Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by na początku 2026 r. zakończyły się rządowe prace nad projektem regulującym status sędziów powołanych od 2018 r. Sporo emocji budzą m.in. propozycje dotyczące tych, którzy przyszli spoza zawodu - byłych adwokatów, radców czy prokuratorów. Resort oferuje im m.in. stanowisko referendarza, ponad 12 tys. zł brutto i możliwość ponownego startu w sędziowskich konkursach. Ci, którzy przyszli z prokuratury, mogliby też do niej wrócić. Tyle że nie satysfakcjonuje to wskazanych sędziów, referendarze mówią o niesprawiedliwości, a prokuratorzy pytają o koszty.

Rezygnacja z samego obowiązku uzasadniania to droga donikąd. W demokratycznym państwie prawnym zasadniczo nie ma miejsca na rozstrzygnięcia sądowe pozbawione możliwości poznania ich motywów. Takie rozwiązanie podważa fundamenty zaufania do sądów, otwiera drogę do arbitralności i – w ostatecznym rozrachunku – niszczy sens istnienia sądowego wymiaru sprawiedliwości – pisze dr hab. Andrzej Olaś, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego, adwokat, niezależny arbiter.

15 października 2025 r. zostało zawarte porozumienie pomiędzy Uniwersytetem Warszawskim, Wydziałem Prawa i Administracji, a Sądem Arbitrażowym przy Krajowej Izbie Gospodarczej z siedzibą w Warszawie. W praktyce ma to polegać m.in. na organizacji wspólnych konferencji, seminariów i szkoleń, wymianie materiałów informacyjnych i publikacji, ale także przyjmowaniu studentów na praktyki i staże.

Immunitet formalny przysługuje sędziemu i sędziemu w stanie spoczynku oraz prokuratorowi wyłącznie w okresie pozostawania przez nich w stosunku służbowym. Uchwała ta ma moc zasady prawnej - orzekła Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego uchwale w składzie siedmiu sędziów. Uchwała zapadła jednogłośnie.

Nie jest jasne, od którego momentu sądy będą liczyć termin przedawnienia roszczeń biorących kredyty frankowe wobec banków. Istnieje jednak ryzyko, że część roszczeń może się przedawniać z końcem 2025 roku, a to oznacza, że jeśli nie chcą oni pozbawić się szansy skutecznego domagania się od banku zwrotu pieniędzy, powinni do końca roku złożyć pozew w sądzie.

Jest szansa, że obowiązująca od ponad roku unijna dyrektywa mająca przeciwdziałać strategicznym powództwom zmierzającym do tłumienia debaty publicznej, zostanie wdrożona także do polskiego prawa. Czekający na decyzję rządu projekt przewiduje rozwiązania umożliwiające oddalenie lub odrzucenie takich pozwów na wczesnym etapie procesu, a do tego ich autorzy będą mogli narazić się nawet na grzywny. Powstaną też mechanizmy mające na celu wyrównanie szans stron w takim procesie.

Mediacja jest obecna w Polsce od 20 lat, ale ciągle jesteśmy w fazie eksperymentu. Ta faza zakończy się, gdy strony co do zasady będą korzystały z mediacji, a do sądu udadzą się dopiero w ostateczności. Obecnie jednak tylko czasami idzie się do mediatora. Tymczasem, stosowanie alternatywnych metod rozwiązywania sporów daje ogromne korzyści. Warto edukować strony, pełnomocników i sędziów w tym przedmiocie - wskazuje sędzia Agata Gawłowska-Sobusiak, Prezes Sądu Rejonowego w Brzesku.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by sędziowie po ukończeniu 65. roku życia mogli dalej orzekać, jeśli nie później niż na sześć miesięcy przed urodzinami złożą oświadczenie o woli dalszego zajmowania stanowiska ze stosownym zaświadczeniem o stanie zdrowia na ręce ministra sprawiedliwości. Z procedury miałaby zostać wyłączona Krajowa Rada Sądownictwa. Taki sędzia mógłby ubiegać się o zmianę udziału w przydziale spraw.

Młodzi sędziowie po KSSiP utrzymają swój status dzięki uchwałom zmienionej KRS, awansowani od 2018 r. wrócą na poprzednie stanowiska, ale przez dwa lata zostaną w obecnych sądach na delegacji, z możliwością udziału w nowych konkursach, a osoby, które przyszły z innych zawodów prawniczych, stracą sędziowski status. Projekt trafił już do wykazu prac legislacyjnych rządu, jego przyjęcie planowane jest na pierwszy kwartał 2026 r. Wyroki wadliwie powołanych sędziów mają obowiązywać, chociaż byłaby możliwość ich kwestionowania.

W związku z pismem prokuratora generalnego Waldemara Żurka do 21 sędziów orzekających w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego prezes kierująca pracą tej Izby prof. dr hab. Joanna Misztal-Konecka odpowiedziała, że to jest „atak na niezależność władzy sądowniczej, niezawisłość sędziów oraz gwarantowane konstytucyjnie prawo do rozpoznania sprawy przez sąd w rozsądnym terminie”. I brak szacunku dla sędziów.

