Minister sprawiedliwości Adam Bodnar powołał z dniem 21 marca 2025 r. Marka Szymanowskiego, sędziego Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, do pełnienia funkcji prezesa Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, na okres sześciu lat. Akt powołania został podpisany 10 marca 2025 r.

Stanowiące bezprecedensową "rebelię" stanowisko przyjęte przez polski Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z 14 lipca i 7 października 2021 r. narusza pierwszeństwo, autonomię i skuteczność prawa UE - wskazał w swojej opinii rzecznik generalny TSUE. W jego ocenie Trybunału nie można uznać za niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony na mocy ustawy w rozumieniu prawa Unii, a to ze względu na m.in. wybór tzw. sędziów dublerów i poprzedniej prezes Trybunału.

Spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjni będą mogli za pośrednictwem notariuszy, przy użyciu systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, składać wnioski o wpis do księgi wieczystej w celu ujawnienia przejścia prawa własności nieruchomości wskutek dziedziczenia, stwierdzonego aktem poświadczenia dziedziczenia - projekt zmiany w Prawie o notariacie oraz Ustawie o księgach wieczystych i hipotece, jest już w opiniowaniu.

Egzamin sędziowski nadal trwa, 15 marca br. ma zakończyć się etap ustny. Do tej pory odpadła już ... niemal 1/5 zdających. Aplikanci mówią o pogromie a przyczyny upatrują m.in. w pisemnym zadaniu z zakresu prawna karnego. Ministerstwo Sprawiedliwości informuje, że jego przedstawiciel przygotuje sprawozdanie z przebiegu egzaminu, z ewentualnymi uwagami i postulatami np. legislacyjnymi. Powinno trafić na biurko ministra niezwłocznie po jego zakończeniu, najpóźniej zanim zaczną się przygotowania do kolejnego egzaminu.

Sędzia dopuścił się czynu zasługującego na najwyższe potępienie - oceniła Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego. Obwiniony sędzia przyznał, że przed rozpoczęciem jazdy samochodem wypił trzy piwa, a już spożycie takiej ilości alkoholu prowadzi do stężenia alkoholu we krwi przekraczającego 0,5 promila. Następnie spowodował wypadek, jednak przyznanie się do winy nie było okolicznością łagodzącą. Został złożony z urzędu.

Zwycięstwo w wyborach daje nowej ekipie wyłącznie prawo do działania przy pomocy środków prawnych, a nie do tego, żeby prawo łamać. Wygraliście wybory, to zmieniajcie prawa, ale nie łamcie ich. Możecie przeprowadzać zmiany, ale zgodnie z Konstytucją. Nie sposobem, nie chytrością, tylko zgodnie z procedurami – mówi prof. Ryszard Piotrowski, konstytucjonalista z Uniwersytetu Warszawskiego.

Prezydent Andrzej Duda podjął decyzję o zawetowaniu tzw. ustawy incydentalnej - poinformowała w poniedziałek szefowa Kancelarii Prezydenta RP Małgorzata Paprocka. Głównym założeniem zmian jest to, że o ważności wyboru prezydenta w 2025 r. miałoby orzekać 15 sędziów najstarszych służbą na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego. Ustawa wróci teraz do Sejmu. Zgodnie z Konstytucją weto prezydenta można odrzucić większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

Sąd Rejonowy Warszawa-Mokotów zdecydował o zastosowaniu dwumiesięcznego aresztu wobec posła PiS Dariusza Mateckiego. Prokuratura wnioskowała o trzy miesiące. Polityk został zatrzymany w piątek, 7 marca, w śledztwie dotyczącym Funduszu Sprawiedliwości. Prokuratura Krajowa postawiła mu sześć zarzutów zagrożonych karą do 10 lat pozbawienia wolności. Obrońca zapowiada zażalenie.

Kolegium sądu ma się składać z prezesa i trzech lub pięciu członków wybieranych na okres trzech lat przez zgromadzenie ogólne, a samorząd sędziowski będzie np. przedstawiał kandydatów na prezesa danego sądu. Zmiany obejmą też postępowania dyscyplinarne - wróci model wykonywania zadań sądów dyscyplinarnych pierwszej instancji przez sądy apelacyjne w składzie trzech sędziów danego sądu. Sędziowie i prokuratorzy nie będą musieli składać oświadczeń o członkostwie w stowarzyszeniu - to zmiany, które zakłada nowela Prawa o ustroju sądów powszechnych.

Digitalny asystent ma, zgodnie z planami Ministerstwa Sprawiedliwości, w pierwszej kolejności wspomagać sędziów orzekających w sprawach frankowych. Na wsparcie sztucznej inteligencji liczą też inni sędziowie, ale jak zastrzegają, nie przy wymierzaniu sprawiedliwości. W ich ocenie AI mogłaby zająć się prostymi i powtarzalnymi czynnościami, związanymi np. z administrowaniem sprawami i wyszukiwaniem błędów.

