Jeszcze w listopadzie może wejść w życie nowelizacja umożliwiająca orzekanie asesorów sądowych w obszarze prawa rodzinnego i opiekuńczego. Ustawę rozpatrzył Senat, nie wniósł poprawek, więc teraz czeka na podpis prezydenta. Pomysł popierają mocno sędziowie rodzinni, widząc w tym szansę na usprawnienie pracy swoich wydziałów.

Roszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu przedawniają się z upływem sześciu lat, ostatniego dnia roku kalendarzowego – taką uchwałę podjął Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej 23 października 2025 r. Była to odpowiedź na pytanie przedstawione przez Sąd Rejonowy w Szczytnie. Chodzi o sytuacje powstałe po zmianie przepisów kodeksu cywilnego w 2018 roku.

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego opublikowała długo wyczekiwany projekt zmieniający działanie trybów konsensualnych w sprawach karnych. Proponowane zmiany zmierzają w kierunku rozszerzenia stosowania porozumień procesowych. Część z projektowanych rozwiązań ma charakter nowatorski i może mocno zmienić oblicze procesu karnego - pisze dr Marcin Klonowski, adwokat, partner w Chmielniak Adwokaci.

Jeszcze w tym roku Sejm mógłby wybrać do Trybunału Konstytucyjnego sześciu sędziów. Marszałek Szymon Hołownia skierował już do klubów pisma o możliwości zgłaszania kandydatów. Tymczasem prawnicy obawiają się, że bez nowej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, zakwestionowanej zresztą przez obecny TK, wybór ten zmieni się w polityczną rozgrywkę. Część z nich uważa, że warto byłoby zmienić regulamin Sejmu, by podwyższyć standardy i zwiększyć rolę w wyborze sędziów środowiska prawniczego i konsultacji społecznych.

Prezydent Karol Nawrocki skierował do TK wniosek o zbadanie konstytucyjności rozporządzenia ministra sprawiedliwości dotyczącego przydziału spraw sędziom. Chodzi o przepis, zgodnie z którym przewodniczący wydziału będzie mógł wyznaczyć do składu trójkowego dwóch sędziów. W ocenie prezydenta to "bezprawna próba poprawiania rozporządzeniem ustawy", a także ryzyko wpływu władzy wykonawczej na sądy. Skierowano też zawiadomienie do prokuratury dotyczące działania ministra Waldemara Żurka.

Minister sprawiedliwości, prokurator generalny Waldemar Żurek skierował do Sejmu wniosek o uchylenie immunitetu byłego szefa MS Zbigniewa Ziobry. Prokuratura uważa, że jest dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego 26 przestępstw związanych z aferą wokół Funduszu Sprawiedliwości. Chodzi m.in. o „założenie i kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą", która przywłaszczyła ponad 150 mln środków z Funduszu Sprawiedliwości – poinformowała rzeczniczka PG prokurator Anna Adamiak.

Uzasadnienie postanowienia o przedstawieniu zarzutów powinno stanowić konkretyzację dowodów, które doprowadziły do jego wydania. Jak jest jednak w praktyce? Prokurator, w instrukcyjnym 14-dniowym terminie, produkuje dokument, z którego absolutnie nic nie wynika. Jedynie tyle, że zgromadzony materiał dowodowy uzasadnił przedstawienie zarzutów – pisze Mikołaj Kozak, adwokat, Kancelaria Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.

Rada Główna Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP skierowała do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie konstytucyjności m.in. przepisów dotyczących zgromadzeń w prokuraturach regionalnych. W ocenie związkowców funkcjonują one od maja 2020 r. w nienależycie obsadzonym składzie, a to ze względu na prokuratorów funkcyjnych. Dodatkową kwestią - jaką podnoszą - jest to, czy decyzje podejmowane przez takie zgromadzenie wywołują skutek prawny.

