Między kryzysem a odbudową. Prawa człowieka i praworządność w orzecznictwie sądów w 2025 roku

Prawnicy Prawo europejskie

Rok 2025 pokazał, że wyroki sądów nie są jedynie technicznymi rozstrzygnięciami zamykającymi konkretne sprawy, lecz realnie wpływają na kształt systemu prawa i standardy ochrony praw jednostki. W czasie utrzymującego się kryzysu praworządności to właśnie sądy – krajowe i międzynarodowe – coraz częściej pełnią rolę instytucji korygujących działania władzy i wyznaczających granice jej ingerencji - piszą prof. Adam Bodnar i Dominika Kuna.

30.12.2025

Regulacje pracy i biznesu – na co się przygotować w 2026 roku?

Prawo pracy Zmiany w prawie 2026

W nadchodzącym roku polski rynek pracy i środowisko biznesowe czekają istotne zmiany regulacyjne, które będą miały dalekosiężne skutki zarówno dla przedsiębiorców, jak i osób zatrudnionych – pisze Tomasz Czerkies, radca prawny w ADP Polska. Do najważniejszych z nich należy wejście w życie ustawy wdrażającej postanowienia dyrektywy o transparentności płac.

30.12.2025

Czy Rzeczpospolita Polska chroni swoją infrastrukturę kolejową?

Administracja publiczna Cyberbezpieczeństwo Bezpieczeństwo publiczne

Wysadzenie torów na trasie Warszawa–Lublin w listopadzie 2025 roku obnażyło słabości systemu ochrony infrastruktury kolejowej w Polsce. Choć uniknięto katastrofy, zdarzenie stawia pytania o skuteczność działań państwa i rolę Straży Ochrony Kolei – formacji umundurowanej, której kompetencje i status prawny pozostają ograniczone w porównaniu z innymi służbami mundurowymi – pisze dr Paweł Bała, adwokat specjalizujący się w sprawach dotyczących służb mundurowych.

29.12.2025

Członek zarządu uniknie odpowiedzialności, gdy jedynym wierzycielem jest Skarb Państwa?

Ordynacja Spółki Prawo europejskie

Członek zarządu nie może się uwolnić od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, jeżeli nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości, bo jedynym wierzycielem spółki był Skarb Państwa. Trybunał Sprawiedliwości UE poparł stanowisko niekorzystne dla zarządów spółek, których członkowie nie złożyli wniosku o ogłoszenie upadłości świadomi okoliczności, że nie będzie on skuteczny - pisze Katarzyna Siwiec, radca prawny, doradca podatkowy.

29.12.2025

Za bezpieczeństwo produktu odpowiada nie tylko producent

Rynek i konsument Prawo gospodarcze Prawo europejskie

Sprzedaż produktów - zarówno w sklepie stacjonarnym, jak i online - wiąże się nie tylko z zyskiem, ale też z odpowiedzialnością. W polskim i europejskim prawie obowiązuje zasada, że za produkt odpowiada nie tylko jego producent, ale również inne podmioty uczestniczące w łańcuchu dostaw. Jeśli towar okaże się wadliwy i wyrządzi krzywdę, policja czy prokuratura może zapukać nie do fabryki w Azji, ale właśnie do drzwi polskiego przedsiębiorcy – pisze Mateusz Ostrowski, prawnik, doktorant UW.

27.12.2025

Dr Turek: Polacy oczekują aktywności prokuratury także w sprawach cywilnych

Prawo cywilne

Mam wątpliwości wobec projektu zakładającego istotne ograniczenie prawa prokuratora do włączania się w postępowania cywilne. Ono jest konieczne dlatego, że z prawa o prokuraturze, a więc z przepisów ustrojowych, wynika, że prokuratura stoi na straży praworządności. Ale także dlatego, że większość Polaków uważa, że państwo powinno opiekować się ludźmi i interweniować w stosunki gospodarcze - mówi dr Piotr Turek, prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie, autor komentarza do Prawa o prokuraturze.

24.12.2025

Elektronizacja WIS: Obecne zasady i zapowiedź zmian

VAT Doradca podatkowy

Podatnicy oczekują od administracji skarbowej nowoczesnych rozwiązań, które ułatwią im wypełnianie obowiązków podatkowych. Krajowa Administracja Skarbowa wychodzi naprzeciw tym oczekiwaniom i udostępnia kolejne e-usługi oparte na nowoczesnych technologiach. 1 stycznia 2026 r. nastąpi zmiana w sposobie składania wniosków o wydanie WIS i innych pism z tym wnioskiem związanych poprzez e-Urząd Skarbowy.

