Krajowa Rada Radców Prawnych rozpoczęła XVIII edycję konkursu „Kryształowe Serce Radcy Prawnego”. Celem jest docenienie społecznego zaangażowania radców prawnych i aplikantów radcowskich. W tym roku kandydatów można zgłaszać w pięciu kategoriach: „Wyróżniająca działalność społeczna oraz bezinteresowna pomoc”, „Mentor Młodego Pokolenia”, „Inicjatywa Społeczna Roku”, „Młode Kryształowe Serce” oraz „Pomoc dla zwierząt i działania prozwierzęce”, a termin mija 29 września br.

18 września upływa kadencja sędziego Justyna Piskorskiego, który w uchwale Sejmu z marca 2024 r. został wskazany wprost jako następca sędziego dublera, „nie-sędziego” Trybunału Konstytucyjnego, którego orzeczenia są dotknięte wadą prawną. To z kolei oznacza, że w TK zostanie już tylko jeden tzw. sędzia dubler, choć część konstytucjonalistów ma wątpliwości, czy takim następcą dublera nie jest też ósmy nowy sędzia TK – Maciej Berek, wybrany na miejsce Piskorskiego. Zmieni się też, przynajmniej teoretycznie, układ sił w Trybunale, pod warunkiem jednak, że wszyscy nowi sędziowie zostaną dopuszczeni do orzekania.

Rozdzielenie funkcji prokuratora generalnego i ministra sprawiedliwości jest jednym z założeń projektu nowego Prawa o ustroju prokuratury, który ministrowi Waldemarowi Żurkowi przekazała Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. Prokuratora generalnego miałby powoływać Sejm spośród trzech kandydatów wskazanych przez Krajową Radę Prokuratury, za zgodą Senatu. Sejm mógłby go też odwołać, mimo trwającej sześcioletniej kadencji, np. za sprzeniewierzenie się złożonemu ślubowaniu, także za zgodą izby wyższej. Rozmówcy Prawo.pl zastanawiają się, czy takie odpolitycznienie nie okaże się złudne i czy znajdą się kandydaci niepowiązani z daną stroną polityczną.

Pełniący obowiązki rektor-komendant Akademii Wymiaru Sprawiedliwości (AWS) Sławomir Cudak zdecydował o dyscyplinarnym zwolnieniu czworga pracowników uczelni, w tym byłego rektora, dr. Michała Sopińskiego ze względu na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.

Ministerstwo Sprawiedliwości, nauczone doświadczeniami ze Zbigniewem Ziobrą, chce zwiększyć efektywność europejskiego nakazu aresztowania (ENA). Ma zostać wprowadzona zasada, zgodnie z którą ENA będzie można wydać, gdy osoba ścigana nie przebywa na terytorium Polski, a więc bez względu na jej miejsce pobytu, byleby było ono poza terytorium Polski. Jeśli takie miejsce pobytu nie będzie znane, odpis ENA zostanie przekazany do centralnej jednostki policji współpracującej z Interpolem z wnioskiem o wszczęcie poszukiwań międzynarodowych. Projekt jest już wpisany do wykazu prac legislacyjnych rządu.

Po 25 latach obowiązywania ustawa o dostępie do informacji publicznej coraz częściej krytykowana jest przez ekspertów. Wskazują oni na nieprecyzyjne definicje, nadmierne oparcie systemu na orzecznictwie sądów, problemy z informacją przetworzoną oraz brak regulacji dotyczących nadużywania prawa do informacji. Coraz częściej pojawiają się też postulaty ograniczenia anonimowych wniosków, dostosowania przepisów do realiów sztucznej inteligencji oraz zagrożeń dla bezpieczeństwa państwa.

Dodatkowe pakiety medyczne, edukacyjne bądź informatyczne, których wartość pompuje koszty pieniądza kredytowanego przez firmy pożyczkowe ocenią unijni sędziowie. Do Luksemburga trafiły bowiem pytania prejudycjalne z Polski dotyczące tych praktyk. Rynek czeka też na decyzje prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w takich sprawach.

Jedne wydziały ksiąg wieczystych obciążone bardziej niż inne? Ministerstwo Sprawiedliwości chce to zmienić i wprowadzić rozwiązania umożliwiające referendarzom w całym kraju wspieranie bardziej obciążonych wpisami kolegów – ustaliło Prawo.pl. Odmiejscowienie wpisów do ksiąg wieczystych ma być kolejnym etapem po ich dalszej cyfryzacji. Referendarze z innych sądów mieliby możliwość dokonywania takich wpisów po oddelegowaniu, ale bez konieczności fizycznej obecności w siedzibie nadmiernie obciążonego sądu. Innymi słowy, pracowaliby tam, gdzie do tej pory, ale mieliby dostęp do systemów.

Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądownictwa i Prokuratury opublikowała projekt Prawa o ustroju prokuratury. Obszerna regulacja wprowadza m.in. jednolity status prokuratora, ale też trzy ewaluacje pracy prokuratora: uproszczoną, kompleksową, dla zwykłych prokuratorów, oraz zarządczą dla funkcyjnych. Kompleksowa będzie się kończyć oceną pozytywną albo negatywną. Ta pierwsza pomoże przy awansie, a dwie negatywne skutkować będą odwołaniem prokuratora przez prokuratora generalnego. Także negatywna ocena przy ewaluacji zarządczej oznaczać będzie odwołanie ze stanowiska np. szefa prokuratury.

Postępowanie dyscyplinarne wobec sędziego Sądu Okręgowego w Krakowie Marcina Ferka trwa od pięciu lat. I tym razem sprawa się nie kończy z powodu nieprzybycia na rozprawę sędziego Tomasza Demendeckiego. W poniedziałek, 14 września br. Izba Odpowiedzialności Zawodowej miała rozpoznać odwołanie Krajowej Rady Sądownictwa od postanowienia tej Izby, lecz do tego nie doszło.

