Od dziś, 5 marca 2026 r. przestają obowiązywać kluczowe rozwiązania specustawy, a w ich miejsce wchodzą ostrzejsze regulacje. Choć legalny pobyt Ukraińców z PESEL UKR został przedłużony do 4 marca 2027 r., wiele osób musi do końca sierpnia 2026 r. zaktualizować dane, inaczej straci ochronę czasową. Zmieniły się także zasady pracy na uproszczonych zasadach i prowadzenia jednoosobowej działalności przez obywateli Ukrainy.

5 marca 2026 r. wejdą w życie zmiany w ustawie o cudzoziemcach dotyczące zasady zwrotu opłaty skarbowej uiszczanej w postępowaniach dotyczących zezwoleń pobytowych oraz wiz. Wynikają one z ustawy z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

Tzw. ustawa pomocowa (specustawa), która obowiązuje od 2022 r., stworzyła osobny system prawny upraszczający zasady pobytu, pracy, świadczeń i edukacji dla uchodźców wojennych z Ukrainy. Prezydent, informując o podpisaniu ustawy wygaszającej tę pomoc, zaznaczył, że kończy się pomoc interwencyjna i wprowadzane są zasady systemowe. "Wsparcie – tak. Przywileje kosztem Polaków – nie" - podkreślił.

Od dokumentacji do odpowiedzialności: wsparcie ukraińskiego wymiaru sprawiedliwości w ściganiu zbrodni popełnionych w Ukrainie - pod takim tytułem odbędzie się w Warszawie, 24 lutego, konferencja organizowana przez Fundację Sunflowers i Krajową Izbę Radców Prawnych. Patronat medialny nad wydarzeniem objęło Prawo.pl.

Obywatele Ukrainy jeszcze niecały miesiąc mogą ubiegać się o bezpłatny dostęp do opieki zdrowotnej w Polsce na podstawie statusu uchodźcy. Muszą złożyć oświadczenie według określonego wzoru, jednak od marca sam status uchodźcy nie będzie upoważniał do leczenia finansowanego przez NFZ. Ministerstwo Zdrowia usuwa także wzory oświadczeń, opublikowało projekt nowelizacji rozporządzenia w tej sprawie.

Naczelna Rada Lekarska uważa, że niezbędne są pilne zmiany sposobu wykazywania znajomości języka polskiego przez lekarzy już posiadających prawo wykonywania zawodu. Medycy żądają, aby Ministerstwo Zdrowia jednoznacznie wskazało, że potwierdzeniem znajomości języka polskiego na poziomie co najmniej B2 jest certyfikat wydawany przez Państwową Komisję ds. Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego.

Od lutego 2026 r. zmienią się zasady wypłaty świadczenia 800+ dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR. Nowe przepisy obejmą około 150 tys. osób. Aby obywatele Ukrainy mogli zachować prawo do świadczenia, będą musieli ponownie złożyć nowy wniosek. Prawo do świadczenia będzie co do zasady zależeć od aktywności zawodowej osoby, która składa wniosek, w miesiącu poprzedzającym jego złożenie.

Konfederacja Lewiatan krytykuje projekt ustawy, który przewiduje ograniczenie możliwości zatrudniania obywateli Ukrainy w uproszczonej procedurze, wygaszenie ochrony czasowej po 30 dniach nieobecności w Polsce oraz dalsze zawieszenie terminów załatwiania spraw pobytowych przez wojewodów - aż do 4 marca 2027 roku. Przepisy te nie były konsultowane z organizacjami pracodawców.

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Rząd planuje wygasić przepisy specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy i zastąpić je rozwiązaniami systemowymi. Nowa ustawa ma ujednolicić zasady wsparcia dla osób objętych ochroną czasową, dostosować prawo do obecnej sytuacji migracyjnej oraz wdrożyć zalecenia UE dotyczące stopniowego wycofywania tymczasowej ochrony.

Kolejna firma uruchomiła regularne przewozy osobowe z Warszawy do Obwodu Kaliningradzkiego. Do resortu infrastruktury trafiła właśnie interpelacja poselska, po co rozwija się przejazdy do wrogiego nam państwa i jak się to ma do polskiej polityki sankcyjnej, skoro nasz kraj ma możliwość zawiesić umowę przewozową z Rosją z 1996 roku.

