Mimo upływu ponad dwóch lat od wydania przez Europejski Trybunał Praw Człowieka orzeczenia zobowiązującego Polskę do reformy przepisów dotyczących kontroli operacyjnej i retencji danych telekomunikacyjnych, nie zostało ono wykonane. Oznacza to, że te przepisy są wciąż niezgodne z Europejską Konwencją Praw Człowieka, a policja i inne służby mają dość łatwy, i bez realnej kontroli, dostęp choćby do smartfonów, a tym samym do ogromnej ilości informacji o życiu ich właścicieli, w tym danych wrażliwych.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej przyjęło stanowisko w sprawie uzasadnienia kwietniowego postanowienia Sądu Najwyższego, w którym SN wskazał, że profesjonalny pełnomocnik, planując dokonanie czynności procesowej, musi uwzględnić przeszkody wynikające choćby ze swojej choroby. W ocenie Adwokatury takie podejście prowadzi do ustanowienia standardu staranności oderwanego od realiów wykonywania zawodu adwokata oraz zasad funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Dziekani Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych z niepokojem przyjmują pogląd prawny wyrażony w uzasadnieniu kwietniowego postanowienia Sądu Najwyższego dotyczącego odrzucenia przez warszawski Sąd Apelacyjny wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. SN wskazał, że profesjonalny pełnomocnik, planując dokonanie czynności procesowej, musi uwzględnić przeszkody wynikające choćby ze swojej choroby. W ocenie dziekanów takie podejście zdaje się świadczyć o niezrozumieniu specyfiki wykonywania czynności przez pełnomocnika.

Twórcy i nadawcy kontrowersyjnego niemieckiego serialu „Nasze matki, nasi ojcowie” mogą być pozywani przed polskimi sądami tylko w ograniczonych przypadkach i nie co do wszystkich roszczeń – uznał w czwartek Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Chodzi o sprawę 102-letniego kombatanta, Zbigniewa Radłowskiego, którego oburzyło przedstawienie żołnierzy Armii Krajowej jako antysemitów. W Polsce toczy się też proces z powództwa innego kombatanta – Stanisława Zalewskiego - dotyczący stosowania zwrotu „polskie obozy”, a inny akowiec, Karol Tendera, zmarł przed rozstrzygnięciem swojej skargi.

Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiada reformę prawa rodzinnego, której celem będzie zwiększenie ochrony dzieci w sprawach rozwodowych. Jeden z projektów - dotyczący pieczy współdzielonej - jest już w opiniowaniu, gotowy jest też projekt wprowadzający alimenty podstawowe i alimentacyjny nakaz zapłaty, a prace w MS trwają nad trzecią regulacją - odchodzącą od orzeczenia o winie. Wzmocniona ma być też pozycja kuratora sądowego. Celem - jak mówił minister sprawiedliwości Waldemar Żurek - jest to, by prawo skupiło się na dziecku, a nie jedynie na sporze dorosłych.

Propozycja karania sędziów stanowi zagrożenie dla niezawisłości sądownictwa - wynika z opublikowanej w środę opinii Komisji Weneckiej na temat prezydenckiego projektu ustawy o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Wskazano równocześnie, że decyzja o uzupełnianiu wakatów sędziowskich "nie powinna należeć do organu politycznego", ponieważ "niesie to ryzyko poważnego podważenia efektywności i niezależności sądownictwa".

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty zdecydował o tym, że nie nada biegu prezydenckiemu projektowi o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, i powołał się na opinie prawników oraz Komisji Weneckiej. Regulacja zakłada m.in. penalizację kwestionowania przez funkcjonariuszy publicznych konstytucyjnych i ustawowych uprawnień prezydenta. Przekazuje też mu kompetencje dotyczące publikacji obwieszczeń o konkursach sędziowskich.

Ministerstwo Sprawiedliwości po raz kolejny poprawiło ustawę o mediatorach sądowych. Na ostatniej prostej zrezygnowało m.in. z konieczności uzyskania przez nich pozytywnego wyniku z egzaminu specjalizacyjnego. Powiększyła się też - o profesorów i doktorów nauk prawnych - grupa osób, które nie będą musiały przechodzić przez szkolenie specjalizacyjne. Minister sprawiedliwości będzie mógł powołać Radę Mediacyjną, która miałaby mu doradzać. Mediatorzy sceptycznie oceniają zmiany, jest też wniosek do premiera o wstrzymanie prac nad tym projektem, ze względu na jego niekonstytucyjność.

Kuratorzy sądowi chcą, by ich zawód został wpisany do wykazu prac o szczególnym charakterze, o którym mowa w ustawie z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Wniosek został złożony do Rady Dialogu Społecznego już w styczniu 2026 r. a teraz, jak dowiedziało się Prawo.pl, w trakcie posiedzenia grupy roboczej ds. emerytur pomostowych Rady, zapadła decyzja o kontynuowaniu prac w tym zakresie. Równocześnie kuratorzy postulują zmianę w swojej ustawie i wprowadzenie do niej m.in. „kuratorskiego świadczenia kompensacyjnego" – tu jednak sceptyczne jest Ministerstwo Sprawiedliwości.

