Rząd przyjął projekt ustawy o mediatorach sądowych, instytucjach szkolących w zakresie mediacji i Krajowym Rejestrze Mediatorów. Regulacja poprawiana była kilkukrotnie, na ostatniej prostej zrezygnowano m.in. z konieczności uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu specjalizacyjnego. Powiększyła się też - o profesorów i doktorów nauk prawnych - grupa osób, które nie będą musiały przechodzić przez szkolenie specjalizacyjne. Minister sprawiedliwości będzie mógł także powołać 9-osobową Radę Mediacyjną, która miałaby mu doradzać. Przepisy mają obowiązywać od 1 września 2027 r.

Rząd przyjął właśnie projekt nowelizacji Kodeksu karnego wykonawczego, zgodnie z którym o dozór elektroniczny będą mogli wnioskować skazani na karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym niż trzy lata, którym do jej odbycia pozostało nie więcej niż półtora roku. Co ciekawe, część sądów uważa, że takie rozwiązanie nie jest dobre i nie gwarantuje skuteczności resocjalizacji. Może też być niesprawiedliwe z punktu widzenia samych skazanych, a dodatkowo obciążyć wydziały penitencjarne.

Sąd Okręgowy w Gliwicach zakazał Stowarzyszeniu „Prawnicy dla Polski” rozpowszechniania w mediach społecznościowych oraz publikowania w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób treści sugerujących, że obecny minister Waldemar Żurek 11 stycznia 2020 r., w trakcie Marszu Tysiąca Tóg, pokazał obraźliwy gest w postaci środkowego palca. Co więcej, nakazał jego przeprosiny i zasądził na jego rzecz 20 tys. zł. Wyrok jest nieprawomocny.

Deregulacja 2.0 po raz kolejny uruchamia dobrze znany mechanizm: gdy trzeba odciążyć sędziów, ustawodawca zastanawia się, które sprawy można przekazać referendarzom sądowym. Sam kierunek nie jest błędny. Problem polega na tym, że od lat rozszerzaniu ich kompetencji nie towarzyszy równie konsekwentna reforma statusu zawodowego - Dariusz Kluczkowski, referendarz z Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy i członek Stowarzyszenia Lex Iusta.

Kilkudziesięciu asesorów wciąż czeka na powołanie ich przez prezydenta Karola Nawrockiego na stanowiska sędziowskie. Sprawa jest pilna, bo we wrześniu utracą oni votum do orzekania. W praktyce nadal będą zatrudnieni w sądzie, będą otrzymywać wynagrodzenie, ale nie będą mogli wychodzić na salę rozpraw. Problem nie jest zresztą nowy, pojawia się od lat. W opiniowaniu jest nawet projekt ministerstwa, który w założeniu ma procedurę usprawniać, ale w ocenie asesorów również wymaga poprawki.

Rozprawy zdalne stają się coraz częstsze także w sprawach frankowych. Praktyka sądów jest niejednolita, a z drugiej strony - nie w każdej sytuacji możliwe jest przeprowadzenie rozprawy zdalnej. Bywa, że zawodzi technologia. Nadal są też sędziowie, którzy niechętnie się na nie zgadzają, albo przesyłają link do rozprawy z zastrzeżeniem, że... jest on wyłącznie dla powoda, nie dla pełnomocnika.

Pismo stanowiące uzupełnienie braku formalnego innego pisma stanowi w istocie uzupełnienie pierwotnego, wybrakowanego dokumentu – i wraz z nim podlega doręczeniu innym osobom, wobec czego należy dołączyć do niego także odpisy. Jednak, gdy braki formalne zostaną usunięte, to sąd nie może odrzucić skargi kasacyjnej - orzekła Izba Cywilna Sądu Najwyższego.

Mężczyzna przewożąc psy do osób adoptujących - posiadał psy. A zatem - nie stosował się do zakazu posiadania zwierząt orzeczonego przez sąd dwa lata wcześniej – stwierdził Sąd Okręgowy w Siedlcach. Sąd odwoławczy nie zgodził się z argumentem obrony, ze transport psów był jedynie dzierżeniem, a nie posiadaniem. Oskarżony decydował o sposobie i długości transportu psów, podejmował decyzje co do ewentualnych przerw w transporcie - były to również kluczowe elementy posiadania zwierząt.

W Polsce wciąż brakuje spójnej i powszechnie stosowanej praktyki przygotowywania dzieci do przesłuchania lub wysłuchania. Projekt „Wirtualny Pokój Przesłuchań” ma pozwolić dziecku jeszcze przed wizytą w sądzie zobaczyć konkretne miejsce, w którym odbędzie się jego rozmowa z sędzią, poznać jego wyposażenie, dowiedzieć się, kto będzie obecny i jak przebiega ta czynność. Wyzwaniem pozostaje jednak to, że nie wszystkie sądy dysponują odpowiednio przygotowanymi pomieszczeniami, a baza wirtualnych spacerów jest nadal rozbudowywana - mówi radczyni prawna dr Katarzyna Osiak-Krynicka, autorka i koordynatorka projektu.

Prezes Trybunału Konstytucyjnego Bogdan Święczkowski skierował do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa akt oskarżenia przeciwko szefowi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Janowi Grabcowi. Oskarża go o zniesławienie i oczekuje od niego zrzeczenia się immunitetu poselskiego, co umożliwi pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej. Chodzi o batalię o niedopuszczenie do orzekania w TK czterech nowych sędziów, którzy ślubowali w Sejmie, bo prezydent Karol Nawrocki nie zaprosił ich na uroczystość do Pałacu Prezydenckiego.

