Od 1 marca 2026 r. adwokaci, radcy prawni, ale też m.in. prokuratorzy będą mieć możliwość wnoszenia części pism procesowych - w tym także apelacji - przez portal informacyjny sądu, i to zarówno w sprawach cywilnych, jak i karnych. Tą drogą pismami będą mogli również wymieniać się pełnomocnicy. Prezesi sądów zwracają uwagę, że zmiany wiążą się z przerzuceniem części kosztów na sądy i wymagać będą m.in. wzmocnienia kadrowego sekretariatów.

Od definicji powództwa typu SLAPP, poprzez katalog okoliczności pozwalających zidentyfikować takie powództwo, po m.in. brak gwarancji rozpoznawania ich w trybie przyspieszonym - to główne obszary projektu ustawy o ochronie osób uczestniczących w debacie publicznej przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi, do których wątpliwości zgłasza RPO.

8 stycznia 2026 r. senacka komisja petycji zajmie się projektem NRA dotyczącym tzw. „adwokackiej spółki kapitałowej". Chodzi o umożliwienie wykonywania zawodu adwokata w dwóch nowych formach, tj. w formie adwokackiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz adwokackiej prostej spółki akcyjnej. Adwokatura konieczność zmian uzasadnia sytuacją na rynku usług prawniczych i procesami koncentracyjnymi. Adwokaci propozycje oceniają jako krok w dobrym kierunku.

Stowarzyszenie Sędziów Polskich "Iustitia", jak wskazało - w trosce o dobro obywateli oraz ochronę ich praw i wolności, uporządkowanie wymiaru sprawiedliwości - zwróciło się do prezydenta Karola Nawrockiego o spotkanie "celem nawiązania dialogu dotyczącego fundamentalnych zasad funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej".

Do pierwszego czytania skierowano już dwa projekty, które mają przywrócić praworządność w wymiarze sprawiedliwości. Chodzi o nowelizację ustawy o KRS, zakładającą wybór jej 15 członków/sędziów przez sędziów oraz projekt regulujący status sędziów powołanych przy udziale obecnej KRS, czyli po 2017 roku. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek wielokrotnie podkreślał, że obie ustawy są priorytetem resortu. Tym bardziej, że wiosną mija kadencja obecnego sędziowskiego składu Rady.

Projekt nowelizacji procedury cywilnej, który ma ograniczyć prawo prokuratora do włączania się w postępowania cywilne – jak ustaliło Prawo.pl – jest już gotowy i trafił do zaopiniowania przez środowisko prokuratorskie. Zakłada m.in. uchylenie art. 7 k.p.c., z którym prokurator może żądać wszczęcia postępowania w każdej sprawie, jak również wziąć udział w każdym toczącym się już postępowaniu, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego. Prokuratorzy już alarmują, że w efekcie z procedury cywilnej zniknie instytucja prokuratora/rzecznika praworządności.

Rodzic, którego władza rodzicielska jest zawieszona, ma prawo wziąć udział w postępowaniu administracyjnym o zmianę nazwiska dziecka. Jeżeli nie uczestniczył w nim bez własnej winy, ma prawo żądać wznowienia postępowania - orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. W tej sprawie, kierownik USC poprzestał na odebraniu oświadczenia od matki dziecka.

Porwanie Nicolása Maduro, prezydenta Wenezueli oskarżanego przez USA o udział w narkobiznesie, rodzi pytania o legalność działań Waszyngtonu i naruszenie immunitetu głowy państwa. Pojawiają się pytania czy mamy do czynienia z agresją, czy z operacją poniżej progu napaści zbrojnej? Jakie narzędzia ma społeczność międzynarodowa, by reagować na takie działania wielkich mocarstw? O tym rozmawiamy z dr hab. Patrycją Grzebyk, ekspertką prawa międzynarodowego.

Do opiniowania trafił właśnie projekt nowelizacji Kodeksu karnego, który zakłada łagodniejsze kary za obrazę uczuć religijnych. Usuwa z art. 196 k.k. karę pozbawienia wolności do lat dwóch i pozostawia grzywnę oraz ograniczenie wolności. Ministerstwo Sprawiedliwości uzasadnia, że chodzi o zapobieganie nadmiernej surowości sankcji i dostosowanie polskich przepisów do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Zmiany proponowane przez rząd w procedurze cywilnej mają m.in. ułatwić korzystanie z zarzutu potrącenia, czyli umorzenia wzajemnych roszczeń pieniężnych między stronami. Rozwiązanie, możliwe do wykorzystywania np. w sprawach frankowych, jest chwalone jako korzystne dla konsumentów. Ale jednocześnie dla nich nieprzyjazne, ze względu na propozycję wprowadzenia opłaty związanej z podniesieniem zarzutu potrącenia.