23.12.2025

Hinc: Z mediacji obie strony mogą wyjść zadowolone

Ordynacja Doradca podatkowy

Mamy nadzieję, że mediacja zostanie wprowadzona do przepisów podatkowych. Pozwoliłoby to przede wszystkim skrócić czas trwania postępowania podatkowego, zredukować koszty, a przy okazji — zapewnić wpływy budżetowe bez konieczności prowadzenia długotrwałego procesu bądź podejmowania przez organy działań o charakterze inkwizycyjnym. Ale najważniejsze jest zbudowanie zaufania między podatnikami a fiskusem - mówi Przemysław Jakub Hinc, Prezes Centrum Mediacji przy Krajowej Radzie Doradców Podatkowych.

23.12.2025

Wiceminister Myrcha: Ograniczamy anonimowe pozyskiwanie danych z ksiąg wieczystych

Prawo cywilne Rynek i konsument Prawo gospodarcze RODO Nieruchomości

Powszechny dostęp do ksiąg wieczystych zostaje, my jedynie ograniczamy anonimowe pozyskiwanie danych z tych ksiąg. Zakres danych zawartych w elektronicznym systemie ksiąg wieczystych musi pozostać w niezmienionej formie – mówi Arkadiusz Myrcha, wiceminister sprawiedliwości, który odpowiada za dwa projekty ustaw dotyczące udostępniania danych z ksiąg wieczystych. Jeden z nich ma ułatwić właścicielom dostęp do informacji o ich nieruchomościach, drugi - uniemożliwić masowe pobieranie numerów ksiąg.

23.12.2025

Prof. Kocot: Udział prokuratora w postępowaniu cywilnym tylko wyjątkowo

Prawo cywilne

Określone w kodeksie postępowania cywilnego prawo prokuratora do włączania się do postępowań cywilnych ze względu na ochronę praworządności, praw obywateli lub interesu publicznego, wymaga istotnej modernizacji zmierzającej przede wszystkim do jego wyraźnego ograniczenia – mówi prof. Wojciech Kocot, zastępca przewodniczącego Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Ale zastrzega, że pozostanie ono obecne wszędzie tam, gdzie ingerencja państwa w stosunki cywilnoprawne jest nadal wskazana i akceptowana w odbiorze powszechnym.

23.12.2025

Prokurator Opitek: Przemodelowanie instytucji podejrzanego niebezpiecznym postulatem

Prawo karne

Bardzo niebezpieczny jest postulat przemodelowania instytucji podejrzanego, gdyż nowa redakcja art. 71 par. 1 k.p.k. stałaby w sprzeczności z zasadami gwarancyjnymi procesu karnego, w tym domniemania niewinności i postulatem czytelnych i zrozumiałych dla obywatela granic/przesłanek, w którym momencie organy ścigania mogą uznać go za podejrzanego - pisze dr Paweł Opitek, prokurator Prokuratury Regionalnej w Krakowie, dyrektor Biura Prawnego ZZPiPP RP.

22.12.2025

Centralny Rejestr Umów - choroba legislacyjna, czyli prawo tworzone przeciw praktyce

Zamówienia publiczne Finanse publiczne Finanse samorządów

W Polsce potrafimy pisać projekty ustaw szybciej, niż jesteśmy w stanie przeczytać ich uzasadnienia. Wystarczy impuls polityczny, komentarz w mediach, nagłówki o aferze i już - kancelarie Sejmu pracują nocami, a eksperci dowiadują się o zmianach z internetu. To nie jest efekt uboczny, to mechanizm. Centralny Rejestr Umów stał się jednym z najjaskrawszych dowodów tej patologii — pisze Grzegorz Bełbowski, prawnik, który uczestniczył w tworzeniu ustawy na etapie rządowym.

22.12.2025

Flaga-Łuczkiewicz: To, że lekarz przychodzi po pomoc, jest wyrazem profesjonalizmu

Zawody medyczne

Wypalenie zawodowe to bardzo ważny temat, ale mam wrażenie, że nie zawsze właściwie rozumiemy to zjawisko. Dobrze, że dużo o nim mówimy, a z drugiej strony czasami można odnieść wrażenie, że mówimy o wypaleniu w kontekście, że to z lekarzem coś jest nie tak, że to on powinien coś zrobić, żeby się nie wypalać – mówi w rozmowie z Prawo.pl dr Magdalena Flaga-Łuczkiewicz, psychiatra, kierownik Poradni Zdrowia Psychicznego dla Lekarzy i Studentów Medycyny i Pełnomocnik ds. Zdrowia Lekarzy i Lekarzy Dentystów OIL w Warszawie.