Pierwszy prezes Sądu Najwyższego, Zbigniew Kapiński przyjął z zaskoczeniem stanowisko Krajowej Rady Sądownictwa, zgodnie z którym akty mianowania asesorów sądowych, wręczone 28 lipca 2026 r., miałyby być nieskuteczne z powodu braku kontrasygnaty premiera. W swoim oświadczeniu prezes stwierdza, że takiej interpretacji nie można pogodzić z obowiązującymi przepisami, ani z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 25 czerwca 2026 r.

Wyłącznie lekarze seksuolodzy oraz psychoseksuolodzy mają być uprawnieni do opiniowania w sprawach osób z zaburzeniami preferencji seksualnych na potrzeby postępowań przygotowawczych i sądowych. Doprowadzić ma do tego przygotowywana w Ministerstwie Sprawiedliwości nowelizacja, która ujednolici w tym zakresie terminologię w czterech ustawach określających zasady postępowania z podejrzanymi i skazanymi za takie przestępstwa. Efektem zmian ma być większa liczba opiniujących specjalistów, szybsze postępowania i trafniejsze wyroki.

Ministerstwo Sprawiedliwości zamierza ukrócić odmowy wydawania przez biegłych opinii. W projekcie ustawy ich dotyczącej zaproponowało, by taka odmowa nie była możliwa, chyba że biegły wykaże np. brak kompetencji, brak możliwości badawczych lub udokumentuje obciążenie innymi ekspertyzami. Biegli alarmują, że ten ostatni bezpiecznik będzie martwy, bo sąd postawiony pod ścianą z powodu braku specjalisty i tak opinii będzie wymagał.

Projekt ustawy o Sądzie Najwyższym, jest już gotowy ale trafi do parlamentu dopiero wtedy, gdy przyjęta zostanie przez parlament i podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego tzw. ustawa praworządnościowa – zapowiada minister sprawiedliwości Waldemar Żurek. Chodzi o ustawę regulując status sędziów powołanych od 2018 r., której prawnicy wieszczą raczej prezydenckie weto. Z kolei nowa ustawa o SN to projekt Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury.

Waldemar Żurek, minister sprawiedliwości, prokurator generalny, zakłada, że późną jesienią "będzie można zobaczyć działający Trybunał Konstytucyjny”. W jego ocenie jego odbudowa jest jedyną nadzieją stworzenia realnego porządku prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej. Dodał, że w tym roku Sejm wybrał już siedmioro sędziów Trybunału (sześcioro w marcu, jednego w maju), a w najbliższym czasie wybrany zostanie ósmy.

Asesorzy, którzy 28 lipca br. odebrali od prezydenta Karola Nawrockiego nominacje, nie rozpoczną na razie orzekania. Krajowa Rada Sądownictwa w swojej uchwale wskazuje, że o skuteczności prezydenckich aktów mianowania przesądzi… udzielenie kontrasygnaty przez premiera. Powołuje się przy tym na Konstytucję. Ministerstwo Sprawiedliwości i prezesi sądów mają zresztą na to plan – akty mają zostać zebrane i przekazane do Kancelarii Premiera.

Sąd Apelacyjny w Katowicach przyznał, że losowanie przydziału sprawy sędziemu może się odbyć po dziewięciu miesiącach od daty wpływu akt z powodu trudnej sytuacji kadrowej. Skarżący uznał, że narusza to jego prawo do sądu. Sąd Najwyższy w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych był jednak innego zdania. Odrzucił skargę na przewlekłość postępowania i wniosek o zadośćuczynienie, bo nie spełniały wymogów formalnych.

Kończą się prace rządowe nad ustawą o mediatorach sądowych. Regulacja budzi sporo wątpliwości, choćby w zakresie rezygnacji z konieczności uzyskania przez nich pozytywnego wyniku z egzaminu specjalizacyjnego. Sądy i NRA uważają z kolei, że rozszerzony powinien zostać katalog prawników, którzy nie mogą być mediatorami, o referendarzy i asystentów sędziów. Projekt jest na etapie Rady Ministrów.

Kompetencja do mianowania asesora sądowego przysługuje prezydentowi, działającemu na wniosek KRS. Z chwilą doręczenia aktu mianowania asesor uzyskuje status uprawniający go do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Ani premier, ani minister sprawiedliwości nie dysponują kompetencją do rozstrzygania o tym, czy osoba, której doręczono taki akt, jest asesorem sądowym ani o dopuszczeniu jej do orzekania – wskazuje Zarząd Stowarzyszenia Absolwentów i Aplikantów KSSiP VOTUM.

Absolwenci KSSiP otrzymali już od prezydenta Karola Nawrockiego wyczekiwane nominacje na stanowiska asesorskie. Na aktach mianowania nie ma jednak kontrasygnaty premiera, co oznacza, że rusza wcześniej przygotowany plan uzyskania tej kontrasygnaty „następczo”. Sądy mają zebrać akty mianowania, a następnie, jak dowiedziało się Prawo.pl, mają one trafić do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Dopiero po ich kontrasygnowaniu przez premiera asesorzy mają zostać dopuszczeni do orzekania. Problem polega jednak na tym, że również ten plan budzi wątpliwości konstytucjonalistów.