Sytuacja w sądach, obok wadliwości systemu nominacji sędziowskich, czy zdeformowania SN utworzeniem sprzecznych z Konstytucją nowych izb, jest trudna także ze względów kadrowych. Obecnie mamy ponad 500 nieobsadzonych etatów sędziowskich, a liczba asystentów sędziów jest zdecydowanie zbyt mała. Dlatego przy przywracaniu praworządności chcemy zadbać o sprawność rozpatrywania spraw. Pomóc ma większa liczba asystentów, tymczasowo wzrośnie też przydział spraw dla sędziów wizytatorów - mówi Dariusz Mazur, wiceminister sprawiedliwości.

Sędzia skazany w wyroku karnym za fałszowanie faktur i przywłaszczenie mienia może być osądzony w postępowaniu dyscyplinarnym po 20 latach od popełnienia przestępstwa, mimo zatarcia skazania. Sędzia odpowiadał dyscyplinarnie nawet już wtedy, gdy odszedł ze służby i przestał być sędzią - orzekł Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej i i potwierdził słuszność pozbawienia sędziego stanu spoczynku.

Dzisiaj pracodawcy wymagają od zatrudnionych w edukacji osób zaświadczenia o niekaralności za pewne rodzaje przestępstw. Ale żadną miarą nie można uzyskać informacji o tym, czy jakiś proces w takich sprawach się toczy. Miesiącami czeka się na wpis do ksiąg wieczystych. Trzy lata czeka się w Warszawie na rozpoznanie apelacji karnej. Dlatego cyfryzacja sądownictwa i naprawa rejestrów sądowych wymaga większych nakładów finansowych. W 2025 roku budżet wymiaru sprawiedliwości - wzrośnie.

Brakuje systemowych rozwiązań dla pokrzywdzonych zbrodniami wojennymi w Ukrainie. Wiele działań w tym zakresie nadal jest podejmowanych oddolnie - alarmują prawnicy. I podkreślają, że prawo nie może ograniczać się jedynie do odstraszania potencjalnych sprawców czy karania tych, którzy dopuścili się przestępstwa.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by w 2025 roku został opracowany projekt wprowadzający tzw. areszty domowe, czyli dozór elektroniczny na etapie postępowania przygotowawczego. Zapowiedział to wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha. Chodzi o ograniczenie stosowania tymczasowych aresztów. Zmiany w tym zakresie znalazły się też w opiniowanej ustawie naprawczej.

Publikacja w Biuletynie Informacji Publicznej Sądu Najwyższego orzeczeń tego sądu (z uzasadnieniami), zawierających dane osobowe sędziów sądów powszechnych albo sądów wojskowych, zasiadających w składzie sądu pierwszej instancji albo sądu odwoławczego, poddawanych tzw. testowi niezawisłości i bezstronności - powinna odbywać się z uwzględnieniem praw tych osób, wynikających z RODO i w zgodzie z jego unormowaniami - wskazuje prezes UODO w odpowiedzi na pytanie prof. Małgorzaty Manowskiej, pierwszej prezes SN.

Prezydent nie miał prawa odmówić powołania na urząd sędziego osób rekomendowanych przez Krajową Radę Sądownictwa przed marcem 2018 roku, a wydane w tej sprawie postanowienie jest aktem pozornym - uważa prof. Mirosław Wyrzykowski, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku. I dodaje, że jednym z pierwszych działań nowego prezydenta powinno być ich powołanie. Podobnie jak nadanie zaległych tytułów profesorskich i przyjęcie ślubowania od prawidłowo wybranych sędziów TK.

Sądy w całej Polsce zmagają się z problemami kadrowymi, co jest efektem m.in. wstrzymania konkursów na stanowiska sędziowskie, nieuregulowanego statusu sędziów powołanych po 2018 r. i naturalnego odpływu w stan spoczynku. MS przyznaje, że chodzi o ponad 500 etatów, próbuje łatać dziury, przenosząc referendarzy do wyższych instancji. Tymczasowo chce też bardziej obciążyć sędziowskich wizytatorów. Prawnicy uważają, że to nie wystarczy, a kryzys kadrowy potrwa co najmniej do 2026 roku.

Wyroki oddalające powództwa banków o zwrotu kapitału kredytu z uwagi na przedawnienie nie są częste, ale ostatnio się zdarzają. Takie sprawy budzą jednak wątpliwości ze względu na to, że w ostatnich latach zmieniło się orzecznictwo w sprawach frankowych i banki nie zawsze mogły spodziewać się takich konsekwencji niepodejmowania działań przeciwko konsumentom.

Naprawa praworządności trwa, ale idzie powoli. Procesy legislacyjne są zahamowane przez weta prezydenckie, nie można ich dokończyć - tak oceniono rok rządów nowej koalicji. Teraz trzeba kształtować praworządną praktykę. Rezerwa praworządności tkwi nie tylko w przepisach prawa, ale też w wypełnianiu standardów - takie głosy padły w czasie konferencji organizowanej przez Fundację Batorego.

