Obce prawo procesowe w sądowym postępowaniu cywilnym – autorstwa dr. hab. Bartosza Wołodkiewicza z Katedry Postępowania Cywilnego Wydziału Prawa i Administracji UW – to książka, która zwyciężyła w XVII edycji konkursu Wolters Kluwer Polska i „Przeglądu Sądowego" na książkę prawniczą najbardziej przydatną w praktyce wymiaru sprawiedliwości w 2024 roku. Przyznano też wyróżnienia trzem innym książkom.

Organizacje pozarządowe realizujące zadania publiczne - zwłaszcza w obszarach wrażliwych - podlegają takim samym rygorom ochrony danych osobowych jak inne podmioty, które podlegają reżimowi RODO – przypomina Urząd Ochrony Danych Osobowych. Systemowy problem nieświadomości tych regulacji ujawnił przypadek Fundacji Lumus, która uczestniczy w systemie nieodpłatnej pomocy prawnej. Za łamanie przepisów o ochronie danych otrzymała blisko 23 tys. zł kary.

Prokuratura Krajowa bada, analizując przykłady z innych krajów, czy w Polsce – np. w kontekście zbrodni międzynarodowych lub aktów sabotażu i ukrywających się za granicą sprawców – można by prowadzić postępowania in absentia. Jak wskazał prokurator Jacek Bilewicz, zastępca prokuratora generalnego, najlepiej z takimi rozwiązaniami radzą sobie Łotwa, Litwa i Węgry, zapewniając równocześnie skuteczne doręczenie, obowiązkową obronę i realne prawo do ponownego rozpoznania sprawy.

Pierwsza prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzata Manowska wystąpiła z wnioskiem o podjęcie uchwały w pełnym składzie, która ma rozstrzygnąć o statusie sędziów powołanych na mocy ustawy o KRS z 2027 r. Podjęcie takiej uchwały ma na celu „zakończenie narastającego sporu o status sędziów" oraz ujednolicenie orzecznictwa w kwestii wydania orzeczenia w warunkach nieważności postępowania albo uznania orzeczenia wydanego w takim składzie za niebyłe.

31 organizacji społecznych zaapelowało w sprawie transparentnego wyboru sędziów do Trybunału Konstytucyjnego. Wskazały przy tym, że TK jest organem, którego rozstrzygnięcia wyznaczają realne granice władzy państwa i chronią prawa oraz wolności wszystkich osób żyjących w Polsce – wyborców, podatników, pracowników i przedsiębiorców, rodziców i dzieci, pacjentów i studentów, emerytów i cudzoziemców, a także samorządów, organizacji społecznych i firm. Oferują przy tym rządzącym – jak wskazały – swoją wiedzę i doświadczenie.

Sędziowie Paweł Czubik, Tomasz Demendecki, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Zbigniew Kapiński, Aleksander Stępkowski i Mariusz Załucki kandydują na stanowisko I prezesa SN - dowiedziało się nieoficjalnie Prawo.pl. 24 lutego rozpoczęło się Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego, które ma wyłonić 5 kandydatów, spośród których następnie prezydent Karol Nawrocki wskaże prezesa. Na pierwszym terminie nie udało się jednak uzyskać kworum — stawiło się 48 sędziów, a potrzebnych było 84.

Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego zwołała osoba powołana na urząd Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z naruszeniem Konstytucji RP i ustawy o SN z 2017 r. - oświadczają tzw. "starzy" sędziowie SN. Co więcej - zamiar przeprowadzenia Zgromadzenia z udziałem sędziów, którzy objęli stanowiska w Sądzie Najwyższym po przeprowadzeniu dotkniętych wadami postępowań powoduje, że nie będzie ono stanowiło Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego, organu Sądu Najwyższego i organu samorządu.

Konsorcjum Mirbud-Torpol, którego oferta została wykluczona przez Krajową Izbę Odwoławczą z przetargu na modernizację linii kolejowej Białystok-Ełk, będącej częścią szklaku Rail Baltica, złożyło do Sądu Okręgowego odwołanie oraz wniosek o zabezpieczenie roszczenia, co ma polegać na wstrzymaniu zawarcia umowy z konsorcjum Budimex-PORR, którego oferta była druga w kolejności, ale o ok. 410 milionów złotych droższa. Podejście do sprawy dzieli też przedstawicieli branży budowlanej.

Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało o powołaniu Zespołu analityczno-koordynacyjnego do spraw polskich wątków w tzw. aferze Epsteina. Jak wskazano, ma on „wszechstronnie zbadać informacje dotyczące działań mogących wypełniać znamiona przestępstw, podejmowanych przez polskich obywateli lub względem polskich obywateli", a także na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jego członkowie mają pracować nieodpłatnie.

Weto prezydenta oznacza, że wybór 15 sędziowskich członków Krajowej Rady Sądownictwa opierać się będzie na obowiązujących przepisach – a w tych, jak podkreślają prawnicy, jest kilka newralgicznych punktów. Jeden z nich to uregulowanie, zgodnie z którym marszałek Sejmu ma wystąpić do ministra sprawiedliwości, by ten ocenił, czy w przypadku zgłoszeń kandydatów popieranych przez 25 sędziów, zgłaszający mają status sędziego. Część kandydujących obawia się, że może być problem z sędziami powołanymi po 2017 r., dlatego na wszelki wypadek starają się też o poparcie 2 tysięcy obywateli.