Do rzecznika praw obywatelskich wpływają skargi sędziów sądów powszechnych w sprawie niewyrażania zgód przez Krajową Radę Sądownictwa na dalsze zajmowanie przez nich stanowiska po ukończeniu 65. roku życia. Rzecznik Marcin Wiącek wystąpił w tej sprawie do przewodniczącej KRS Dagmary Pawełczyk-Woickiej. Jest już odpowiedź Rady. Wynika z niej, że w 2025 r. na 85 oświadczeń woli dalszego orzekania wydano 51 odmów.

Nie milkną echa sugestii, która miała się znaleźć w wywiadzie premiera Donalda Tuska, że dopuszczalne dla niego byłoby wypowiedzenie Konwencji praw człowieka. Rzecznik rządu Adam Szłapka zapewnia, że nie ma takiego planu. Samo uruchomienie procedury jest możliwe, bo minęło pięć lat od ratyfikacji przewidzianych w Konwencji. Decydujący głos należałby jednak do prezydenta, bo to on, zgodnie z konstytucją, ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, o czym zawiadamia Sejm i Senat.

Zastępca przewodniczącego Trybunału Stanu adwokat Piotr Andrzejewski wydał zarządzenie o zwrocie wniosku w sprawie wyrażenia zgody na pociągnięcie przewodniczącej Trybunału Stanu I prezes Sądu Najwyższego Małgorzaty Manowskiej do odpowiedzialności karnej. Według Andrzejewskiego pod pismem brakuje podpisu poprzedniego prokuratora krajowego Dariusza Barskiego.

Wydłużają się prace rządu nad projektem ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji, które mają zastąpić ubezwłasnowolnienie. Do końca października ma on ponownie być rozpatrywany przez Komitet Stały Rady Ministrów. Wcześniej został z niego wycofany do ponownych ustaleń międzyresortowych, a te wciąż trwają. Jedną z nadal nierozstrzygniętych kwestii jest finansowanie rozwiązań zaproponowanych w ustawie. Środowisko osób z niepełnosprawnościami oczekuje, że projekt jak najszybciej znajdzie się w parlamencie.

W Europejskim Trybunale Praw Człowieka wciąż na ocenę czeka kilkaset skarg z Polski, złożonych przez sędziów lub kandydatów na sędziów. A po odebraniu im statusu „szybkich”, na wyroki trzeba będzie jeszcze czekać latami – przypomina Jacek Skrzydło, adwokat, profesor Uniwersytetu Łódzkiego. Mówi o możliwych w tych sprawach ugodach, ale swoim klientom ich nie poleca. Nieco wyżej ceniłby jednostronne deklaracje rządu o naruszeniu konwencyjnych standardów, ale takie propozycje nie pojawiają się.

Sejm zajmuje się dwoma projektami, które mają nowelizować Prawo o adwokaturze i Ustawę o radcach prawnych. Problem w tym, że część wprowadzanych propozycji nie jest tożsama, a to - jeśli nie zostanie poprawione i uwzględnione - może pogorszyć sytuację np. aplikantów adwokackich. Chodzi m.in. o to, że po poprawkach w ustawie adwokackiej znikną ograniczenia w zastępowaniu adwokata przez aplikanta radcowskiego. Projekt zmian w ustawie o radcach prawnych tego nie przewiduje.

Społeczna szkodliwość wykroczenia drogowego sędziego była znikoma - orzekł Sąd Najwyższy. Sędzia zrezygnowała z postępowania wykroczeniowego, nie przyjęła mandatu i punktów karnych, więc w tej sposób naraziła się na długie postępowanie dyscyplinarne, które jednak potwierdziło jej zawinienie. Sąd orzekł, że nie zachowała szczególnej ostrożności, ale kary nie poniesie.

