Lekarze powinni dobrze znać język polski
Naczelna Rada Lekarska uważa, że niezbędne są pilne zmiany sposobu wykazywania znajomości języka polskiego przez lekarzy już posiadających prawo wykonywania zawodu. Medycy żądają, aby Ministerstwo Zdrowia jednoznacznie wskazało, że potwierdzeniem znajomości języka polskiego na poziomie co najmniej B2 jest certyfikat wydawany przez Państwową Komisję ds. Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego.
Samorząd lekarski wielokrotnie wskazywał, że niedostateczna znajomość języka polskiego przez lekarzy zza granicy jest sytuacją niebezpieczną dla pacjentów. Medyk powinien bowiem w sposób zrozumiały dla pacjenta przedstawić szereg informacji dotyczących m.in. diagnozy, obranej ścieżki postępowania, czy zaleceń lekarskich. Zgodnie z prawem, lekarz-obcokrajowiec, musi mieć znajomość języka polskiego przynajmniej na poziomie B1. Naczelna Rada Lekarska (NRL) zwraca jednak uwagę, że poziom B1 jest za niski, żeby swobodnie poruszać się w terminologii medycznej, a poświadczeniem takiej znajomości nie może być tylko zaświadczenie o ukończeniu kursu. Powinien to być certyfikat wydawany przez Państwową Komisję ds. Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego. Problem dotyczy głównie lekarzy z Ukrainy.
MZ może mieć ciężki orzech do zgryzienia, gdyż o ile w 2015 r. było w Polsce ok. 167 tysięcy lekarzy, to obecnie jest ich już ponad 208 tysięcy. Ponadto bardziej rygorystyczne przepisy językowe nie muszą mieć negatywnego wpływu na liczebność przyszłych kadr lekarskich w Polsce. Z odpowiedzi MZ na jedną z interpelacji poselskich (nr 13211) wynika bowiem, że nie grozą nam braki w tym zakresie. Resort przygotował model popytowo-podażowy dotyczący lekarzy ogółem (bez podziału na specjalizacje).
To rozbudowane narzędzie, które wskazuje kierunki zmian i stanowi wsparcie w decyzjach z zakresu planowania kadry medycznej. Z przeprowadzonych analiz modelowych wynika, że w Polsce w nadchodzących latach prognozowany jest wzrost podaży lekarzy, która może przewyższać prognozowany popyt na ich pracę. Tendencja ta jest w dużej mierze efektem dynamicznego zwiększenia liczby miejsc na kierunkach lekarskich w ostatnich latach – pisze Katarzyna Kęcka, wiceminister zdrowia.
Ile miesięcy może trwać praca lekarza z Ukrainy pod nadzorem? - sprawdź w LEX >
Uprawnienia zawodowe bez znajomości języka
Jednak z Ukrainy nie przyjeżdżają tylko młodzi absolwenci kierunków lekarskich. Andrii Shynkaruk, ukraiński ginekolog-położnik pracujący w Polsce, podkreśla, że zmienia się struktura przyjeżdżających do pracy w Polsce ukraińskich medyków, a jednocześnie przyznaje, że istnieje bariera językowa.
To już nie są tylko młodzi ludzie szukający lepszego życia na Zachodzie. Dziś przyjeżdżają profesorowie, ordynatorzy, specjaliści wysokiej klasy, z ogromnym doświadczeniem klinicznym i akademickim. Znają system zachodni i języki obce, ponieważ mieli tam wykłady, bywali na konferencjach. Dla nich nauka języka, jeżeli mają styczność z polskim pacjentem, i egzamin potwierdzający jego poziom, to jedyne wyzwanie – przyznaje Shynharuk w wywiadzie dla podcastu "Kulisy Pracy Medyków".
Z drugiej strony np. lekarze z Ukrainy w dużej liczbie pracują w Polsce już od wielu lat, zwłaszcza od 2022 r., a celem ich zatrudnienia nie była tylko obsługa 1,5-milionowej emigracji znad Dniepru, ale też pomoc przy pandemii COVID-19.
W związku z tym, że procedura uproszczona była wprowadzana w czasie epidemii, a jej wprowadzenie miało na celu pozyskanie jak największej liczby lekarzy i pielęgniarek z zagranicy w szczególności do pracy w szpitalach udzielających świadczeń pacjentom chorym na COVID-19, procedura ta nie przewidywała wymogu potwierdzenia znajomości języka polskiego, z wyjątkiem trybu I (prawa wykonywania zawodu lekarza/lekarza dentysty na określony zakres czynności zawodowych, czas i miejsce zatrudnienia), który przewidywał złożenie oświadczenia, że wnioskodawca wykazuje znajomość języka polskiego wystarczającą do wykonywania powierzonego jej zakresu czynności zawodowych. Natomiast tryb II i tryb III (czyli warunkowe prawo wykonywania zawodu – dla lekarzy bez specjalizacji i ze specjalizacją) nie przewidywał wymogu potwierdzenia znajomości języka polskiego – przypomina Kęcka.