Przybywa sygnałów o problemach z doręczaniem przesyłek poleconych, co stawia pytanie, czy ta forma kontaktu z urzędami i sądami zapewnia jeszcze obywatelom bezpieczeństwo prawne. Reklamacje składane na poczcie kończą się zwykle zwrotem opłaty za znaczek - wskazują prawnicy. I dodają, że warto to robić choćby na potrzeby przywrócenia terminu w postępowaniu sądowym. Nadzieja w e-doręczeniach, ale i tak trzeba będzie zadbać o prawa osób, które nie będą chciały lub mogły przestawić się w pełni na komunikację elektroniczną.

W trakcie prac nad nowelizacją procedury karnej, zakładającą m.in. nową definicję podejrzanego, wprowadzono poprawkę, zgodnie z którą zawieszenie w wykonywaniu zawodu adwokata lub radcy prawnego stosować będzie sąd, a nie prokurator. O zmianę taką samorząd adwokacki walczył od dawna, uzasadniając to m.in. koniecznością uniezależnienia adwokatów od decyzji ich przeciwników procesowych. Dodatkowo sąd będzie miał 7 dni na rozpoznanie takiego wniosku prokuratury.

Stowarzyszenie Sędziów Rodzinnych w Polsce apeluje o udział w wyborach do KRS. W opublikowanym w niedzielę stanowisku zarząd organizacji zachęca sędziów do oddania głosu na zgromadzeniach zwoływanych przez prezesów sądów, podkreślając, że powszechna frekwencja jest najskuteczniejszym sposobem wyłonienia reprezentacji cieszącej się zaufaniem środowiska.

Uzasadnienie do prezydenckiego projektu ustawy reformującej sądownictwo sugeruje, że pracował nad nim Bartosz Lewandowski, adwokat związany Ordo Iuris, obrońca m.in. Zbigniewa Ziobry. On sam przyznaje, że uczestniczył w pracach, ale zapewnia, że nie jest autorem całości. Rzecznik prezydenta wskazał, że Kancelaria Prezydenta konsultuje projekty ustaw z ekspertami, jednak za przygotowanie wersji finalnej zawsze odpowiada KPRP.

Już tylko niecałe cztery miesiące zostały polskiemu rządowi i ustawodawcy na wprowadzenie w życie przepisów chroniących osoby uczestniczące w debacie publicznej przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi. Projekt wprawdzie jest, ale wciąż nie trafił do Sejmu. Organizacje oczekujące na to nowe prawo apelują o przyspieszenie prac, ale także o wysłuchanie ich opinii przed podjęciem ostatecznych decyzji.

Naczelna Rada Adwokacka zmieniła formułę konkursu, który od 2017 r. honorował adwokatki wykazujące się osiągnięciami w ramach prowadzonej działalności zawodowej, widocznym zaangażowaniem w prace samorządu adwokackiego, a także inną aktywnością, w tym społeczną lub naukową. W tym roku, w ramach tego samego konkursu, ma być też wyłaniany Adwokat Roku. Opublikowano stanowisko podpisane przez ponad 60 adwokatek i adwokatów, w którym wskazano, że takie działanie może prowadzić do ograniczenia widoczności i reprezentacji kobiet w życiu samorządowym.

Choć pomysł udostępnienia w mObywatelu szybkiego potwierdzenia niekaralności zyskał poparcie resortu cyfryzacji, Ministerstwo Sprawiedliwości studzi entuzjazm. Zanim rząd pozwoli sprawdzić „czyste konto” w telefonie, musi najpierw zbudować nowy system KRK 2.0, a dopiero potem zastanowić się nad integracją i zmianami w dziesiątkach ustaw. O szybkim wdrożeniu nie ma na razie mowy.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty poinformował, że zdecydował o szerokich konsultacjach prezydenckiego projektu o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki i skierowaniu go do opinii Komisji Weneckiej. Powołując się na opinie prawników, uzasadnił, że projekt może naruszać niezawisłość sędziowską i podział władzy. Regulacja zakłada m.in. penalizację kwestionowania przez funkcjonariuszy publicznych konstytucyjnych i ustawowych uprawnień prezydenta. Przekazuje też mu kompetencje dotyczące publikacji obwieszczeń o konkursach sędziowskich.

Sędzia, który jest podejrzany o spowodowanie kolizji drogowej w postaci zderzenia z drzewem pod wpływem alkoholu, może wrócić do pracy w sądzie, w wydziale karnym - taka jest konkluzja wyjaśnień Sądu Najwyższego. Izba Odpowiedzialności Zawodowej wyjaśnia, że nie przewiduje możliwości przedłużenia zarządzonej przerwy w czynnościach służbowych sędziego Jakuba Iwańca.

Adwokaci, podobnie jak prokuratorzy, nie zamierzają odpuścić sprawy swoich dyżurów obrończych. Chcą dostawać wynagrodzenia już za sam stan gotowości, uzasadniając to tym, że poświęcają swój czas, a często muszą się stawiać na nie w sądzie. NRA zdecydowała właśnie o złożeniu w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w Warszawie wniosku o skierowanie do TSUE pytania prejudycjalnego dotyczącego odpłatności za dyżury. Liczy na podobne rozstrzygnięcie jak w chorwackiej sprawie dotyczącej dyżurów prokuratorskich.