Postępowanie elektroniczne przed sądami administracyjnymi, choć od lat zapowiadane jako istotny krok w kierunku cyfryzacji sądownictwa, w praktyce funkcjonuje w sposób dalece odbiegający od ustawowych założeń. Problem nie wynika jednak wyłącznie z braku sprawności organizacyjnej poszczególnych sądów wojewódzkich, lecz z niedostatecznego nadzoru instytucjonalnego – pisze dr Bartosz Bacia, radca prawny.

Z roku na rok w Polsce przybywa kotów, moda na posiadanie tego zwierzęcia wręcz wzrasta. Obecność tych czworonogów w mieszkaniach, na klatkach schodowych, w przestrzeni publicznej i za płotem sąsiada generuje problemy w prawie cywilnym, karnym i administracyjnym. Nic więc dziwnego, że sprawami z wątkami tych futrzastych zwierzaków musi zajmować się Temida.

Prokurator krajowy Dariusz Korneluk zdecydował o przekazaniu środków finansowych w wysokości 5 tys. zł brutto na etat do wszystkich jednostek organizacyjnych prokuratury. Cel to jednorazowa wypłata jako rekompensata braku zaplanowanych podwyżek w ramach „drugiego kroku". W piśmie skierowanym do Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP, wskazuje m.in. na pogorszenie się sytuacji finansowej prokuratury i zapewnia, że nie wycofuje się z obietnic.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych zwróciło się do Ministerstwa Finansów o przeanalizowanie budżetu Rzecznika Praw Obywatelskich. Środki dla Rzecznika muszą być adekwatne do potrzeb. Według MSZ, skuteczne działanie RPO pozwala zmniejszyć liczbę kierowanych przeciwko Polsce skarg do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, co w ogólnym rozrachunku przyczynia się to do zmniejszania zobowiązań budżetowych związanych z wypłacaniem odszkodowań.

Sąd rejonowy skontroluje, czy decyzja prokuratora o odmowie ustanowienia pełnomocnika dla przesłuchiwanego świadka była zasadna. Będzie miał na to siedem dni, a odmowna decyzja prokuratora będzie wykonalna z chwilą uprawomocnienia. Równocześnie dopuszczalne będzie przesłuchanie świadka bez pełnomocnika i przed decyzją sądu, w sytuacjach niecierpiących zwłoki lub ze względu na ważny interes śledztwa - projekt zmian w procedurze karnej trafił właśnie do opiniowania.

Jeśli obywatel, któremu zostanie przydzielony prawnik z urzędu, jest niezadowolony z pomocy prawnej, to może się poskarżyć do samorządu zawodowego. Tyle tylko, że sądy dyscyplinarne orzekają powoli i bardzo często prawnicy unikają ponoszenia odpowiedzialności za swoje zaniedbania. Tak też zdarzyło się w wypadku radcy prawnego, który nie chciał stawić się w sądzie z powodu niskiej stawki wynagrodzenia. Izba Odpowiedzialności Zawodowej SN oddaliła jego skargę.

Trudna sytuacja w wymiarze sprawiedliwości skutkuje kolejnymi decyzjami, które mogą stać się podstawą do wzruszania wyroków. Tym razem chodzi o sędziów, którzy skończyli 65 lat życia, nie uzyskali zgody obecnej KRS na dalsze orzekanie, a pozostają czynnymi sędziami. Jest ich obecnie 53, a prawnicy nie mają wątpliwości, że przy ich orzeczeniach są podstawy do podnoszenia zarzutu nienależytego składu. Są też głosy, że obecne przepisy - uzależniające dalsze orzekanie od zgody KRS - są niekonstytucyjne.

Od 1989 r. aż do dzisiaj, stan sędziowski nie rozliczył się całościowo i ostatecznie ze swoją przeszłością, w tym ze stalinowskim sądowym bezprawiem - napisał prezydent Karol Nawrocki w liście do uczestników konferencji w Sądzie Najwyższym poświęconej sądownictwu lat 1945-1989. Dodał, że część środowisk politycznych i prawniczych nie ma problemu z uznawaniem niezawisłości sędziów mianowanych przez komunistyczną Radę Państwa, a jednocześnie - według niego - ostentacyjnie i bezprawnie kwestionuje status sędziów wykształconych i powołanych w wolnej Polsce.