Nie ma obecnie uzasadnienia dla prac nad projektem jednolitego statusu sędziów, bo to koncepcja bardzo kontrowersyjna, a priorytetem teraz jest usunięcie skutków pseudoreform wprowadzonych przez poprzednią ekipę rządzącą – mówi Jacek Czaja, sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w latach 2007 – 2011 wiceminister sprawiedliwości. Jego zdaniem do pomysłu można wrócić po solidnej analizie wpływu takiego rozwiązania na sprawność sądu, pracę sędziów i ocenę sądów przez społeczeństwo.

Sztuczna inteligencja w pracy działów prawnych i repolonizacja w zamówieniach publicznych – te dwa tematy wywołały najwięcej emocji na poniedziałkowym Kongresie Działów Prawnych Spółek Skarbu Państwa. Prawnicy z państwowych firm dyskutowali też o zmieniających się realiach rynkowych, współpracy z kancelariami zewnętrznymi, a także pochylili się nad tak praktycznymi kwestiami, jak naliczanie kar umownych czy mediacje. Patronem medialnym Kongresu było wydawnictwo Wolters Kluwer Polska.

Specjalizacja, doświadczenie, wykształcenie, praktyka rynkowa, innowacyjność, dobra współpraca z biznesem, zastosowanie nowych technologii i praca pro bono - to cechy charakterystyczne tegorocznej grupy 35. prawników i prawniczek nominowanych w XIV edycji konkursu Rising Stars Prawnicy - liderzy jutra 2025 r. Ta nagroda to potwierdzenie kompetencji, otwiera wiele zawodowych drzwi - przyznają laureaci poprzednich edycji.

Sędzia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa Jakub Iwaniec miał brać udział w kolizji, do której doszło 11 października wieczorem w Rejowcu Fabrycznym. Prokuratura ustala teraz, czy autem, które uderzyło w drzewo, kierował sędzia, czy był jedynie pasażerem, jak twierdzi jego obrońca, i czy sędzia był pod wpływem alkoholu w tym czasie. Sędzia jest obecnie zawieszony w czynnościach służbowych za podejrzenie popełnienia innych czynów, ale chroni go immunitet.

Zamierzamy przygotować projekt ustawy wprowadzającej jednolity status sędziego, w miejsce dotychczasowego podziału na sędziów sądów rejonowych, okręgowych i apelacyjnych. Ale jej głównym celem nie jest rozwiązywanie problemu tzw. neosedziów – mówi prof. Krystian Markiewicz, sędzia Sądu Okręgowego w Katowicach, przewodniczący Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. I podkreśla, że byłoby to wprowadzenie stanu zgodnego z Konstytucją, która nie przewiduje takiego podziału.

16 października rozpocznie się w Łodzi dwudniowa, ogólnopolska konferencja: „Standardy ochrony praw człowieka wynikające z Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i prawa Unii Europejskiej jako element obrotu prawnego w Polsce: bilans i perspektywy". W listopadzie mija 75. rocznica podpisania Konwencji. Prelegenci będą omawiać też obecną sytuację w Polsce.

Gdy wielkie platformy społecznościowe coraz bardziej akceptują, a nawet promują mowę nienawiści, z nadzieją czekamy na pełne wdrożenie w Polsce unijnych przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną – mówi Przemysław Walas, kierownik rzecznictwa w Kampanii Przeciw Homofobii. Wskazuje, że zawierają one szereg nowych mechanizmów, które mogą w istotny sposób zwiększyć ochronę przed takimi treściami. Ale przypomina, że podobny cel przyświecał zmianom w prawie karnym, zablokowanym przez prezydenta i Trybunał Konstytucyjny.

Znalezienie zwłok obwinionego kierowcy powinno uniemożliwiać dalsze prowadzenie postępowania wobec niego, niezależnie od tego, że było ono związane z wnioskiem złożonym w trybie rozprawy zaocznej – orzekł Sąd Najwyższy. Bez wpływu na sprawę pozostaje fakt, że Sąd Rejonowy w Turku, wydając zaskarżony wyrok, nie posiadał informacji o śmierci mężczyzny. Wyrok ten został zatem wydany, mimo istnienia procesowej przeszkody do orzekania.

1,6 procent skierowań spraw do mediacji to nie jest wynik, który cieszy. Sędziowie nadal nie są do mediacji w pełni przekonani. To, co cieszy, to duża liczba projektów, programów pilotażowych, które mają ich do takich rozwiązań zachęcać. I są pierwsze tego efekty – choćby kierowanie spraw frankowych czy okołorozwodowych, np. dotyczących kontaktów z dzieckiem, na mediacyjne spotkania informacyjne – mówi sędzia Ewa Drzewiecka z Sądu Rejonowego w Częstochowie, wykładowca Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie.

