetwarzania bardzo osobistych danych.

Sędziowie nadal nie korzystają efektywnie z możliwości zarządzania sprawą - choćby poprzez wyznaczenie posiedzenia przygotowawczego, co powoduje, że nie powstaje plan rozprawy. Jeżeli zaś decydują się na zarządzenie wymiany pism przygotowawczych, nie korzystają z możliwości oznaczenia okoliczności, które mają być przez strony wyjaśnione. To z kolei prowadzi do "pustych terminów" - wynika z opinii Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Rekomenduje uwzględnienie tego w kształceniu i szkoleniu sędziów.

Do 14 lutego można wziąć udział w badaniu rynku prawniczego, którego wyniki opublikowane zostaną w specjalnym raporcie już w pierwszym kwartale 2026 r. Ma on odpowiedzieć na pytania dotyczące sytuacji prawniczek i prawników, zarówno pracujących w kancelariach, jak i w wewnętrznych działach prawnych (in-house), warunków pracy, mobilności, ale też wyzwań związanych z AI i stosowaniem nowych technologii. Do tej pory ankiety wypełniło już ponad 400 osób.

Na ostatniej prostej są prace rządowe nad projektem nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych, która ma m.in. utemperować sędziowskie delegacje. Zakłada wprowadzenie maksymalnego czteroletniego czasu delegacji do Ministerstwa Sprawiedliwości, ale też do Biura Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury czy do Sądu Najwyższego. Ostateczny projekt uchyla jednak przepis umożliwiający delegacje sędziowskie m.in. do Kancelarii Prezydenta i to mimo że w trakcie prac, na skutek opinii, do rozwiązania wracano.

Projekt nowelizacji rozporządzenia dotyczącego zasad wynagradzania w samorządowych kolegiach odwoławczych obejmuje wyłącznie pracowników biur SKO. MSWiA uzasadnia, że wzrost wskaźnika wynagrodzeń w budżetówce na 2026 r. wymaga aktualizacji stawek zasadniczych i podstawy dodatku funkcyjnego. Środowisko SKO podkreśla jednak, że propozycja ma charakter jedynie techniczny i nie odnosi się do wieloletnich postulatów zwiększenia mnożnika kwoty bazowej dla etatowych członków kolegiów.

Sędzia Izby Odpowiedzialności Zawodowej Barbara Skoczkowska orzekła, że minister sprawiedliwości był uprawniony do odwołania sędziego Piotra Schaba ze stanowiska rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych oraz jego zastępców Przemysława Radzika i Michała Lasoty. Wskazała równocześnie, że brak wyraźnej regulacji ustawowej w tym zakresie był wynikiem intencjonalnego działania ustawodawcy oraz że w demokratycznym państwie nie może być tak, iż rzecznika dyscyplinarnego nie można odwołać w żadnej sytuacji.

Aż dwa projekty - tzw. ustawy praworządnościowej oraz nowej ustawy o Sądzie Najwyższym - przewidują likwidację skargi nadzwyczajnej. Ich autorzy są zgodni, że to "obce ciało" w systemie prawnym, które przyniosło niewiele korzyści i wiele strat. Uznają jednak pewne dobre strony tej instytucji i proponują dodanie do procedury cywilnej rozwiązań pozwalających na szersze stosowanie skargi kasacyjnej oraz wprowadzenie mechanizmu zapobiegającego występowaniu w systemie prawnym więcej niż jednego ostatecznego porządku dziedziczenia.

Posłowie przedstawili nowy tekst projekt ustawy, która może całkowicie zmienić sposób ochrony Odry – rzeka miałaby uzyskać status osoby prawnej środowiskowej, własne organy i prawo uczestnictwa w postępowaniach administracyjnych, a spory dotyczące jej praw rozstrzygałby nowy Sąd Wodny. Cześć ekspertów i samorządowców ostrzega, że zmiana może spowodować chaos kompetencyjny i zaburzyć obecny system ochrony wód.

Prawnicy z kancelarii, firm i instytucji publicznych spotkają się już 6 marca, podczas AI Legal Change Summit 2026, konferencji organizowanej przez Wolters Kluwer Polska, by dyskutować, wymieniać się doświadczeniami i wspólnie odkrywać potencjał sztucznej inteligencji w prawie. Jednym z tematów będzie zastosowanie AI w obsłudze klientów, w tym kwestia odpowiedzialności, wiarygodności i bezpieczeństwa m.in. danych.

Prezydent Karol Nawrocki nie spieszy się z decyzją w sprawie noweli ustawy o KRS, która ma zagwarantować wybór jej 15 sędziowskich członków przez sędziów. Tymczasem marszałek Włodzimierz Czarzasty wydał już obwieszczenie o rozpoczęciu procedury zgłaszania kandydatów. Realny jest plan B, który miałby zagwarantować, że do Rady trafią jednak sędziowie wybrani przez sędziów, którzy będą jedynie „zatwierdzeni" przez Sejm. Prawnicy uważają, że wystarczy do tego uchwała lub decyzja marszałka.