SN: Nie można odrzucić skargi kasacyjnej niezgodnej z zakresem wniosku

Określenie zakresu wniosku skargi kasacyjnej jest niezbędne jedynie, gdy wniosek ten obejmuje uchylenie i zmianę zaskarżonego orzeczenia – taką uchwałę podjęło siedmioro sędziów Sądu Najwyższego 5 marca 2026 r. Sędziowie wskazali, że określenie w skardze kasacyjnej zakresu wniosku o uchylenie zaskarżonego orzeczenia niezgodnie z zakresem zaskarżenia nie stanowi samodzielnej podstawy odrzucenia skargi.

Kanwą tej uchwały była wątpliwość składu trzech sędziów Izby Cywilnej SN, którą przedstawił rozszerzonemu składowi:  Czy skarga kasacyjna, w której zakres zaskarżenia orzeczenia określono niezgodnie z zakresem wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia podlega odrzuceniu?

Rozbieżności we wnioskach

Według kodeksu postępowania cywilnego skarga kasacyjna powinna zawierać:

• 1)      oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części,
• 2)      wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany.

Sąd Najwyższy uznał, że w zasadzie w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, iż wymagane w skardze kasacyjnej zakresy zaskarżenia oraz wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę zaskarżonego orzeczenia muszą być ze sobą ściśle skorelowane, a brak tej korelacji skutkuje odrzuceniem skargi bez wzywania do uzupełnienia braków. Przywołał w tym zakresie wiele orzeczeń, wskazując także, że pogląd ten jest również podzielany w doktrynie. Zastrzegł jednak, że brak rozbieżności może mieć charakter pozorny, gdyż przyjęcie poglądu przeciwnego nie wymaga wyrażenia go w orzeczeniu (uznanie, iż skarga kasacyjna nie jest obarczona opisanym brakiem zazwyczaj nie znajduje wyrazu ani w sentencji, ani w uzasadnieniu orzeczenia).

Sąd Najwyższy wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się również, iż rozbieżność między zakresem zaskarżenia a zakresem wniosku o uchylenie lub uchylenie i zmianę zaskarżonego orzeczenia prowadzi do odrzucenia skargi kasacyjnej. Ta rozbieżność występuje w omawianej sprawie. Wnoszący kasację zaskarża orzeczenie w części, a następnie wnosi o jego uchylenie, nie wskazując zakresu, w jakim żąda uchylenia.

Zobacz też szkolenie online w LEX: Metodologia pracy w nowej kancelarii prawnej. Jak pracować efektywnie? >

Sąd Najwyższy dopuścił przyjazną wykładnię tekstu skargi kasacyjnej, choć zastrzegł, że wykładnia ta jest w tym przypadku ograniczona, ze względu na to, że skarga przygotowywana jest przez wykwalifikowanych prawników. Wszak tekst skargi powinien być rozumiany ściśle i dosłownie. Ponadto odejście od wyników wykładni językowej nie powinno uderzać w drugą stronę postępowania.

Jeśli wnoszący skargę nie oznacza zakresu, w jakim żąda uchylenia orzeczenia, dopuszczalne jest przyjęcie, że w istocie wniosek dotyczy całości orzeczenia, gdyż zgodnie z ogólnymi regułami języka odniesienie się do jakiegoś przedmiotu oznacza całość tego przedmiotu, jeżeli wyraźnie nie wskazano inaczej.

Zobacz też w LEX: Skutki uchylonych orzeczeń - szkolenie dla prawników >

Szybkość postępowania

Spośród argumentów przemawiających na rzecz przyjęcia, że brak korelacji między zakresem zaskarżenia a wnioskiem o uchylenie zaskarżonego orzeczenia skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej, oprócz wskazanego sformalizowanego charakteru skargi kasacyjnej i przymusu adwokacko-radcowskiego, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na potrzebę ograniczenia dostępności skargi oraz przyspieszenia i usprawnienia postępowania. Ponadto brak zsynchronizowania zakresu zaskarżenia i wniosku skargi powoduje, że niemożliwe staje się ustalenie granic kognicji Sądu Najwyższego rozpoznającego skargę kasacyjną.

Za negatywną odpowiedzią na przedstawione zagadnienie przemawia natomiast to, że z art. 398(4 ) par. 1 pkt 1 i 3 k.p.c. nie wynika, aby zakres żądanego uchylenia lub zmiany musiał być zgodny z zakresem zaskarżenia.

Zdaniem Sądu Najwyższego czysto językowe odczytanie wskazanego unormowania prowadzi jednak do niemożliwego do zaakceptowania stanowiska, że wymagania konstrukcyjne, a w szczególności wymaganie zawarcia w skardze wniosku, mają czysto formalny charakter, nie służą żadnym celom i zostają zrealizowane już w razie sformułowania jakiegokolwiek wniosku (o dowolnej treści).

Sąd Najwyższy postulował zatem, aby interpretacji art. 398 ze znaczkiem 4 par 1 k.p.c. dokonywać, mając na uwadze sens norm, także stawiających wymagania formalne, który wiąże się m.in. z koniecznością istnienia korelacji między zakresami zaskarżenia i wniosku.

Uchwała 7 sędziów Izby Cywilnej SN z 5 marca 2026 r., sygnatura akt III CZP 29/25

Zobacz też szkolenie online w LEX: Wnoszenie pism przez portal w postępowaniu cywilnym z perspektywy pełnomocnika >