Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił wniosek prokuratury i wyłączył sędziego Dariusza Łubowskiego od rozpoznania ponownego wniosku o wydanie Europejskiego Nakazu Aresztowania wobec b. wiceministra sprawiedliwości i posła PiS Marcina Romanowskiego. W grudniu sędzia zdecydował o uchyleniu ENA, wskazując w uzasadnieniu m.in. na „łamanie przez władzę wykonawczą praw człowieka i wolności obywatelskich" oraz „porządku konstytucyjnego Rzeczpospolitej Polskiej". Już wówczas minister sprawiedliwości Waldemar Żurek zapowiadał wniosek o jego wyłączenie „z uwagi na brak obiektywizmu".

Polska w sprawie azylu udzielonego przez Węgry b. ministrowi sprawiedliwości Zbigniewowi Ziobro może wystąpić do Rady Europy - azyl ten bowiem został zastosowany niezgodnie z protokołem 24, dotyczącym udzielania azylu dla obywateli członków UE. Nie ma jednak narzędzi, które mogłyby skutecznie w tej sytuacji zadziałać i wpłynąć na Węgry, by zmieniły swoją decyzję - mówi Anna Mika-Kozak, adwokat specjalizująca się w ENA, rzecznik dyscyplinarny Izby Adwokackiej w Warszawie. Dodaje, że polska prokuratura nie powinna rezygnować w tej sprawie z wniosku o areszt i w konsekwencji z wniosku o ENA.

Były minister sprawiedliwości, b. prokurator generalny Zbigniew Ziobro uzyskał azyl polityczny na Węgrzech - poinformował o tym w poniedziałek jeden z jego pełnomocników mecenas Bartosz Lewandowski. Sam Ziobro poprzez platformę X zapowiedział, że podjął decyzję o pozostaniu za granicą do czasu, gdy w Polsce zostaną przywrócone rzeczywiste gwarancje praworządności. Wcześniej azyl w tym kraju uzyskał b. wiceminister sprawiedliwości Marcin Romanowski.

Siedmioro sędziów Sądu Najwyższego rozpozna 21 stycznia br. problem przedstawiony przez prof. Marcina Wiącka, rzecznika praw obywatelskich. Stawia on pytanie, czy sąd orzekający w sprawie wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie od 1 października 2023 r. powinien odmówić zastosowania przepisu nakazującego zwolnić skazanego na dożywotnie więzienie po odbyciu 30 lat kary. Przepis ten jest sprzeczny z prawami człowieka.

Pracownicy sądów dostali na przełomie roku wysokie, jednorazowe nagrody, sięgające kilkunastu tysięcy złotych brutto. Przy okazji minister sprawiedliwości Waldemar Żurek w specjalnym liście otwartym podziękował im i zapewnił, że nie oznacza to zakończenia jego starań o podwyższenie wynagrodzeń tej grupy. Związkowcy nagrody chwalą, przypominają jednak o cięciach budżetowych i czekają na projekt ustawy o pracownikach sądów. Ten może – według MS – trafić do wykazu prac rządu w ciągu najbliższych miesięcy.

Plan był taki, że od 1 stycznia 2027 r. zacznie obowiązywać planowana od lat ustawa o biegłych. Projekt - jak dowiedziało się Prawo.pl - jest już praktycznie gotowy i po poprawkach, które miałyby przynieść oszczędności - zmniejszono np. liczbę członków Komisji Certyfikacyjnej Biegłych Sądowych i Instytucji Opiniujących. Ostatnim tematem jest kwestia wynagrodzeń samych biegłych. Zakładano określenie kwoty bazowej stanowiącej podstawę ich stawki godzinowej, ale interweniował minister finansów, postulując rozłożenie podwyżek na kilka lat.

Międzynarodowa współpraca i wypełnianie zobowiązań konwencyjnych czy też dwustronnych umów ma ciągle bardzo duże znaczenie w orzeczeniach sądowych dotyczących ekstradycji i europejskich nakazów aresztowania. Z drugiej strony zdarza się, iż osoba ścigana to nie jest szef międzynarodowego kartelu przestępczego, a przestępstwo, jakie popełniła, miało miejsce wiele lat temu. Pojawia się pytanie o zasadność ekstradycji i w szerokim ujęciu koszty społeczne i rodzinne – pisze dr Paweł Gołębiewski, radca prawny.

Pełnomocnikiem osoby, której zależy na czynnym wpływie na decyzje spółdzielni, a np. z powodu choroby nie będzie mogła pójść na walne zgromadzenie, będzie mógł być też adwokat lub radca - zakłada to nowelizacja podpisana właśnie przez prezydenta Karola Nawrockiego. Podczas prac w Sejmie wprowadzono natomiast poprawkę, że nie będzie można o takie zastępstwo poprosić partnera lub partnerkę.

Zakaz zawierania związków małżeńskich przez sędziów SN i NSA to nieproporcjonalne ograniczenie prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, a także prawa dostępu do służby publicznej oraz do wolności wyboru i wykonywania zawodu – mówi sędzia Sądu Najwyższego w stanie spoczynku Jacek Gudowski. I wspomina, że orzekanie jego i małżonki – Beaty Gudowskiej – w tym samym sądzie nie stanowiło problemu. Dla nich i dla kierownictwa Sądu Najwyższego.

