Stowarzyszenie Sędziów Polskich "Iustitia", jak wskazało - w trosce o dobro obywateli oraz ochronę ich praw i wolności, uporządkowanie wymiaru sprawiedliwości - zwróciło się do prezydenta Karola Nawrockiego o spotkanie "celem nawiązania dialogu dotyczącego fundamentalnych zasad funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej".
Do pierwszego czytania skierowano już dwa projekty, które mają przywrócić praworządność w wymiarze sprawiedliwości. Chodzi o nowelizację ustawy o KRS, zakładającą wybór jej 15 członków/sędziów przez sędziów oraz projekt regulujący status sędziów powołanych przy udziale obecnej KRS, czyli po 2017 roku. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek wielokrotnie podkreślał, że obie ustawy są priorytetem resortu. Tym bardziej, że wiosną mija kadencja obecnego sędziowskiego składu Rady.
Projekt nowelizacji procedury cywilnej, który ma ograniczyć prawo prokuratora do włączania się w postępowania cywilne – jak ustaliło Prawo.pl – jest już gotowy i trafił do zaopiniowania przez środowisko prokuratorskie. Zakłada m.in. uchylenie art. 7 k.p.c., z którym prokurator może żądać wszczęcia postępowania w każdej sprawie, jak również wziąć udział w każdym toczącym się już postępowaniu, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego. Prokuratorzy już alarmują, że w efekcie z procedury cywilnej zniknie instytucja prokuratora/rzecznika praworządności.
Porwanie Nicolása Maduro, prezydenta Wenezueli oskarżanego przez USA o udział w narkobiznesie, rodzi pytania o legalność działań Waszyngtonu i naruszenie immunitetu głowy państwa. Pojawiają się pytania czy mamy do czynienia z agresją, czy z operacją poniżej progu napaści zbrojnej? Jakie narzędzia ma społeczność międzynarodowa, by reagować na takie działania wielkich mocarstw? O tym rozmawiamy z dr hab. Patrycją Grzebyk, ekspertką prawa międzynarodowego.
Do opiniowania trafił właśnie projekt nowelizacji Kodeksu karnego, który zakłada łagodniejsze kary za obrazę uczuć religijnych. Usuwa z art. 196 k.k. karę pozbawienia wolności do lat dwóch i pozostawia grzywnę oraz ograniczenie wolności. Ministerstwo Sprawiedliwości uzasadnia, że chodzi o zapobieganie nadmiernej surowości sankcji i dostosowanie polskich przepisów do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
Asystent prokuratora nadal może podejść do egzaminu prokuratorskiego bez ukończenia aplikacji uzupełniającej. Wystarczą do tego studia prawnicze, tytuł magistra i pięcioletni staż na tym stanowisku. Tymczasem asystenci sędziów i referendarze, żeby móc podejść do egzaminu sędziowskiego, muszą skończyć aplikację uzupełniającą. Na problem zwrócił uwagę w opinii do projektu nowelizacji ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury jej dyrektor prof. dr hab. Piotr Girdwoyń.
Zmiany proponowane przez rząd w procedurze cywilnej mają m.in. ułatwić korzystanie z zarzutu potrącenia, czyli umorzenia wzajemnych roszczeń pieniężnych między stronami. Rozwiązanie, możliwe do wykorzystywania np. w sprawach frankowych, jest chwalone jako korzystne dla konsumentów. Ale jednocześnie dla nich nieprzyjazne, ze względu na propozycję wprowadzenia opłaty związanej z podniesieniem zarzutu potrącenia.
Wprowadzenie środka zapobiegawczego w postaci zakazu opuszczania terytorium Unii Europejskiej oraz samodzielne stosowanie środków dotyczących dokumentów – zatrzymania, odmowy wydania lub unieważnienia paszportu, bez konieczności łączenia ich z zakazem opuszczania kraju – to cel nowelizacji kodeksu postępowania karnego. Ma to lepiej odpowiadać realiom życia osób pracujących i mieszkających za granicą, a także uporządkować zasady stosowania ograniczeń paszportowych wydawanych w trybie administracyjnym.
Nadal brakuje wyspecjalizowanych młodzieżowych ośrodków wychowawczych dla nastolatków ze zdiagnozowanymi zaburzeniami psychicznymi. Problem jest też m.in. z tzw. "drugim życiem" wychowanków - personel nie zawsze jest w tym zakresie odpowiednio przeszkolony. Z kolei w przypadku okręgowych ośrodków wychowawczych szwankuje system kierowania nastoletnich matek i ich dzieci do domu matki i dziecka - wynika z najnowszego raportu Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur.
W ciągu kilku tygodni nastąpi rozstrzygnięcie konkursu na 120 mln zł w ramach Funduszu Sprawiedliwości dla pokrzywdzonych przestępstwami; trwa weryfikacja 62 ofert – przekazał 2 stycznia 2026 r. resort sprawiedliwości. Umowy z ośrodkami pomocy dla dorosłych i dzieci skończyły się w środę. W grudniu posłowie PiS skierowali do prokuratury zawiadomienie dotyczące obecnego szefa ministerstwa Waldemara Żurka i nieogłoszenia w terminie konkursów na dotacje z Funduszu.