Siedmioro nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego ponownie domaga się zwołania Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK w sprawie budżetu Trybunału na przyszły rok. Chcą, by uczestniczyli w nim wszyscy sędziowie wybrani przez obecny Sejm, a więc także czwórka, która ślubowała w Sejmie w obecności notariusza i nie jest dopuszczana do orzekania. Wskazują również, że działania Bogdana Święczkowskiego, prezesa TK, mogą doprowadzić do tego, że Trybunał zostanie w 2027 r. pozbawiony możliwości działania.

Fiskus potwierdza w większości interpretacji, że świadczone przez prawników usługi nieodpłatnej pomocy prawnej nie podlegają VAT. Istnieją jednak w tym zakresie wątpliwości, czego potwierdzeniem może być fakt, że wydawane dotychczas interpretacje nie są jednolite. Eksperci ostrzegają, że może to w przyszłości prowadzić do sporów, w których nawet otrzymanie pozytywnej interpretacji nie uchroni przed zapłatą podatku.

Projektowane zmiany w procedurze cywilnej mają zmienić zasady ustalania właściwości sądu w sprawach dotyczących m.in. tzw. kredytu darmowego w umowach konsumenckich oraz polisolokat. Obowiązywać ma zasada, że sądem właściwym zawsze będzie sąd konsumenta-kredytobiorcy, także gdy doszło do cesji wierzytelności i pozew składa wyspecjalizowany podmiot gospodarczy na masową skalę dochodzący takich roszczeń. Ma to odciążyć sądy w Warszawie i niektórych dużych miastach, ale przy okazji ułatwi też dostęp do wymiaru sprawiedliwości słabszym stronom takich sporów.

Trybunał Konstytucyjny spełnił ogromną rolę w budowaniu fundamentów państwa prawa. Jednak obecna sytuacja jest kryzysowa - koalicja rządząca nie naprawa błędów poprzedniej, a Trybunał dokonał "dramatycznego odwrotu" od dotychczasowej linii orzeczniczej. Ślubowanie sędziego TK obrosło doktryną, a zdaniem wielu prawników tego ślubowania mogłoby w ogóle nie być. Wymaga to zmiany, podobnie jak zasady wejścia w życie orzeczeń TK czy ustalanie składów orzeczniczych - m.in. takie wnioski płyną z dyskusji podsumowującej 40-lecie TK.

Kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego nie zaczął się wczoraj i nie zostanie rozwiązany przez zastąpienie jednych politycznych wpływów innymi – pisze prezydent Karol Nawrocki w liście z okazji 40-lecia TK. Dodaje, że odpowiedzialność za autorytet tej instytucji ponoszą wszyscy, którzy przez lata uczestniczyli w podporządkowywaniu jej logice bieżącego sporu politycznego, niezależnie od tego, z której jego strony pochodzili. Ocenia też, że ślubowanie nowych sędziów TK w Sejmie było „jaskrawym naruszeniem porządku prawnego”.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty oczekuje, że prezydent Karol Nawrocki niezwłocznie przyjmie ślubowanie od ósmego nowego sędziego TK Macieja Berka. Kancelaria Sejmu w liście skierowanym do niego wskazuje, że kwestionowanie prawidłowości wyboru przez Sejm sędziego TK „nie ma oparcia w jakichkolwiek przepisach”. W ubiegłym tygodniu Kancelaria Prezydenta RP wysłała pismo do Kancelarii Sejmu z pytaniami dotyczącymi okoliczności formalnego procedowania kandydatury ósmego sędziego TK. Chodzi m.in. o weryfikację jego stażu pracy jako radcy prawnego.

Biegły sądowy rozlicza, co do zasady, 20-procentowe koszty uzyskania przychodu. Fiskus zgadza się jednak na odliczenie wyższych kwot, jeśli biegły rzeczywiście poniósł wyższe wydatki na sporządzenie opinii. Można uwzględnić m.in. opłaty za internet, używanie drukarki, programu komputerowego czy papier. Jednak w razie ewentualnej kontroli podatnik musi móc wykazać bezpośredni związek tych wydatków z przychodami.

W latach 2021–2023 r. rząd postanowił zaoszczędzić na wynagrodzeniach m.in. prokuratorów. Spotkało się to z masowymi pozwami, których efekty podsumował właśnie Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP. Z ich analiz wynika, że do lipca 2026 r. łączna kwota roszczeń głównych dochodzonych przez prokuratorów wyniosła 200,25 mln zł brutto, a same odsetki blisko 46 mln zł. To nie wszystko - prokuratury w sporach z prokuratorami korzystały też ze wsparcia zewnętrznych pełnomocników procesowych, a koszt takiej obsługi sięgnął ponad 5 mln zł brutto.

Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało, że 9 września 2026 r. minister Waldemar Żurek, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję z 28 maja 2026 r. o odwołaniu dr. Michała Sopińskiego z funkcji Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości. Decyzja jest ostateczna i nie przysługuje od niej odwołanie ani kolejny wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Nie ma pewności, czy poważne zarzuty w sprawie afery Zondakrypto, mające obciążać polityków rządzących Polską w latach 2015-2023, pochodzą od świadków koronnych, ale prawdą jest, że prokuratura ma wciąż dość dużą swobodę w korzystaniu z mechanizmu stworzonego właśnie przez tych polityków. Nie można jednak stawiać zarzutu, że obecna władza zaciera z tego powodu ręce, bo ona próbowała to zmienić, ale uchwaloną w lutym ustawę zawetował prezydent.