Sejm nie zgodził się na dalsze procedowanie prezydenckiego projektu nowelizacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, którzy uciekli przed wojną. W głosowaniu większość posłów poparła wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu. Większość posłów poparła wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu. Za odrzuceniem ustawy głosowało 244 posłów, przeciw było 198, a trzech wstrzymało się od głosu.

Nie jest możliwe składanie wniosków o wydanie karty pobytu z adnotacją „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej” (CUKR) w formie papierowej, bo urzędy wojewódzkie nie przyjmują takich wniosków. Procedura w tej sprawie będzie odbywała się wyłącznie online po uruchomieniu dedykowanego narzędzia, do którego dostęp będzie bezpłatny – przypomina Urząd do Spraw Cudzoziemców, ostrzegając przed nieuczciwymi pośrednikami.

Od ponad miesiąca obywatelom Ukrainy tymczasowo przebywającym na terytorium Polski znacząco ograniczono dostęp do świadczeń w ramach publicznej ochrony zdrowia. Pełny dostęp do leczenia nadal mają osoby przebywające w kraju na stałe i pracujące bądź uczące się. Warto jednak zaznaczyć, że wskazywanie napływu uchodźców jako przyczyny dużych kolejek do lekarzy jest szkodliwym uproszczeniem i mija się z prawdą.

Instytut Pamięci Narodowej analizuje nowe prace naukowe i akta postępowań sądowych z lat czterdziestych w sprawie Akcji „Wisła” i deportacji do Związku Radzieckiego, a prokurator zastanawia się, czy są podstawy do ponownego umorzenia śledztwa w sprawie zbrodni komunistycznej albo zbrodni przeciwko ludzkości – wynika z odpowiedzi, jaką otrzymał z IPN senator Adam Bodnar, członek Komisji Praw Człowieka i Praworządności.

Sąd Okręgowy w Warszawie postanowił odmówić wydania Niemcom Wołodymyra Żurawlowa, który jest podejrzany o wysadzenie w 2022 r. gazociągu Nord Stream ułożonego na dnie Bałtyku. Z uzasadnienia postanowienia sądowego pośrednio wynika, że wybuch był efektem zorganizowanej akcji służb państwa będącego w stanie wojny, a nie prywatną inicjatywą terrorystyczną.

Na uzyskanie obywatelstwa polskiego będą miały wpływ: długość pobytu w Polsce, rezydencja podatkowa oraz pozytywne zdanie testu obywatelstwa, który poświadczy, że kandydat zna język polski, historię i duchem czuje się Polakiem. Kandydat na Polaka będzie musiał też podpisać oświadczenie o lojalności do państwa polskiego. Takie zmiany proponuje MSWiA. Polski paszport staje się coraz bardziej atrakcyjny.

Do 4 marca 2026 r. przedłużono zawieszenie biegu terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców przez urzędy wojewódzkie. Od 30 września obowiązuje także zawieszenie biegu terminów w sprawach o udzielenie ochrony międzynarodowej. Zawieszenie nie oznacza jednak wstrzymania postępowań. Nadal będą one prowadzone, a nowe wnioski będą przyjmowane – wyjaśnia Urząd do Spraw Cudzoziemców.

Prezydent podpisał ustawę uzależniającą wypłatę świadczenia wychowawczego (800+) dla cudzoziemców od aktywności zawodowej. Przepisy przewidują także bieżącą weryfikację legalności pobytu cudzoziemców, miejsca zamieszkania i zatrudnienia w Polsce. Ustawa ogranicza również dostęp do niektórych świadczeń zdrowotnych dla uchodźców z Ukrainy.

Prezydent Karol Nawrocki przedłużył do 4 marca 2026 r. obowiązywanie specustawy ukraińskiej w wersji zaproponowanej przez rząd Donalda Tuska, zapowiada jednak, że są to ostatnie przepisy zaakceptowane przez niego, które preferują Ukraińców wobec innych cudzoziemców. Trudniej będzie Ukraińcom dostać 800+, zniknie też wiele innych ułatwień, w tym w dostępie do opieki medycznej