Autonomia Sądu Najwyższego została pogwałcona – twierdzi prof. Aleksander Stępkowski, sędzia Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych i przerywał konferencję. Doszło do naruszenia autonomii władzy sądowniczej. Na tej podstawie przerwał wypowiedź ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka zaproszonego przez Radę Ławniczą SN. Konferencję prasową sędzia nazwał ekscesem.

Nie żyje prof. Adam Strzembosz - podała Polska Agencja Prasowa. Profesor był m.in. wiceministrem sprawiedliwości w rządzie Tadeusza Mazowieckiego, I prezesem Sądu Najwyższego i przewodniczącym Krajowej Rady Sądownictwa. Miał 95 lat.

Referendarze dostają coraz więcej kompetencji, przykładem jest choćby głośny projekt ustawy frankowej. Nadal jednak – jak sami podkreślają – nie mają wystarczających gwarancji ustrojowych. W Trybunale Konstytucyjnym jest wniosek o zbadanie zgodności z konstytucją przepisów, które nie przewidują możliwości złożenia przez referendarza odwołania od negatywnej decyzji ministra w sprawie jego wniosku o przeniesienie. Z kolei do Sejmu trafiła właśnie petycja, by stworzyć referendarzom możliwość odwołania się od zmiany podziału czynności.

Rząd przygotował nowelizację ustawy o ochronie zdrowia psychicznego - na nowo ureguluje zasady stosowania przymusu bezpośredniego wobec agresywnych pacjentów. Postawiono na efektywność - zastosowanie środka można przedłużyć nawet, gdy na dyżurze nie ma psychiatry. Podobnie w przypadku decyzji o przymusowym leczeniu w szpitalu. Lekarze uważają, że zmiany są dobre, prawnicy mają wątpliwości.

Wyniki wyborów prezydenckich, które przynajmniej dla dużej części opinii publicznej były niespodzianką, wyznaczają nam ramy aktualnej dyskusji o praworządności czy raczej o stabilności systemu prawnego Rzeczypospolitej. Mamy do czynienia z pewną polityczną równowagą, być może chwiejną, ale jednak równowagą. Wiemy jednocześnie, co powinno być poprawione i czego obywatele oczekują od wymiaru sprawiedliwości - pisze sędzia Rafał Terlecki, członek stowarzyszenia Ogólnopolskie Zrzeszenie Sędziów „Aequitas".

W związku z pracami nad uregulowaniem statusu sędziów powołanych po 2018 roku wróciła idea wprowadzenia jednolitego statusu sędziego, bez podziału na rejonowych, okręgowych i apelacyjnych. Jak się okazuje, trwają już wstępne prace nad takim projektem, ale nie będą one łączone z tymi „praworządnościowymi”. Pewnym problemem obecnych autorów i polityków jest także to, że jednolity status sędziów kilka lat temu chciał wprowadzić Zbigniew Ziobro.

Gdy umowa przewozu zawarta z zagraniczną linią lotniczą przewidywała świadczenie jakichś usług na terenie naszego kraju (w tym wylot), to polski sąd jest właściwy do zajmowania się sporami o wierzytelności pasażerskie i to nawet wtedy, gdy w wyniku cesji nabył je podmiot z innego państwa Unii Europejskiej. Tak wynika z czwartkowego wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie Deutsche Lufthansa AG pozywanej nad Wisłą przez inną niemiecką firmę, skupującą wierzytelności za opóźnione loty.

W opublikowanej w czwartek uchwale Kolegium Sądu Najwyższego wyraziło zdecydowany sprzeciw wobec – jak wskazano – „bezprawnych działań” prokuratora generalnego Waldemara Żurka, który miał kierować do sędziów pisma wzywające ich do sprzeniewierzenia się złożonemu ślubowaniu oraz do odmowy wykonywania obowiązków.

Sejm przyjął w czwartek obie poprawki Senatu do noweli Kodeksu postępowania cywilnego - oznacza to wprowadzenie priorytetu elektronicznej licytacji podczas egzekucji z nieruchomości. Teraz nowelizacja trafi do podpisu Prezydenta. Zmiana jest jedną z pakietu rozwiązań deregulacyjnych - Senat z poprawkami przyjął nowelę we wrześniu.

Sejm nie poparł ustawy deregulacyjnej przygotowanej przez Prawo i Sprawiedliwość. Projekt zakładający zmiany w 27 ustawach, mające na celu uproszczenie przepisów i ograniczenie biurokracji, został w czwartek odrzucony przez większość posłów. Za przyjęciem głosowało 199 posłów, przeciw było 231, a 5 wstrzymało się od głosu.

Unijni sędziowie zdecydowali, że nie ma przeszkód, aby polscy konsumenci mogli zbywać wyspecjalizowanym firmom swoje wierzytelności oparte na sankcji kredytu darmowego (SKD). W sprawach sądowych pomiędzy skupującymi wierzytelności a bankami sądy nie będą z urzędu badać umów cesji, co jednak nie oznacza, że nie uczynią tego – tak jak niekiedy robią to już obecnie – na wnioski pozywanych banków.