Trybunał Konstytucyjny orzekł we wtorek niezgodność nowelizacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa z Konstytucją RP. Uzasadnił, że do procedowania nad nowelą nie zostali dopuszczeni Mariusz Kamiński i Maciej Wąsik. Rafał Wojciechowski złożył zdanie odrębne.

W 2024 r. Urząd do Spraw Cudzoziemców wydał decyzje wobec 12 tys. osób o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce. Wnioski złożyło 17 tys. cudzoziemców. Największą grupę stanowili obywatele Ukrainy, Białorusi oaz Rosji. Wobec tych ostatnich wydano też najwięcej decyzji odmownych.

Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy nie rozróżnia statusu uchodźcy wojennego, od tego czy jest osobą zdolną do czynności prawnych czy niezdolną. W praktyce osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie ma możliwości uzyskania dokumentu pobytowego, ponieważ nie ma profilu zaufanego. Nie może się uwierzytelnić i wygenerować dokumentu, chociaż teoretycznie ma do tego prawo. To rodzi problemy podczas przekraczania granicy.

Z raportu Komisji ds. badania wpływów rosyjskich i białoruskich wynika, że propagandyści promują teorie spiskowe, pseudonaukowe, podważające publicznie zaufanie (np. narracje wokół szczepionek, sieci 5G). Eksperci Komisji podkreślają, że w Rosji wojna kognitywna jest oficjalnie uznanym elementem prowadzenia działań wojennych. Rosja wydaje na nią od 2 do 4 miliardów dolarów rocznie.

Rząd, nowelizując ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy, powiązał pomoc socjalną z obowiązkiem szkolnym. Od września do polskich szkół miało trafić nawet 60 tys. ukraińskich uczniów, tymczasem trafiło niespełna 20 tysięcy. Dyrektorzy szkół i gminy w praktyce nie mają żadnych narzędzi, aby wyegzekwować ten obowiązek. ZUS zajmie się weryfikacją prawa do świadczeń 800+ dopiero w drugiej połowie przyszłego roku.

Wolters Kluwer Polska został partnerem Fundacji Sunflowers, której misją jest wspieranie organów powołanych do badania i orzekania o zbrodniach prawa międzynarodowego. Fundacja realizuje projekt Sunflowers, którego celem jest zbieranie, analiza i archiwizacja dowodów zbrodni wojennych w Ukrainie. W jego ramach uruchomiono aplikację do zbierania informacji o dowodach i szkodach poniesionych w związku z wojną.

Uchodźca wojenny z Ukrainy będzie mógł zmienić status pobytu w Polsce z ochrony tymczasowej na bardziej korzystny pobyt tymczasowy. Nowelizacja ustawy pomocowej zakłada wygaszenie przyznawania jednorazowego świadczenia w wysokości 300 zł na zakwaterowanie oraz świadczenia 40 zł na zakwaterowanie i wyżywienie w prywatnych domach. Wypłata "800 plus" i świadczenia "Dobry start" będzie powiązana z obowiązkiem szkolnym.

Przepisy obowiązujące od 1 lipca 2024 r. przedłużają legalność pobytu obywateli Ukrainy w Polsce do 30 września 2025 r. Zakwaterowanie uchodźców wojennych będzie możliwe tylko w obiektach zbiorowego zakwaterowania prowadzonych na polecenie wojewodów – poinformowało w sobotę w komunikacie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Do końca lipca można składać wnioski o rekompensatę poniesionych do 30 czerwca br. kosztów zakwaterowania i wyżywienia uchodźców.

Od 1 września będzie obowiązek szkolny dla dzieci z Ukrainy, połączony z pobieraniem zasiłku 800 plus. Zapowiedziała to w środę wiceministra edukacji Joanna Mucha. Z przekazanych przez nią szacunkowych danych wynika, że do polskich szkół nie posłano prawdopodobnie ok. 75 tysięcy ukraińskich dzieci. Według Muchy często powodem takiej decyzji było przekonanie rodziców lub opiekunów, że bardzo szybko wrócą do Ukrainy.

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Żeleński podpisał ustawę obniżającą wiek osób podlegających mobilizacji z 27 do 25 lat. Pojawia się więc pytanie o sposób działania władz ukraińskich w tym zakresie i możliwość podjęcia kroków mających na celu zmuszenie swoich obywateli przebywających poza granicami kraju do powrotu i odbycia służby wojskowej - pisze Paweł Gołębiewski, radca prawny z Kancelarii Kopeć Zaborowski.