Certyfikaty językowe do 1 maja br. mają przedstawić lekarze, którzy już uzyskali prawo wykonywania zawodu (PWZ) i pracują w polskim systemie ochrony zdrowia. NRL przypomina, że zgodnie z art. 7 ust. 23 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2026 r. poz. 37) PWZ na określony zakres czynności zawodowych, okres i miejsce zatrudnienia w podmiocie leczniczym albo warunkowe PWZ przyznaje się po przedłożeniu przez wnioskodawcę dokumentu poświadczającego znajomość języka polskiego wymienionego w wykazie dokumentów poświadczających znajomość języka polskiego minimum na poziomie B1, ogłoszonym przez Ministra Zdrowia (MZ) w Biuletynie Informacji Publicznej. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 4 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854) lekarze i lekarze dentyści, którzy wcześniej uzyskali tego rodzaju PWZ, muszą przedłożyć dokument poświadczający znajomość języka polskiego w terminie do dnia 1 maja 2026 r. Inaczej grozi im utrata PWZ.
Nie każdy certyfikat odpowiedni
MZ ogłosił wykaz dokumentów poświadczających znajomość języka polskiego minimum na poziomie B1 (komunikat w tej sprawie można znaleźć na stronie internetowej MZ). W punkcie czwartym tego komunikatu wskazano dokument potwierdzający znajomość języka polskiego na poziomie B1 lub wyższym wydany po złożeniu z wynikiem pozytywnym egzaminu z języka polskiego jako obcego przeprowadzonego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r., poz. 81) i organizowanego przez podmiot uprawniony, którego główna siedziba znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wpisany na dzień przeprowadzania tego egzaminu na listę podmiotów uprawnionych, publikowaną w BIP na stronie podmiotowej ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki zgodnie z art. 11b ust. 4 ustawy o języku polskim, a w punkcie 5 komunikatu – dokument potwierdzający nabycie obywatelstwa polskiego.
Jak zarządzać ryzykiem prawnym w placówce medycznej - czytaj w LEX >
W ocenie NRL - w odniesieniu do wskazanego w punkcie czwartym komunikatu dokumentu potwierdzającego znajomość języka polskiego - MZ powinien wprost wskazać, że chodzi o certyfikat znajomości języka polskiego wydawany przez Państwową Komisję ds. Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego. Obecne brzmienie punktu czwartego komunikatu może być błędnie rozumiane, czego dowodem jest to, iż niektórzy lekarze i lekarze dentyści przedkładają w okręgowych izbach lekarskich nie certyfikat znajomości języka polskiego na danym poziomie wydawany przez Państwową Komisję, a różnego rodzaju dokumenty wydawane bezpośrednio przez podmioty uprawnione do organizowania egzaminów z języka polskiego jako obcego. Nieświadomość tego, iż właściwym dokumentem jest w tym zakresie certyfikat wydawany przez Państwową Komisję, może prowadzić do tego, iż lekarz nie przedłoży w wymaganym prawem terminie właściwego dokumentu.
Zobacz też w LEX: Co nowego w ochronie zdrowia w 2026 r. >
Nieuzasadnione jest także zamieszczenie w komunikacie „dokumentu potwierdzającego nabycie obywatelstwa polskiego”. Nabycie obywatelstwa polskiego, które może nastąpić z mocy prawa, przez nadanie obywatelstwa polskiego, przez uznanie za obywatela polskiego albo przez przywrócenie obywatelstwa polskiego - nie jest więc samo w sobie dowodem znajomości języka polskiego niezbędnej do wykonywania w Polsce zawodu lekarza lub lekarza dentysty i nie ma żadnych podstaw do zamieszczenia takiego dokumentu w komunikacie. Punkt piąty komunikatu powinien być wykreślony.
Zobacz procedurę w LEX: Przyznawanie prawa wykonywania zawodu lekarza lub lekarza dentysty cudzoziemcowi >
Konieczna pilna zmiana przepisów
NRL wnosi o pilną zmianę komunikatu w zakresie punktów 4-5 we wskazany powyżej sposób. Jednocześnie medycy podtrzymują swoje stanowisko wyrażone przez samorząd lekarski w 2024 r. jeszcze na etapie konsultacji projektu ustawy „ukraińskiej”, że znajomość języka polskiego na poziomie B1 nie jest wystarczająca do wykonywania zawodu lekarza.
Samorząd lekarski podkreśla, że poziom B1 oznacza, że dana osoba rozumie znaczenie głównych wątków przekazu zawartego w jasnych, standardowych wypowiedziach, które dotyczą znanych jej spraw i zdarzeń typowych dla pracy, szkoły, czasu wolnego, oraz potrafi tworzyć proste, spójne wypowiedzi ustne lub pisemne na tematy, które są jej znane bądź ją interesują. Dopiero znajomość języka polskiego na poziomie co najmniej B2 oznacza, że osoba rozumie dyskusje na tematy techniczne z zakresu jej specjalności i posiada zdolność do porozumiewania się na tyle płynnie i spontanicznie, aby prowadzić normalną rozmowę z rodzimym użytkownikiem języka. Co najmniej takiej znajomości języka powinno się oczekiwać od osób udzielających polskim pacjentom świadczeń zdrowotnych.
Zdaniem Naczelnej Rady Lekarskiej jedynym właściwym sposobem wykazania znajomości języka polskiego niezbędnej do wykonywania w Polsce zawodu lekarza lub lekarza dentysty jest przedłożenie któregoś z dokumentów wskazanych w punktach 1 -3 komunikatu (czyli tych samych dokumentów, które są wymagane do przyznawania „pełnego” PWZ).
Czytaj też w LEX:
- Dobry onboarding w placówce medycznej >
- Podstawy zarządzania danymi pacjenta >
- Sygnalista w podmiocie leczniczym - kto i kiedy podlega ochronie? >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