20.12.2025

Będą zmiany w podatku od spadków i darowizn

Domowe finanse Podatek od spadków i darowizn

Obowiązek podatkowy powstawał będzie raz - z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego. Możliwe będzie przywrócenie sześciomiesięcznego terminu dla zwolnienia z podatku, o ile uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy podatnika - pisze Katarzyna Siwiec, radca prawny i doradca podatkowy.

20.12.2025

Rozwody bez winy a alimenty - kierunki zmian w kodeksie rodzinnym

Wymiar sprawiedliwości Prawo rodzinne Domowe finanse

W czerwcu 2025 roku Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego przyjęła projekt nowelizacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.), który zakłada całkowite zniesienie możliwości orzekania o winie za rozkład pożycia małżeńskiego w postępowaniach o rozwód i separację oraz jednoczesną zmianę zasad alimentacji na rzecz ekonomicznie słabszego małżonka - piszą adwokat Tomasz Uljasz i Cyntia Mizak, aplikantka radcowska w RESIST Rezanko Sitek.

20.12.2025

Prof. Stępień: Po wyroku TSUE trzeba odwołać dublerów w Trybunale Konstytucyjnym

Wymiar sprawiedliwości

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej potwierdza to, o czym mówiliśmy od dawna, czyli, że w Trybunale Konstytucyjnym są sędziowie dublerzy, którzy nie powinni w nim zasiadać. Pierwszą więc konsekwencją orzeczenia TSUE, które właśnie zapadło, powinno być odwołanie tych osób. Wyroki TK wydane w składach z ich udziałem powinny być uznane za nieistniejące – mówi w rozmowie z Prawo.pl prof. Jerzy Stępień, prezes Trybunału Konstytucyjnego w latach 2006–2008.

19.12.2025

Granice języka, granice prawa - feminatywy w urzędowym nazewnictwie

Samorząd terytorialny Prawo pracy

Ewolucja języka niesie za sobą zmianę myślenia. Jest ona ważna, ale powinna zachodzić poprzez zmiany w myśleniu, a nie poprzez ustawowe narzucanie odpowiedniego myślenia. Tym bardziej, że zakaz dyskryminacji od dawna zapisany jest w Konstytucji, jak i kodeksie pracy oraz wielu innych przepisach – pisze dr Bartosz Mendyk. Podkreśla, że feminatywy nie są jedynie kwestią stylistyczną lub estetyczną, lecz elementem poszerzania językowego obrazu świata.

19.12.2025

Prof. Załucki: Sąd ponad konstytucjami? Czy TSUE stanie się ustrojodawcą?

Wymiar sprawiedliwości

W ostatnich latach orzecznictwo TSUE ujawnia wyraźną tendencję do poszerzania własnej jurysdykcji w obszarze organizacji władzy sądowniczej państw członkowskich. Tendencja ta, uzasadniana koniecznością zapewnienia skutecznej ochrony sądowej i poszanowania wartości Unii, prowadzi w istocie do głębokiej transformacji roli TSUE: z sądu prawa Unii, w organ dokonujący pośredniej kontroli konstytucyjnej państw. Kulminacją tego procesu jest wyrok z 18 grudnia 2025 r. w sprawie C-448/23, w którym Trybunał nie tylko zakwestionował skutki określonych działań krajowych dla stosowania prawa unijnego, lecz podważył konstytucyjną legitymację krajowego sądu konstytucyjnego jako takiego - pisze prof. dr hab. Mariusz Załucki.

19.12.2025

Wiśniewski: Aplikacja na doradcę podatkowego rozwiązałaby wiele problemów

Doradca podatkowy

Wolą środowiska jest wprowadzenie aplikacji na doradcę podatkowego. Martwi bardzo niski poziom zdawalności egzaminu, wynoszący zaledwie 13 proc., co wynika moim zdaniem ze słabego przygotowania kandydatów. Aplikacja rozwiązałaby wiele problemów, w tym również lepiej zintegrowałaby środowisko doradców już od początku ścieżki zawodowej, w tej profesji komunikacja i wymiana doświadczeń są ogromnie ważne – mówi Jarosław Wiśniewski, kandydat na szefa KRDP.

18.12.2025