Na ostatnim posiedzeniu senackiej Komisji Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej wiceszef Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk zapowiedział, że we wtorek Rada Ministrów zajmie się nowelizacją ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. W planach rządu jest także projekt uchwały ws. rewizji Krajowego Planu Odbudowy.

Temat nadużyć pograniczników wobec imigrantów powraca regularnie od lata 2021 roku, kiedy zaczął się kryzys na granicy z Białorusią. Nie skończył się on jednak wraz ze zmianą rządu. Przeciwdziałanie oraz stosowanie sankcji za niedozwolone działania jest o tyle trudne, że poszkodowani mają ograniczone możliwości składania skarg.

Wypłata świadczenia pieniężnego za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców wojennych z Ukrainy, zakończy się po 30 czerwca 2024 r. – zapowiada MSWiA. Uciekinier znajdzie schronienie wyłącznie w zbiorowym miejscu zakwaterowania. Resort decyzję o zakończeniu tej formy wsparcia uzasadnia m.in. tym, że interpretacja przepisu, który jest podstawą tego świadczenia, wzbudza coraz więcej kontrowersji.

Legalny pobyt obywateli Ukrainy i określonych członków ich rodzin, którzy w okresie od 24 lutego 2022 r. przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy, został przedłużony co do zasady do 30 czerwca 2024 r. W niektórych przypadkach do 31 sierpnia lub 30 września. Do roku wydłuża preferencje podatkowe dla tych, którzy udzielają pomocy humanitarnej.

Po uzyskaniu zgód Unii Europejskiej KUKE będzie mogło oferować wsparcie reasekuracyjne w zakresie ryzyk politycznych w ubezpieczeniach casco pojazdów i przedmiotów w transporcie oraz innych szkód rzeczowych, odpowiedzialności cywilnej, kredytów i innych ryzyk finansowych dla zdarzeń poza Polską.

Firmy przyzwyczaiły się do listy sankcyjnej, a wskazane podmioty powoli godzą się, że wykreślenie z niej jest bardzo trudne. Wiele wyjaśni się w nadchodzących miesiącach, kiedy zapadną pierwsze wyroki NSA. Jednocześnie organy krajowe nie są gorliwe w egzekwowaniu sankcji - czy to na gruncie polskiej ustawy, czy ustawodawstwa europejskiego, często ograniczając swoją działalność do kwestii operacyjnych - piszą Marek Neumann, radca prawny oraz Karolina Wais, adwokat.

14 grudnia w Warszawie odbędzie się międzynarodowa konferencja naukowa dotycząca prawnych i społecznych skutków zbrodni prawa międzynarodowego w Ukrainie. Data jest nieprzypadkowa, tego dnia przypada 75. rocznica uchwalenia Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa. Konferencja będzie transmitowana również online.

Rada Przedsiębiorczości zwróciła się do Prezydenta RP oraz do Rady Ministrów o pilne podjęcie działań w związku z protestem przewoźników na granicy polsko-ukraińskiej. Jej zdaniem skala i długość trwania protestu rodzą coraz poważniejsze konsekwencje dla polsko-ukraińskich relacji politycznych i gospodarczych oraz negatywnie rzutują na międzynarodową pozycję Polski.

Obywatel Ukrainy został ukarany przez sąd grzywną za prowadzenie w lutym 2023 r. samochodu bez uprawnień - miał bowiem nieważne ukraińskie prawo jazdy. RPO zaskarżył kasacją wyrok wskazując, że zgodnie z ustawą w związku z konfliktem zbrojnym na terenie Ukrainy, w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. za ważne w Polsce uznaje się także ukraińskie prawa jazdy, których termin ważności już upłynął.

Przedsiębiorcy zasadniczo mogą zatrudniać Rosjan, a także nawiązywać z nimi współpracę B2B. Muszą jednak uważać, gdy korzystają z państwowych pieniędzy, biorąc udział w procedurach zamówień publicznych jako oferenci albo podwykonawcy. Unijne sankcje spowodowały, że publiczne środki nie powinny trafiać do podmiotów wrogich Ukrainie. Zamawiający mają wręcz obowiązek to kontrolować.