Czterech zastępców prokuratora generalnego wezwało prokuratora Dariusza Korneluka do opuszczenie stanowiska Prokuratora Krajowego, które - ich zdaniem - zajmuje bez właściwej podstawy prawnej. W ich ocenie, w świetle prawa oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego funkcję prokuratora krajowego pełni Dariusz Barski.

Nie musimy stale dokarmiać instytucji łamiących polski porządek prawny. Podwyższenie ich budżetów na przyszły rok jest niezgodne z logiką. Sejm bierze więc udział w procedurze nielegalnej, zatwierdzając budżety niekonstytucyjnych organów państwa. Ale „zagłodzić” i wyłączyć światło – to zbyt radykalne przedsięwzięcie, bo stracą na tym posłowie, pracownicy i sędziowie w stanie spoczynku. Czy warto?

Przepis o kosztach sądowych wymaga zmiany, bo jego obecne brzmienie powoduje, że sprawy z zakresu prawa pracy są bez opłat w I instancji zarówno dla wszystkich pracowników, jak i dla pracodawców. Tym czasem wystarczyłoby może podnieść granicę zwolnienia z opłat dla pracowników np. do 100 000 złotych. Zdaniem prawników, nie ma potrzeby zmiany tego przepisu. To, co można zrobić, to co parę lat podnosić kwotę tego zwolnienia. Bo wzrost wynagrodzeń może spowodować, że wkrótce tę kwotę przekroczą osoby zarabiające pensję minimalną.

Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął sprawy powierzenia prokuratorowi Jackowi Bilewiczowi pełnienia obowiązków prokuratora krajowego. Odpowiedź na dwa pytania: o powołane na urząd I Zastępcy Prokuratora Generalnego bez zgody prezydenta oraz czy prok. Bilewiczowi można było powierzyć pełnienie obowiązków prokuratora krajowego pozostawiono Sądowi Apelacyjnemu.

W Sądzie Najwyższym w czwartek, 28 listopada, odbędzie się konferencja pt. „Wymiar sprawiedliwości w perspektywie zmian”, poświęcona aktualnym problemom w funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości w Polsce i sposobom wyjścia z zaistniałego kryzysu.

Rada Ministrów przyjęła na posiedzeniu 26 listopada br. projekty nowelizacji Kodeksu karnego i ustawy o Służbie Więziennej, złożone przez ministra sprawiedliwości. Rząd wzmacnia ochronę przed mową nienawiści i przestępstwami motywowanymi nienawiścią. Teraz projekty zostaną wysłane do laski marszałkowskiej do Sejmu.

Zagrożenia cyberprzestępczości, psychologiczne uwarunkowania przemocy wobec dzieci, narzędzia do przeciwdziałania przemocy - będą tematami konferencji „Bez strachu”, która odbędzie się w dniach 30 listopada - 1 grudnia 2024 r. w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku. Wydarzenie organizuje Fundacja LUMUS, finansowane jest ze środków Funduszu Sprawiedliwości.

Konsultowana obecnie tzw. ustawa naprawcza ma, co do zasady, cofnąć zmiany z 2022 roku, zaostrzające w wielu przypadkach kary za przestępstwa. Jest jednak wyjątek, bo w przepisie dotyczącym przetargów Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego proponuje sankcje surowsze - do 5 lat pozbawienia wolności, zamiast dotychczasowych trzech lat. Jednak eksperci od zamówień publicznych mają wątpliwości, ponieważ jeszcze nie oceniono działania zmian obowiązujących od nieco ponad roku.

Opinia Komisji Weneckiej zostanie uwzględniona w projekcie ustawy dotyczącej statusu sędziów powołanych po 2018 r. i nie będą to zmiany tylko kosmetyczne. Zakładamy, że weryfikację przeprowadzi prawidłowo ukształtowana KRS, a odwołanie od jej decyzji przysługiwać będzie do SN. Orzeczenia wydane z udziałem nieprawidłowo powołanych sędziów, co do zasady, pozostaną w mocy. Strony będą mogły kwestionować te wydane w sprawach, w których były składanie wnioski o wyłączenie sędziego albo podnoszono w apelacji zarzut niewłaściwego składu sądu - mówi serwisowi Prawo.pl wiceminister sprawiedliwości Dariusz Mazur.

Pilotażowe orzeczenie w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce musimy wykonać do końca 2025 roku. Ma ono znaczenie dla ukształtowania kierunku dalszych zmian w systemie prawa. Komisja Wenecka nie stwarza przeszkody dla uzdrowienia sytuacji w sądach. Wskazała ramy, jakie mają obowiązywać przy weryfikacji sędziów wadliwie powołanych przez KRS. Jednak czas przeprowadzania zmian liczy się w tej sprawie najbardziej - stwierdzili dyskutanci, omawiający skutki wyroku Trybunału w Strasburgu.