Od definicji powództwa typu SLAPP, poprzez katalog okoliczności pozwalających zidentyfikować takie powództwo, po m.in. brak gwarancji rozpoznawania ich w trybie przyspieszonym - to główne obszary projektu ustawy o ochronie osób uczestniczących w debacie publicznej przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi, do których wątpliwości zgłasza RPO.

Do pierwszego czytania skierowano już dwa projekty, które mają przywrócić praworządność w wymiarze sprawiedliwości. Chodzi o nowelizację ustawy o KRS, zakładającą wybór jej 15 członków/sędziów przez sędziów oraz projekt regulujący status sędziów powołanych przy udziale obecnej KRS, czyli po 2017 roku. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek wielokrotnie podkreślał, że obie ustawy są priorytetem resortu. Tym bardziej, że wiosną mija kadencja obecnego sędziowskiego składu Rady.

Asystent prokuratora nadal może podejść do egzaminu prokuratorskiego bez ukończenia aplikacji uzupełniającej. Wystarczą do tego studia prawnicze, tytuł magistra i pięcioletni staż na tym stanowisku. Tymczasem asystenci sędziów i referendarze, żeby móc podejść do egzaminu sędziowskiego, muszą skończyć aplikację uzupełniającą. Na problem zwrócił uwagę w opinii do projektu nowelizacji ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury jej dyrektor prof. dr hab. Piotr Girdwoyń.

Nadal brakuje wyspecjalizowanych młodzieżowych ośrodków wychowawczych dla nastolatków ze zdiagnozowanymi zaburzeniami psychicznymi. Problem jest też m.in. z tzw. "drugim życiem" wychowanków - personel nie zawsze jest w tym zakresie odpowiednio przeszkolony. Z kolei w przypadku okręgowych ośrodków wychowawczych szwankuje system kierowania nastoletnich matek i ich dzieci do domu matki i dziecka - wynika z najnowszego raportu Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur.

W ciągu kilku tygodni nastąpi rozstrzygnięcie konkursu na 120 mln zł w ramach Funduszu Sprawiedliwości dla pokrzywdzonych przestępstwami; trwa weryfikacja 62 ofert – przekazał 2 stycznia 2026 r. resort sprawiedliwości. Umowy z ośrodkami pomocy dla dorosłych i dzieci skończyły się w środę. W grudniu posłowie PiS skierowali do prokuratury zawiadomienie dotyczące obecnego szefa ministerstwa Waldemara Żurka i nieogłoszenia w terminie konkursów na dotacje z Funduszu.

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują przepisy umożliwiające świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej m.in. przez adwokatów i radców w sposób zdalny. Równocześnie prawnik będzie mógł uzależnić udzielenie takiej porady od jej stacjonarnej formy, jeśli w jego ocenie sprawa nie może być rozwiązana zdalnie z uwagi np. na konieczność analizy dokumentów. Zmiany od początku krytycznie oceniały samorządy prawnicze.

Obowiązuje już zmiana rozporządzenia w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności. Zgodnie z nią wszyscy skazani będą mogli korzystać z ciepłej kąpieli co najmniej dwa razy w tygodniu, a jeśli będą wykonywać brudzącą pracę albo ze względu na stan zdrowia – częściej. Wcześnie co najmniej dwie ciepłe kąpiele tygodniowo przysługiwały skazanym kobietom.

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują wyższe stawki wynagrodzeń dla pracowników i urzędników wojewódzkich sądów administracyjnych. Minimalna płaca wzrośnie z 4666 zł brutto do 4806 zł brutto, maksymalna z 13 800 zł do 14 300 zł brutto.

Od 1 stycznia 2026 r., o 100 proc. wzrastają stawki za pomoc prawną z urzędu i minimalne "z wyboru" dla adwokatów i radców prawnych m.in. w sprawach o pozbawienie, ograniczenie, zawieszenie lub przywrócenie władzy rodzicielskiej, odebranie dziecka, wpis w księdze wieczystej czy zabezpieczenie spadku. O 50 proc. stawki wzrosną choćby w dochodzeniach i śledztwach. Tymczasem samorządy prawnicze, ale też stowarzyszenia adwokackie, walczą o systemowe rozwiązania.

Mijający 2025 rok pod względem wydarzeń prawnych upłynął pod znakiem wet prezydenckich, prób uporządkowania sądownictwa przez nowego ministra sprawiedliwości, przygotowań do wdrożenia Krajowego Systemu e-Faktur, a także - zastąpienia „ozusowania” wszystkich umów zleceń i nowych uprawnień PIP w zakresie przekształcania umów cywilnoprawnych i B2B w umowy o pracę.

Sprawa zabójstwa 11-latki na nowo rozgrzała dyskusje nad tym, gdzie powinna zostać postawiona granica odpowiedzialności dzieci za czyny karalne. Tu warto przypomnieć, że już raz – w 2018 r. – rozważano jej obniżenie do lat 10. Krytyka ze strony pedagogów, psychologów, ale i stanowcze wystąpienie ówczesnego rzecznika praw obywatelskich Marka Michalaka skutecznie zniechęciły ówczesne Ministerstwo Sprawiedliwości do podejmowania tematu. Kilka lat później, na kanwie innej tragedii, zdecydowano, że już 14-latki będą mogły, jak dorośli, odpowiadać m.in. za zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem.