W ostatnim czasie Krajowy Rejestr Sądowy aż 10 razy miał poważne przerwy w działaniu. Pracownicy sądów i referendarze podkreślają, że problemy zaczęły się na przełomie września i października, i mimo sygnalizowania tego Ministerstwu Sprawiedliwości, powtarzają się nadal. Godzinami nie można w systemie nic robić, co zwiększa zaległości. Z kolei pełnomocnicy mają problem ze składaniem wniosków i uzyskiwaniem odpisów.

Kadencja Julii Przyłębskiej na stanowisku prezesa Trybunału Konstytucyjnego zakończyła się 20 grudnia 2022 r. i nie ma ona możliwości ponownego ubiegania się o tę funkcję - uważają prawnicy. Może zaś pełnić obowiązki prezesa i kierować tymczasowo Trybunałem. Innego zdania są prawnicy Biura TK, według których kadencja Przyłębskiej na stanowisku prezesa upłynie z końcem jej kadencji sędziowskiej.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczące stawek dla adwokatów z urzędu za sprawy karne i o wykroczenia, w zakresie w jakim są one niższe od stawek w tych samych sprawach dla obrońców "z wyboru", są niezgodne z Konstytucją. Na rozpatrzenie czeka też kolejna sprawa, dotycząca tej samej kwestii, ale w zakresie stawek zależnych od wartości przedmiotu sporu.

Senat uznał, że zasadna jest propozycja Naczelnej Rady Adwokackiej, by podjąć inicjatywę ustawodawczą dotyczącą zapewnienia zatrzymanemu prawa do skorzystania z pomocy prawnej z urzędu w przypadku wykonywania czynności procesowych lub dowodowych już na etapie zatrzymania. Do przygotowanego projektu Rzecznik Praw Obywatelskich postuluje pewne zmiany - np. gwarancje poufności kontaktów z prawnikiem.

Od 1 stycznia skazany na karę pozbawienia wolności zostanie zatrzymany przez policję i doprowadzony do aresztu śledczego. Jeśli nie będzie wiadomo, gdzie jest - sąd zastosuje list gończy, a zaledwie 14 dni wystarczy do tego, by uznał, że doszło do bezprawnego utrudniania wykonania kary. A to wpłynie na ewentualne warunkowe zwolnienie. Zmiany te mają ograniczyć sytuacje, w których skazani próbują uchylić się od kary.

Przywrócić legalność powołanych sędziów, wyłączyć judex suspectus, rozpocząć prace nad zmianą ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Projekt o Sądzie Najwyższym posłowie zgłosili dla pozoru - wskazywali dyskutanci w Katedrze Prawa Karnego UJ. Projekt jest niekonstytucyjny, i mimo że go wycofano, nadal należy rozwiązać problem KRS oraz rozważyć rozszerzenie kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Rzecznik praw dziecka Mikołaj Pawlak w ubiegłym tygodniu wystąpił do premiera z prośbą o jak najszybsze wprowadzenie w życie przepisów o alimentach natychmiastowych. Premier odpowiedział, że rząd zamierza wdrażać kolejne uszczelnienia w całym tym procesie, po to, by w sytuacji głównie matek nie dochodziło do tego, że alimenty nie są płacone, że ktoś unika alimentów.

Proponowane w projekcie noweli o Sądzie Najwyższym rozwiązanie, by sprawy dyscyplinarne m.in. adwokatów, radców pozostawić w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej SN, pozostaje w sprzeczności z założeniami art. 45 Konstytucji oraz art. 6 Konwencji Praw Człowieka, zgodnie z którymi każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd - wskazuje w swojej opinii Naczelna Rada Adwokacka.

Pół roku temu Trybunał Konstytucyjny zakwestionował częściowo stosowanie przepisów dotyczących nakazu zapłaty za utrudnianie lub uniemożliwianie kontaktu z dzieckiem w sytuacjach, kiedy ono samo go nie chce. Tymczasem są już pierwsze orzeczenia, w których sądy dostrzegają, że dziecko mogło zostać zmanipulowane przez alienującego rodzica. Prawnicy wskazują jednak, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na skuteczne egzekwowanie kontaktów.

W niektórych przypadkach można skutecznie domagać się unieważnienia małżeństwa z powodu zaistnienia bezprawnej groźby. Nie wystarczy jednak np. ryzyko odcięcia od wsparcia finansowego. Taka groźba musi skutkować obawą poważnego niebezpieczeństwa grożącego danej osobie. Jak podkreślają prawnicy, istotny będzie związek przyczynowo-skutkowy.

Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie Piotr Schab oświadczył, że brak jest podstaw do realizacji zalecenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie trzech sędziów - Marzanny Piekarskiej-Drążek, Ewy Leszczyńskiej-Furtak i Ewy Gregajtys. To odpowiedź na zabezpieczenie chroniące polskich sędziów i nakazujące przywrócenie do orzekania w starym wydziale.

Nie wiadomo jeszcze, kiedy Sejm zajmie się nowelizacją ustawy o Sądzie Najwyższym, która ma realizować kamienie milowe uzgodnione z Komisją Europejską. Jednak jak podkreślają prawnicy - wbrew zapewnieniom projektodawców - będą z tym problemy. Choćby dlatego, że w projekcie są przepisy, zgodnie z którymi sędzia będzie tak jak teraz odpowiadać za kwestionowanie statusu innego sędziego lub organu konstytucyjnego, a także za odmowę orzekania np. z "nowymi" sędziami.

W sobotę 17 grudnia minie rok, jak Polska powinna wdrożyć do krajowego porządku prawnego unijną dyrektywę o sygnalistach. Na początek w dużych firmach, zatrudniających co najmniej 250 osób. Tymczasem, jak ustalił serwis Prawo.pl, ostatecznego projektu ustawy wciąż nie ma i raczej szybko go nie będzie. A od 17 grudnia zacznie biec roczny termin na wdrożenie unijnych przepisów w firmach mających od 50 do 249 pracowników.

W wieczornym bloku głosowań, Sejm uchwalił ustawę o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Przyjął też siedem ustaw, które wróciły z Senatu, m.in. ustawę gazową, o Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA, abolicję dla samorządowców, a także ustawy, które rozluźniają regułę wydatkową i pozwalają na transfer 6 mld zł z tzw. funduszu covidowego.

W czwartek miało odbyć się pierwsze czytanie projektu noweli ustawy o Sądzie Najwyższym, a 20 grudnia prace miały być kontynuowane, wszystko wskazuje jednak, że na razie prace nad zmianami zostały wstrzymane. Wicemarszałek Sejmu Ryszard Terlecki (PiS) powiedział, że prace nad tym projektem rozpoczną się 11 stycznia.

Nie pozwolę na to, aby został do polskiego systemu prawnego wprowadzony jakikolwiek akt prawny, który nominacje sędziowskie będzie podważał, który te nominacje dokonane przez prezydenta RP będzie pozwalał komukolwiek weryfikować - stwierdził prezydent Andrzej Duda. I poinformował, że zmiany uzgodnione w Brukseli przez rząd nie były z nim konsultowane.

Negatywnie oceniamy poselski projekt zmian w ustawie o Sądzie Najwyższym, mający w założeniu wykonanie „kamieni milowych”, niezbędnych do uruchomienia środków z Krajowego Planu Odbudowy - informuje zarząd Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Sędziów Sądów Administracyjnych. Powodem jest brak konsultacji oraz nieuwzględnienie faktu, że także w NSA ok. 30 proc. sędziów to sędziowie powołani na wniosek neoKRS.

Nowe prawo holdingowe może być wykorzystywane sprzecznie z założeniami. Zamiast usprawniać zarządzanie grupami kapitałowymi, może służyć pozbywaniu się ze spółek niewygodnych wspólników. Przynosi też wiele nadmiernie sformalizowanych procedur działania organów spółek. Dyskutowali o tym uczestnicy debaty zorganizowanej przez Wolters Kluwer Polska i Prawo.pl.

Naczelny Sąd Administracyjny ma zająć się sędziowskimi dyscyplinarkami, by odblokować dla Polski fundusze unijne. Jednak w ocenie prawników nowy projekt noweli ustawy o SN jest prowizoryczny i niekonstytucyjny. NSA jest bowiem od kontroli działalności administracji publicznej, a nie od postępowań dyscyplinarnych. Z tego powodu sędziowie mogą nie chcieć w nich orzekać. Poza tym w NSA też orzekają już sędziowie powołani przez nową KRS.

Solidarna Polska będzie przeciwna projektowi nowelizacji ustawy o Sądzie Najwyższym - zapowiedział Sebastian Kaleta, wiceminister sprawiedliwości i polityk Solidarnej Polski. Dodał, że proponowane rozwiązania m.in. mogą doprowadzić do "anarchii w polskim sądownictwie". Z kolei opozycja będzie analizować ewentualne poprawki.