Obowiązuje już zmiana rozporządzenia w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności. Zgodnie z nią wszyscy skazani będą mogli korzystać z ciepłej kąpieli co najmniej dwa razy w tygodniu, a jeśli będą wykonywać brudzącą pracę albo ze względu na stan zdrowia – częściej. Wcześnie co najmniej dwie ciepłe kąpiele tygodniowo przysługiwały skazanym kobietom.
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują wyższe stawki wynagrodzeń dla pracowników i urzędników wojewódzkich sądów administracyjnych. Minimalna płaca wzrośnie z 4666 zł brutto do 4806 zł brutto, maksymalna z 13 800 zł do 14 300 zł brutto.
Od 1 stycznia 2026 r., o 100 proc. wzrastają stawki za pomoc prawną z urzędu i minimalne "z wyboru" dla adwokatów i radców prawnych m.in. w sprawach o pozbawienie, ograniczenie, zawieszenie lub przywrócenie władzy rodzicielskiej, odebranie dziecka, wpis w księdze wieczystej czy zabezpieczenie spadku. O 50 proc. stawki wzrosną choćby w dochodzeniach i śledztwach. Tymczasem samorządy prawnicze, ale też stowarzyszenia adwokackie, walczą o systemowe rozwiązania.
Od 1 stycznia 2026 r. aplikanci adwokaccy, radcowscy, komorniczy i notarialni zapłacą 6500 zł opłaty rocznej za szkolenie. To podwyżka o 650 złotych w porównaniu z dotychczasową opłatą. Samorządy prawnicze generalnie oceniają zmianę pozytywnie, ale w ich ocenie konieczne jest jej dalsze podniesienie i urealnienie.
TSUE w wyroku z 30 października 2025 r. wskazał, że okres dyżuru pełnionego poza zwykłym czasem pracy prokuratorów, który wiąże się z obowiązkową obecnością prokuratora w miejscu pracy, lub okres dyżuru pozazakładowego, który wiąże się z taką obecnością w ich miejscu zamieszkania, należy zakwalifikować jako "czas pracy". Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP wystąpił właśnie do Waldemara Żurka, ministra sprawiedliwości, prokuratora generalnego, o podjęcie pilnych prac legislacyjnych, by polskie przepisy w tym zakresie dostosować do prawa unijnego.
Umorzono śledztwo dotyczące przekroczenia uprawnień przez prok. Ewę Wrzosek, która w 2023 r. skierowała do sądów pisma zmierzające do zablokowania zmian w statutach mediów publicznych. Prokuratura uznała, że działanie Wrzosek stanowiło przekroczenie uprawnień funkcjonariusza publicznego, ale nie stanowi przestępstwa z uwagi na znikomą szkodliwość społeczną. Wskazano również, że przepisy dawały podstawę do samodzielnego podjęcia przez prokuratora czynności.
Wprowadzone podczas pandemii koronawirusa, a potem jeszcze rozbudowane ograniczenia jawności sądowych postępowań cywilnych, mają być ograniczone. Rządowy projekt przewiduje, że sąd będzie mógł rozpoznać sprawę w całości lub w części na posiedzeniu niejawnym tylko w określonych przypadkach. Są jednak wątpliwości, czy to poprawione prawo wypełniać będzie dość jednoznaczne w tej dziedzinie normy konstytucyjne.
Tzw. ustawa praworządnościowa, której celem jest uregulowanie statusu sędziów powołanych po 2017 r. została wniesiona do Sejmu. Zakłada ona, że uchwały obecnej KRS dotyczące powołania i awansowania tychże sędziów zostaną pozbawione mocy prawnej. Reguluje również kwestie orzeczeń – pod określonymi warunkami będą mogły zostać wzruszone. Ustawa ma wejść w życie po 30 dniach od ogłoszenia, przepis dotyczący wykazu sędziów, których dotyczy, po 14 dniach.
Projekt nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, zakładający wybór jej 15 członków-sędziów przez sędziów, jest już w Sejmie. Na ostatniej prostej został poprawiony - dopisano m.in. przepisy, zgodnie z którymi członek/sędzia KRS w trakcie kadencji w Radzie nie będzie mógł ani pełnić funkcji w sądownictwie, ani zgłaszać swojej kandydatury na wolne stanowisko sędziowskie.
Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało prezesów sądów apelacyjnych, że pracuje nad zmianami legislacyjnymi w przedmiocie uregulowania ścieżki odwoławczej dla referendarzy sądowych od decyzji prezesów sądów w przedmiocie ustalanych podziałów czynności. Do czasu ich zakończenia referendarze mają mieć możliwość wnoszenia odwołań do prezesa sądu wyższej instancji.