Prokuratorzy mają gwarancję podejmowania decyzji procesowych zgodnie z własnym sumieniem. A więc mogą powołać się na klauzulę sumienia, jeśli polecenie szefa będzie niezgodne z ich przekonaniami - w takim duchu zapadła uchwała o nie uchylaniu immunitetu prokuratorowi, któremu postawiono zarzuty wpływania na podwładnych w sprawie katastrofy smoleńskiej. To sprawa najwyżej na postępowanie dyscyplinarne - orzekł Sąd Najwyższy.

W zażaleniu adwokat, który jednocześnie był podejrzanym, nie nadmienił, że zatrzymane przedmioty stanowią tajemnicę obrończą. Dopiero po dokonanych oględzinach wniósł o ich zwrot. Sąd Najwyższy zatem nie uchylił immunitetu prokurator Prokuratury Okręgowej ze Szczecina oskarżonej o przekroczenie uprawnień. Prokurator nie tworzyła fałszywych dowodów, a także nie nakłaniała świadków do składania fałszywych zeznań.

W czwartek, 23 października, rusza ogólnopolski projekt Ministerstwa Sprawiedliwości, promujący zawód asystenta sędziego - „Asystent Sędziego - Prawo. Praktyka. Przyszłość". Celem ma być zwiększenie świadomości wśród studentów i absolwentów prawa na temat roli asystentów sędziów w wymiarze sprawiedliwości oraz zachęcenie młodych prawników do wyboru tej ścieżki kariery. Sami asystenci apelują do resortu o poprawę warunków pracy, wyższe wynagrodzenia i ułatwienia w awansie na stanowisko sędziego.

Skoro ze 100 proc. pewnością możemy dziś przewidzieć, że projekt dotyczący statusu tzw. neo-sędziów trafi do prezydenckiej niszczarki, to po co "marnotrawić" na niego czas i zasoby? Czy nie ma innych zagadnień, którymi mogliby się zająć specjaliści - tak przyziemnych jak informatyzacja wymiaru sprawiedliwości, kwesta wynagrodzeń za czynności z urzędu, spraw frankowych, a może za chwilę i WIBOR-owych? Po co nam ta farsa - pisze adwokat Norbert Stachura.

Sędzia sam zdecyduje, czy może orzekać po 65. roku życia. Jeśli będzie czuł się na siłach, poinformuje o takiej woli prezesa „swojego" sądu apelacyjnego – nie później niż na sześć miesięcy i nie wcześniej niż na dwanaście miesięcy przed urodzinami. Będzie musiał dodać do takiego oświadczenia zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że jego stan zdrowia na to pozwala. Następnie prezes „niezwłocznie" zawiadomi o tym ministra sprawiedliwości i KRS – wynika z projektu noweli Prawa o ustroju sądów powszechnych, który trafił do opiniowania.

Jeszcze w tym roku ma być gotowy projekt o charakterze deregulacyjnym, rozszerzający zastosowanie tzw. milczącego załatwiania spraw z kodeksu postępowania administracyjnego. Założenia zmian, o które postulowali przedsiębiorcy, trafiły już do wykazu prac rządu. Równocześnie ustawa ma nie wyłączać aktywnego działania administracji w sprawach, w których wprowadza się tryb milczącej zgody.

Wniosek sędziego o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia nie został uwzględniony przez ministra sprawiedliwości. Powodem był argument, że oczekiwanie na zabieg operacyjny nie jest wystarczającą przesłanką do skorzystania z takiego świadczenia. Sąd Najwyższy umorzył postępowanie po wniesieniu zażalenia na decyzję, twierdząc - wbrew opinii sędziego, że – odwołanie przestało być aktualne.