Uchwałą Rady Arbitrażowej Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie utworzono Łódzki Komitet Arbitrażowy. Ma pełnić funkcję doradczą dla Rady, ale też promować Sąd Arbitrażowy w środowisku łódzkich przedsiębiorców i prawników, w szczególności poprzez organizowanie adresowanych do lokalnych przedsiębiorców i środowiska prawniczo-akademickiego konferencji poświęconych arbitrażowi i mediacji.

Przygotowywana ustawa o biegłych sądowych może doprowadzić „przy okazji” do zrównania statusu opinii zamawianych przez strony postępowań z ekspertyzami zlecanymi przez organy procesowe. Pracujące nad licznymi zmianami w procedurach cywilnej i karnej komisje kodyfikacyjne raczej nie popierają pomysłu. Ta od prawa cywilnego wskazuje, że w tym procesie strona ma dużą swobodę działania, a sąd realizuje wolę stron. Wśród prawników – praktyków zdania w tej sprawie są podzielone.

Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądownictwa i Prokuratury zakończyła już pracę nad projektem ustawy o Sądzie Najwyższym. Ma on wkrótce trafić do ministra sprawiedliwości. Zakłada m.in. wprowadzenie dodatkowego wymogu pięcioletniego stażu pracy w zawodzie prawniczym dla tzw. akademików kandydujących do SN oraz pięcioletnią karencję dla prawników, którzy sprawowali m.in. funkcje rządowe lub byli posłami. Ogranicza też kompetencje prezydenta – to nie on będzie określał regulamin SN – oraz usuwa „praworządność” z roty ślubowania nowych sędziów SN.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek, na specjalnie zwołanej konferencji, wyraził nadzieję, że prezydent Karol Nawrocki podejmie w sprawie nowelizacji ustawy o KRS decyzję, która „będzie służyć państwu i obywatelom oraz umożliwi wejście w życie rozwiązań zgodnych z Konstytucją”. Przypomnijmy, chodzi o ustawę zakładającą wybór 15 członków‑sędziów Rady przez sędziów, a nie Sejm. Została ona poprawiona na etapie prac parlamentarnych – m.in. kandydata do Rady ma zgłaszać grupa 50, a nie 100 sędziów.

Ministerstwo Sprawiedliwości skierowało do opiniowania projekt w sprawie wynagrodzenia zasadniczego asystentów sędziów. Widełki mają wzrosnąć i wynieść – w przypadku asystenta sędziego od 6 700 zł do 8 240 zł, a na stanowisku starszego asystenta sędziego – od 8 240 zł do 9 270 zł. Przepisy mają mieć zastosowanie do wynagrodzenia zasadniczego asystentów od 1 stycznia 2026 r.

Wywołany przez premiera impas w pracach nad nowymi zadaniami dla inspekcji pracy ma zostać zażegnany w ten sposób, że kwestionowane przez inspektorów umowy B2B miałyby być oceniane przez sądy. Trudno będzie podważać taki model, jednak uzasadnione jest pytanie, czy i tak bardzo obciążone sądy poradzą sobie z tym nowym zadaniem. Szczególnie, że miałaby to być szybka procedura, a skala zjawiska może być duża.

ISDS (Investor–State Dispute Settlement – spory na linii inwestor – państwo) to arbitraż, w którym inwestor pozywa państwo na podstawie umowy inwestycyjnej (BIT/FTA). UNCITRAL Working Group III, czyli grupa robocza Komisji Narodów Zjednoczonych ds. Prawa Handlu Międzynarodowego, reformuje ten system, bo państwa i opinia publiczna od lat wskazują na jego słabości – pisze dr Michał Peno.

Krajowa Rada Sądownictwa, w związku z wysłuchaniem sędziego Dariusza Łubowskiego, zdecydowała o zawiadomieniu prokuratora krajowego o podejrzeniu popełnienia przestępstwa mobbingu wobec sędziów Sądu Okręgowego w Warszawie. Wystąpi też do rzecznika dyscyplinarnego prokuratora generalnego Piotra Kowalika o wszczęcie czynności w celu wyjaśnienia, dlaczego prokuratorzy próbowali skontaktować się z sędzią w sprawie Europejskiego Nakazu Aresztowania wobec b. wiceministra sprawiedliwości Marcina Romanowskiego.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek poinformował, że podpisał rozporządzenia, zgodnie z którym, na terenie działania każdej prokuratury okręgowej będzie prokuratura rejonowa specjalizująca się w ściganiu przestępstw wynikających z mowy nienawiści. Projekt trafił do opiniowania w grudniu 2025 r., przepisy początkowo miały obowiązywać już od 1 stycznia 2026 r., teraz mają wejść dzień po ogłoszeniu. W pierwszej wersji wyznaczono 13 prokuratur, w ostatecznej... 50.

Ministerstwo Sprawiedliwości ponownie poprawiło projekt rozporządzenia podwyższającego wynagrodzenia mediatorów w postępowaniu cywilnym. Po raz drugi przesuwa jego wejście w życie - tym razem z 1 lutego na 13 lutego 2026 r. Wprowadzone zostaje m.in. rozróżnienie na mediacje w sprawach o wartości przedmiotu sporu do 200 tys. zł i powyżej tej kwoty. Minimalna stawka ma wynieść 300 zł, maksymalna 8 tys. zł. Szacowane koszty dla budżetu to 3,5 mln zł.