W wykazie prac legislacyjny rządu pojawiły się założenia nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych, które mają m.in. umożliwić orzekanie asesorom w wydziałach rodzinnych i opiekuńczych oraz nieletnich. Ministerstwo Sprawiedliwości chciałoby, żeby projekt był gotowy w pierwszym lub drugim kwartale 2025 r. Jest to też jeden z postulatów asesorów i samych sędziów rodzinnych.

Krajowa Rada Sądownictwa zdecydowała o powołaniu komisji, która zajmie się badaniem naruszeń niezawisłości sędziowskiej i monitorowaniem politycznie motywowanego nękania sędziów i asesorów w RP. Jak wskazała w komunikacie, będzie to odpowiedź "na oczekiwania wielu sędziów, atakowanych przez przedstawicieli władzy wykonawczej, ustawodawczej, a także część aktywistów sędziowskich".

System kaskadowy, czyli krótkie aresztowanie na sędziowskim dyżurze, a po kilku dniach regularne posiedzenie, na którym sąd podejmie decyzję o zastosowaniu, lub nie, tymczasowego aresztowania – to jeden z wniosków z debaty na ten temat, zorganizowanej przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Przekonywano też do całkowitej rezygnacji z zagrożenia surową karą jako przesłanki stosowania tego środka zapobiegawczego.

Uchwała kolegium sądu o zwolnieniu sędziego z obowiązku rozpoznania przydzielonych mu spraw powinna opierać się na obiektywnych i precyzyjnych kryteriach - orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE. Powinna ona również zostać uzasadniona, aby wykluczyć, że zwolnienie z obowiązku rozpoznania sprawy mogło być arbitralne czy wręcz stanowić ukrytą karę dyscyplinarną.

Przemysław Rosati, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej, przedstawił na posiedzeniu Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, projekt zmian w ustawie Prawo o adwokaturze. Jego głównym celem ma być usprawnienie funkcjonowania samorządu adwokackiego i wzmocnienie jego pozycji. Propozycja doprecyzowuje zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej adwokatów, skraca też z 30 do 3 dni czas na zawiadomienie rady o rozpoczęciu wykonywania zawodu.

W poniedziałek, 10 marca, kończy się dla prezydenta Andrzeja Dudy czas na decyzję, czy podpisze tzw. ustawę incydentalną, zgodnie z którą o ważności wyboru prezydenta w 2025 roku ma orzekać 15 sędziów najstarszych stażem w Sądzie Najwyższym, a nie - jak dotychczas - Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Jeśli tego nie zrobi, nadal otwarte będzie pytanie, czy zwycięzca wyborów będzie mógł objąć urząd.

Areszty są w Polsce od lat systemowym problemem. Pomóc ma opiniowany właśnie projekt ustawy naprawczej, opracowany przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego. Prawnicy obawiają się jednak, że droga do jego wejścia w życie może być długa, dlatego uważają, że lepszym rozwiązaniem byłaby praca nad projektem, najlepiej poselskim, poświęconym właśnie aresztom. Takie projekty są już w Sejmie dwa, i jak dowiedziało się nieoficjalnie Prawo.pl, MS również ma skłaniać się ku temu rozwiązaniu.

W trakcie wydania regulaminu urzędowania sądów doszło do ograniczenia możliwości realizacji konstytucyjnej funkcji Krajowej Rady Sądownictwa. Wyznaczenie przez ministra sprawiedliwości terminu siedmiu dni na wydanie opinii przez Radę jest działaniem całkowicie pozornym. Przepisy, które na nowo uregulowały przydział spraw dla części sędziów funkcyjnych, są niezgodne z ustawą zasadniczą – orzekł 6 marca Trybunał Konstytucyjny.

Sąd Najwyższy nie może uzupełnić postanowienia i zdecydować o zwrocie opłaty od skargi kasacyjnej po umorzeniu postępowania z uwagi na cofnięcie skargi kasacyjnej. Z przepisów ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wynika, że to zadanie spoczywa na sądzie pierwszej lub drugiej instancji - orzekł Sąd Najwyższy.

Wprowadzone w ustawach okołobudżetowych zasady obniżenia wynagrodzenia sędziów i prokuratorów nie przechodzą weryfikacji spełnienia wymogów określonych zarówno przez prawo europejskie, jak i naszą Konstytucję. W szczególności trzy z pięciu podstawowych wymogów nie zostały spełnione - uważa adwokat Piotr Mikołajczyk.