Asystent prokuratora nadal może podejść do egzaminu prokuratorskiego bez ukończenia aplikacji uzupełniającej. Wystarczą do tego studia prawnicze, tytuł magistra i pięcioletni staż na tym stanowisku. Tymczasem asystenci sędziów i referendarze, żeby móc podejść do egzaminu sędziowskiego, muszą skończyć aplikację uzupełniającą. Na problem zwrócił uwagę w opinii do projektu nowelizacji ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury jej dyrektor prof. dr hab. Piotr Girdwoyń.

Nadal brakuje wyspecjalizowanych młodzieżowych ośrodków wychowawczych dla nastolatków ze zdiagnozowanymi zaburzeniami psychicznymi. Problem jest też m.in. z tzw. "drugim życiem" wychowanków - personel nie zawsze jest w tym zakresie odpowiednio przeszkolony. Z kolei w przypadku okręgowych ośrodków wychowawczych szwankuje system kierowania nastoletnich matek i ich dzieci do domu matki i dziecka - wynika z najnowszego raportu Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur.

Wprowadzenie środka zapobiegawczego w postaci zakazu opuszczania terytorium Unii Europejskiej oraz samodzielne stosowanie środków dotyczących dokumentów – zatrzymania, odmowy wydania lub unieważnienia paszportu, bez konieczności łączenia ich z zakazem opuszczania kraju – to cel nowelizacji kodeksu postępowania karnego. Ma to lepiej odpowiadać realiom życia osób pracujących i mieszkających za granicą, a także uporządkować zasady stosowania ograniczeń paszportowych wydawanych w trybie administracyjnym.

W ciągu kilku tygodni nastąpi rozstrzygnięcie konkursu na 120 mln zł w ramach Funduszu Sprawiedliwości dla pokrzywdzonych przestępstwami; trwa weryfikacja 62 ofert – przekazał 2 stycznia 2026 r. resort sprawiedliwości. Umowy z ośrodkami pomocy dla dorosłych i dzieci skończyły się w środę. W grudniu posłowie PiS skierowali do prokuratury zawiadomienie dotyczące obecnego szefa ministerstwa Waldemara Żurka i nieogłoszenia w terminie konkursów na dotacje z Funduszu.

Podwyższenie z 5 tys. zł do 30 tys. zł maksymalnej grzywny za stworzenie zagrożenia pożarowego oraz górnej kwoty mandatów z 500 zł do 5 tys. zł - przewiduje nowelizacja kodeksu wykroczeń i kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, która wchodzi w życie 2 stycznia. Stawki grzywny i mandatów nie były zmieniane od blisko ćwierć wieku. Ale, aby kary były skuteczne, potrzebne są też inne działania.

Obowiązuje już zmiana rozporządzenia w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności. Zgodnie z nią wszyscy skazani będą mogli korzystać z ciepłej kąpieli co najmniej dwa razy w tygodniu, a jeśli będą wykonywać brudzącą pracę albo ze względu na stan zdrowia – częściej. Wcześnie co najmniej dwie ciepłe kąpiele tygodniowo przysługiwały skazanym kobietom.

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują wyższe stawki wynagrodzeń dla pracowników i urzędników wojewódzkich sądów administracyjnych. Minimalna płaca wzrośnie z 4666 zł brutto do 4806 zł brutto, maksymalna z 13 800 zł do 14 300 zł brutto.

Od 1 stycznia 2026 r., o 100 proc. wzrastają stawki za pomoc prawną z urzędu i minimalne "z wyboru" dla adwokatów i radców prawnych m.in. w sprawach o pozbawienie, ograniczenie, zawieszenie lub przywrócenie władzy rodzicielskiej, odebranie dziecka, wpis w księdze wieczystej czy zabezpieczenie spadku. O 50 proc. stawki wzrosną choćby w dochodzeniach i śledztwach. Tymczasem samorządy prawnicze, ale też stowarzyszenia adwokackie, walczą o systemowe rozwiązania.

Od 1 stycznia 2026 r. aplikanci adwokaccy, radcowscy, komorniczy i notarialni zapłacą 6500 zł opłaty rocznej za szkolenie. To podwyżka o 650 złotych w porównaniu z dotychczasową opłatą. Samorządy prawnicze generalnie oceniają zmianę pozytywnie, ale w ich ocenie konieczne jest jej dalsze podniesienie i urealnienie.

Mijający 2025 rok pod względem wydarzeń prawnych upłynął pod znakiem wet prezydenckich, prób uporządkowania sądownictwa przez nowego ministra sprawiedliwości, przygotowań do wdrożenia Krajowego Systemu e-Faktur, a także - zastąpienia „ozusowania” wszystkich umów zleceń i nowych uprawnień PIP w zakresie przekształcania umów cywilnoprawnych i B2B w umowy o pracę.