Ministerstwo Sprawiedliwości skierowało do opiniowania projekt zmian w Regulaminie urzędowania sądów powszechnych, które mają m.in. dopełnić przepisy wykonawcze w zakresie wnoszenia niektórych pism procesowych przez portal informacyjny sądów. I tak, w przypadku wniesienia e‑apelacji w postępowaniu cywilnym, przewodniczący wydziału ma podjąć czynności zmierzające do przedstawienia akt sprawy sądowi odwoławczemu na podstawie akt prowadzonych w systemie teleinformatycznym – i to w zakresie wniesionego środka odwoławczego.

Asystenci sędziów chcą szybszej ścieżki do stanowiska sędziego. Reprezentujący ich związkowcy przygotowali własny projekt, zgodnie z którym asystent mógłby – bez aplikacji uzupełniającej – ubiegać się o urząd sędziego rejonowego, pod warunkiem spełnienia wymagań dotyczących stażu pracy, legitymowania się np. egzaminem adwokackim, albo posiadania stopnia naukowego. W samym Ministerstwie Sprawiedliwości zwycięża opcja awansu, ale po aplikacji w KSSiP.

Finalizujemy właśnie prace nad przepisami tworzącymi fundamenty pod elektroniczne akta sprawy i automatyzację wybranych czynności w procesie cywilnym – mówi prof. Monika Namysłowska z Uniwersytetu Łódzkiego, przewodnicząca zespołu Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego do spraw cyfryzacji postępowania cywilnego. I precyzuje, że proces cyfryzacji będzie realizowany w dwóch perspektywach - w kilka lat pełna cyfryzacja wybranych postępowań, a w dekadę powszechny model cyfrowy.

Kuratorzy sądowi chcą, aby Rada Dialogu Społecznego zajęła się tematem wpisania ich zawodu do wykazu prac o szczególnym charakterze, o którym mowa w ustawie z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Uzasadniają to tym, że praca, którą wykonują, jest szczególna, wiąże się z licznymi zagrożeniami i może skutkować wypaleniem zawodowym. Postulat wraca od lat – kuratorzy starali się o to m.in. w 2022 r., podczas prac nad zmianami w ich ustawie.

Sprawy dotyczące przekupstwa zagranicznych funkcjonariuszy publicznych w międzynarodowych transakcjach handlowych będą rozpoznawane w pierwszej instancji przez sądy okręgowe, a nie przez sądy rejonowe. Zmianę zakłada projekt nowelizacji kodeksu postępowania karnego, przyjęty przez rząd.

Z perspektywy wykładowcy Uniwersytetu Warszawskiego mogę stwierdzić, że duża część studentów prawa, którzy są na czwartym lub piątym roku studiów, ma wystarczającą wiedzę, by zostać asystentami sędziego. Ich dodatkowymi zaletami są zaangażowanie oraz chęć podwyższania kwalifikacji. Potwierdza to program pilotażowy, który Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego prowadził we współpracy z Sądem Okręgowym w Warszawie. Studenci byli zatrudniani jako praktykanci – asystenci sędziów z wykorzystaniem środków z Funduszu Pracy i sprawdzili się – mówi prof. Marcin Dziurda z Katedry Postępowania Cywilnego Uniwersytetu Warszawskiego.

Postępowania gospodarcze w Polsce trwają dziś w sądach powszechnych średnio od dwóch do trzech lat w jednej instancji, a w sprawach bardziej skomplikowanych – nawet dłużej. Firmy coraz częściej – jak pokazują dane – korzystają więc z arbitrażu gospodarczego, szczególnie w sektorach IT, budowlanym, spożywczym oraz finansowym. Trend ten ma wymiar globalny. W Polsce, w 2025 r., arbitrzy Elektronicznego Centrum Arbitrażu i Mediacji przy SNRP w Warszawie, wydali ponad 1000 wyroków.

Część firm obawia się, że na skutek wejścia w życie ustawy mającej „przywrócić prawo do niezależnego i bezstronnego sądu” mogą zostać zakwestionowane korzystne dla nich orzeczenia zapadłe w wydziałach własności intelektualnej. Choć wzruszenie orzeczenia będzie możliwe tylko po spełnieniu ściśle określonych warunków, pozostaje jeszcze inny problem: kadrowy. Duża część sędziów orzekających w sprawach własności intelektualnej należy bowiem do tzw. grupy czerwonej lub żółtej.

Minister sprawiedliwości, prokurator generalny Waldemar Żurek zgodził się zrzec immunitetu i przyjąć mandat karny w związku z postępowaniem o złamanie przez niego przepisów ruchu drogowego. Chodzi o nagranie wideo opublikowane pod koniec stycznia w jednym z programów internetowych. Minister w trakcie wywiadu prowadził auto, a kamery zarejestrowały moment przejazdu przez przejście dla pieszych, na które wchodziła piesza.

W ustawie o leczeniu niepłodności przewidziano, że sąd opiekuńczy może wydać zezwolenie na przeniesienie zarodka do organizmu kobiety w sytuacji, gdy brak jest zgody męża lub dawcy komórek rozrodczych, pobranych w celu dawstwa partnerskiego, z których utworzono zarodek. Sędziowie podkreślają, że takie sprawy są niezwykle skomplikowane - np. w sytuacji, gdy para nie jest już razem. Przeniesienie zarodka oznacza, że dawcy komórek nie da się zwolnić z alimentów.