Wielu prawników w nowej Krajowej Radzie Sądownictwa upatruje szansy na wyjście sądów z kryzysu. Chodzi m.in. o uzupełnienie braków kadrowych, które przekładają się – powiedzmy wprost – na przewlekłość postępowań i obciążenie pracą zarówno sędziów, jak i pracowników sądów. Innymi słowy najważniejszym momentem z punktu widzenia i sądów, i obywateli, będzie odblokowanie sędziowskich konkursów. To może być też punkt newralgiczny, bo nie wiadomo, czy sędziów pozytywnie zaopiniowanych przez KRS powoła prezydent.

W przygotowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości propozycjach zmian w sądownictwie dyscyplinarnym dla sędziów jest propozycja powrotu do dawnej zasady, że w sądach pierwszej instancji orzekaliby tylko sędziowie apelacyjni. Tymczasem Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądownictwa i Prokuratury proponuje, by były to składy wyłaniane spośród sędziów wszystkich instancji. Natomiast w drugiej instancji takie sprawy powinna, zdaniem Komisji, rozstrzygać Izba Karna SN, a nie obecna Izba Odpowiedzialności Zawodowej.

Mniej wpływających spraw, więcej zawieranych ugód, częstsze odstępowanie przez banki od składania apelacji, ujednolicone orzecznictwo i usprawnienia w sądach, to przyczyny sprawniejszego rozpoznawania spraw dotyczących kredytów waloryzowanych do waluty obcej. W sprawach frankowych, jak mówią prawnicy, sytuacja w sądach I instancji się normuje, za to w apelacji nadal na rozstrzygnięcie trzeba poczekać.

Komitet Ministrów Rady Europy, który nadzoruje wykonywanie wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, wezwał Polskę do podjęcia działań związanych z wykonywaniem kilku orzeczeń ETPCz dotyczących problemów sądownictwa w Polsce. Komitet opublikował decyzję po posiedzeniu w dniach 9-11 czerwca.

My nie będziemy awansować w czasie sprawowania mandatów w KRS ani też nikt z nas nie będzie w tym czasie prezesem sądu ani wiceprezesem – deklarują członkowie nowej Krajowej Rady Sądownictwa. To jest ważny sygnał dla wszystkich, że to będzie inna KRS i będą obowiązywały inne zasady: transparentność i merytoryczne uzasadnienia. Przewodniczący Dariusz Zawistowski zapowiada przejrzyste procedury i przedłużenie możliwości orzekania sędziom, którzy osiągnęli wiek upoważniający do stanu spoczynku.

Rząd przyjął projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji. Nowe instrumenty: asysta prawna, kurator wspierający, kurator reprezentujący i pełnomocnik rejestrowany, mają zastąpić ubezwłasnowolnienie. Eksperci podkreślają, że nowe przepisy wprowadzają kluczową różnicę w myśleniu o człowieku. I dodają, że jest szansa, że to człowiek będzie w centrum wszelkich działań.

Nowa Krajowa Rada Sądownictwa przyjęła pierwsze uchwały, w których m.in. uznaje przynależność Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, będącej – jak wskazuje – wspólnotą prawa i wartości. Zaznacza, że od 2004 roku sądy polskie stały się również sądami europejskimi, a sędziowie polscy – sędziami europejskimi, co – według niej – stanowi ważną gwarancję ochrony praw obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Dodaje, że skład poprzedniej KRS nie odpowiadał przepisom Konstytucji.

Nowa Krajowa Rada Sądownictwa, podczas swojego pierwszego posiedzenia, przyjęła stanowisko w sprawie pełnienia funkcji rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych oraz jego zastępców. Zaznaczyła w nim, że w demokratycznym państwie prawa nie jest możliwa sytuacja, w której osoba pełniąca taką funkcję nie może być w żadnej sytuacji odwołana. I wskazała w tym zakresie na... ministra sprawiedliwości, potwierdzając skuteczne odwołanie z tych funkcji sędziego Piotra Schaba oraz jego zastępców – Przemysława Radzika i Michała Lasotę.

Sejm wybrał 11 czerwca profesora Patryrę na sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem nadal trwa batalia wokół czwórki nowych sędziów TK, którzy złożyli ślubowanie w Sejmie, a nie zostali zaproszeni na nie do Pałacu Prezydenckiego i nadal nie są dopuszczeni do orzekania w Trybunale. Sejmowa Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka rekomendowała we wtorek, 9 czerwca br. prof. Patyrę, kandydata koalicji rządzącej na sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Chodzi o wakat po Andrzeju Zieloneckim. Kadencja sędziego kończy się 28 czerwca 2026 r.

Sędzia Dariusz Zawistowski został wybrany na przewodniczącego nowej Krajowej Rady Sądownictwa. 11 czerwca odbywa się jej pierwsze posiedzenie. Za kandydaturą Zawistowskiego głosowało 18 członków Rady, przeciw było 3, a wstrzymało się 2. Sędzia otrzymał też największe poparcie podczas zgromadzeń sędziowskich poprzedzających wybór sędziowskich członków KRS przez Sejm.

Trybunał Stanu w trzyosobowym składzie w środę po raz trzeci nałożył na byłą już przewodniczącą TS Małgorzatę Manowską karę 3 tys. zł za niezwołanie posiedzenia pełnego składu tego Trybunału. Nowy przewodniczący TS Zbigniew Kapiński został zobowiązany, aby zwołać takie posiedzenie „niezwłocznie”.