Prezydent Karol Nawrocki pojawił się w środę po południu w siedzibie Trybunału Konstytucyjnego, by jak poinformowała jego Kancelaria, spotkać się z obecnymi tam sędziami TK. W środę rano w Sejmie ślubował wybrany we wrześniu na sędziego TK Maciej Berek. Następnie złożył rotę ślubowania na piśmie, z poświadczonym notarialnie podpisem, w Kancelarii Prezydenta RP. Nie został jednak z nim nawiązany stosunek służbowy. Prezes TK Bogdan Święczkowski poinformował, że czeka na potwierdzenie ślubowania od prezydenta.

Minister sprawiedliwości, prokurator generalny Waldemar Żurek poinformował, że polecił prokuratorowi krajowemu Dariuszowi Kornelukowi „bezzwłoczne podjęcie czynności procesowych z urzędu i karną ocenę bezprawnych działań” związanych z próbą, jak zaznaczył, sparaliżowania pracy TK. 14 października w Sejmie ślubował sędzia Maciej Berek, nie został jednak dopuszczony do orzekania przez prezesa TK Bogdana Święczkowskiego, a prezydent Karol Nawrocki ocenił, że „jeżeli nie dokonał formalności ślubowania przed prezydentem, to z pewnością nie jest sędzią”.

Ósmy sędzia TK Maciej Berek ślubował - w środę, 14 października - w Sejmie. Zapewnił, że wraz z pozostałymi sędziami TK zrobi wszystko, aby wartości, o których mówi rota ślubowania, ziszczały się każdego dnia w funkcjonowaniu Trybunału. To jeden z pięciu sędziów, których prezydent Karol Nawrocki nie zaprosił na ślubowanie do Pałacu Prezydenckiego. Ślubowanie sędziów TK, z zachowaniem ustawowych wymogów, ale bez fizycznej obecności prezydenta, dopuściła w swojej opinii Komisja Wenecka.

Doszło do bezprecedensowej sytuacji w Sądzie Najwyższym. Dwóch sędziów, bo jeden złożył zdanie odrębne, wyłączyło od udziału w posiedzeniu 35 sędziów – wszystkich powołanych przed grudniem 2017 roku. Ma to być oczyszczenie przedpola, bo Sąd Najwyższy w pełnym składzie ma podjąć ważną uchwałę 9 listopada w sprawie pytania przedstawionego przez I Prezesa Sądu Najwyższego Zbigniewa Kapińskiego o skuteczność powołania tzw. neo-sędziów. Uzasadnienie tego postanowienia zostanie sporządzone za tydzień.

We wrześniu do Izby Cywilnej Sądu Najwyższego wpłynęło ważne pytanie prawne, które zadał skład orzekający Sądu Okręgowego w Krakowie z udziałem byłej prezes KRS Dagmary Pawełczyk-Woickiej. Sąd zmierza do wyjaśnienia, od którego momentu wchodzą w życie wyroki Trybunału Konstytucyjnego oraz czy dopuszczalne jest wznowienie postępowań cywilnych na ich podstawie, jeśli orzeczenia te nie zostały opublikowane.

W Ministerstwie Sprawiedliwości pracuje ponad 120 sędziów, a 6 z nich od co najmniej 20 lat. Rządowy projekt nowelizacji zmierza we właściwym kierunku, lecz zatrzymuje się w pół drogi. Problemem nie jest bowiem wyłącznie skala delegacji, ale sama ich istota – pisze prof. Andrzej Olaś z Zakładu Postępowania Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, adwokat, niezależny arbiter.

Złożenia ślubowania przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego nie można postrzegać jako wymogu niezbędnego do skutecznego wyboru sędziów. Przyjęcie przysięgi przez prezydenta jest, w ocenie Komisji Weneckiej, istotne także z punktu widzenia Konstytucji, ale, jak podkreślono, pełni funkcję przede wszystkim ceremonialną. Dlatego zaleca się, by w przypadku gdy prezydent odmawia odebrania takiego ślubowania lub zwleka z tą czynnością, umożliwić sędziom TK złożenie przysięgi bez jego fizycznego udziału.

Komisja senacka zdecydowała, że nie będą kontynuowane prace nad petycją dotyczącą zmiany ustawy o doradztwie podatkowym, polegającą na tym, że w sprawach dyscyplinarnych doradców podatkowych mógłby z urzędu bronić nie tylko doradca podatkowy, jak jest obecnie, ale także adwokat lub radca prawny. Autor petycji, adwokat Robert Pogorzelski, uzasadniał, że obecne brzmienie przepisu jest niekonstytucyjne. Ministerstwo Finansów postulowało nieuwzględnienie petycji, wskazując, że koszty obrony z urzędu w postępowaniach dyscyplinarnych pokrywa samorząd, więc środki te powinny trafiać do członków tego samorządu.

Senacka komisja ponownie zajmie się petycją, by referendarzom ze zdanym egzaminem adwokackim, radcowskim lub notarialnym i określonym stażem pracy umożliwić udział w konkursach na stanowisko sędziego sądu rejonowego. Sceptyczne jest m.in. samo Ministerstwo Sprawiedliwości, ale też Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. W ich ocenie priorytetem jest dopuszczenie do konkursów referendarzy z egzaminem sędziowskim, którzy nie podeszli do nich za czasów poprzedniej KRS choćby z powodu wstrzymania konkursów.

Portal Informacyjny przestaje być jedynie miejscem, w którym można sprawdzić stan sprawy, i zaczyna stawać się narzędziem komunikacji procesowej z sądem. To dobry kierunek. Doświadczenia Krajowego Rejestru Zadłużonych pokazują jednak, że prawdziwym wyzwaniem nie jest już samo przeniesienie postępowania do internetu. Znacznie trudniejsze jest stworzenie spójnego środowiska cyfrowego, w którym poszczególne systemy współpracują ze sobą, rozwiązania techniczne odpowiadają konstrukcjom procesowym, a informatyzacja rzeczywiście upraszcza postępowanie zamiast tworzyć nowe wymagania formalne – pisze sędzia Błażej Jaracz z Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia.

Uchylenia immunitetu sędziemu może żądać tylko ten, kto złożył akt oskarżenia. Status oskarżyciela przysługuje z mocy ustawy prokuratorowi, zaś inne osoby , muszą wykonać czynność procesową, jaką jest wniesienie aktu oskarżenia. Skarżący takiego statusu nie miał i jego oskarżenie o sfałszowanie protokołu rozprawy przez sędziego nie będzie rozpoznane przez Sąd Najwyższy.

Krajowa Rada Sądownictwa zajmie się wnioskiem sędziego Konrada Mielcarka ws. wpisu szefa MS Waldemara Żurka po tym, jak sędzia przychylił się do wniosku o zastosowanie listu żelaznego dla Marcina Romanowskiego, byłego wiceministra sprawiedliwości. Minister napisał o Mielcarku, że „neo-sędzia ze stajni Ziobry” uzasadnił w orzeczeniu, iż „pis-owskie prawo go nie wiąże, zasłaniając się Konstytucją, którą przez lata deptano”. Chodziło o nieuwzględnienie przez sędziego sprzeciwu prokuratury.

Do sprawy zażaleń na wydanie listu żelaznego Marcinowi Romanowskiemu wyłoniona została przez system losowania sędzia Maria Turek – poinformowała w poniedziałek rzeczniczka prasowa Sądu Apelacyjnego w Warszawie Ewa Leszczyńska-Furtak. Sędzia jest delegowana do SA z warszawskiego Sądu Okręgowego. Jej delegację „przedłużył” we wrześniu br. obecny minister sprawiedliwości Waldemar Żurek.

Sądy dwóch instancji uniewinniły osobę oskarżoną w procesie karnym, ale oba odmówiły jej pełnego zwrotu kosztów poniesionych na wynagrodzenie obrońcy. Walczy o to jeszcze Rzecznik Praw Obywatelskich, który wniósł kasację do Sądu Najwyższego. Przekonuje, że obciążanie oskarżonego kosztami niesłusznego oskarżenia oznacza przerzucenie na niego odpowiedzialności za błędy oskarżyciela publicznego. A prawnicy dodają, że obecne przepisy przewidują bardzo szeroki zakres luzu decyzyjnego, co stwarza niebezpieczeństwo różnicowania – w podobnych sprawach karnych – sytuacji uniewinnionych.

W niedzielę, 11 października br., zatrzymano mężczyznę, który miał grozić premierowi Donaldowi Tuskowi i wicepremierowi, szefowi MON Władysławowi Kosiniakowi-Kamyszowi. Wcześniej przedstawiciele służb mówili o informacjach świadczących o możliwym zamachu. Polskie przepisy przewidują, że za przygotowania do zamachu na organ konstytucyjny grozić może od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, ale za podjęcie działalności zmierzającej bezpośrednio do urzeczywistnienia tego celu nawet 20 lat. Penalizowane jest też przygotowanie do zabójstwa, za co grozić może do 15 lat więzienia.

Rząd proponuje zmiany w systemie nieodpłatnej pomocy prawnej, rezygnując z poradnictwa obywatelskiego na rzecz wzmocnienia informacji i kwalifikowanej pomocy prawnej. Ta ostatnia ma być świadczona przede wszystkim przez adwokatów i radców prawnych, ale dedykowana osobom spełniającym określone kryteria, m.in. dochodowe. Będzie dostępna też dla nastolatków - w wieku od 13 do 18 lat, i osób doświadczających przemocy domowej. Z nieodpłatnej pomocy prawnej nie mogliby już korzystać mali przedsiębiorcy, chyba że jako osoby fizyczne, w prywatnych sprawach. Zostanie natomiast wprowadzona weryfikacja jakości porad prawnych.

Policjanci zatrzymali kilkadziesiąt nastolatków, którzy mieli umieszczać w internecie filmy, groźby lub próbować wnieść do szkoły noże. Konsekwencje – z punktu widzenia przepisów – mogą być poważne, ale zależą od ich wieku. 13-, 14-, 15- i 16-latkowie odpowiedzą przed sądem rodzinnym za tzw. czyn karalny. Młodsi – za przejaw demoralizacji, a 17-latkowi może nawet grozić pozbawienie wolności.

Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało właśnie związki zawodowe kuratorów sądowych, że gotowy jest projekt zmian m.in. ustawy o kuratorach sądowych. Ma być nowy stopień służbowy – starszego kuratora specjalisty, nowy przedział ryczałtu na pokrycie zwiększonych kosztów dojazdów służbowych oraz m.in. doregulowane mają zostać kwestie związane z odwoływaniem kuratora okręgowego i wprowadzony zakaz przynależności kuratora zawodowego do partii politycznej oraz prowadzenia działalności publicznej niedającej się pogodzić z zasadami bezstronności albo podważającej zaufanie do kuratorskiej służby sądowej lub sądu.

Polskie prawo przeszło istotną ewolucję w zakresie zwrotu kosztów obrony osoby uniewinnionej przez sąd od zarzutów, od braku zwrotu do wprowadzenia takiej możliwości w odniesieniu do całości lub części wynagrodzenia. Nadal jednak jest zbyt duża dowolność w ocenie uprawnienia uniewinnionych oskarżonych do zwrotu poniesionych w toku postępowania karnego kosztów obrony z wyboru – mówi prof. dr hab. Rafał Stankiewicz z Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych.

Prokuratorscy związkowcy chcą zmiany przepisów, która gwarantowałaby prokuratorom delegowanym do innych jednostek prokuratury prawo do wynagrodzenia na poziomie nie mniejszym niż delegowanym sędziom. Ci ostatni mają bowiem dodatek w wysokości początkowo 12,5 proc. podstawy wynagrodzenia, a po sześciu miesiącach wzrasta on do 20 proc. MS zapewnia, że kwestia właściwego kształtowania wynagrodzeń sędziów i prokuratorów w całym okresie delegowania jest przedmiotem prac analityczno-legislacyjnych. Szybkiej zmiany dla prokuratorów raczej nie będzie, bo, jak uzasadnia MS, przepis dotyczący sędziów jest epizodyczny, do maja 2027 r.