Słaba reakcja szwajcarskich władz na skargi dotyczące braku dostępu do posiłków wegańskich podczas pobytu w areszcie i szpitalu, naruszyła europejską konwencję, tj. prawo do wolności myśli i sumienia oraz prawo do skutecznego środka odwoławczego – orzekł Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu w sprawie obywateli szwajcarskich. Była to pierwsza sprawa, dotycząca diety wegańskiej w zakładach zamkniętych.

Rzecznik Praw Obywatelskich zaproponował własne rozwiązanie corocznego problemu z mianowaniem asesorów sądowych. W jego ocenie mogłoby ono następować z mocy prawa, z dniem zdania egzaminu sędziowskiego, a samą procedurę kończyłaby np. Krajowa Rada Sądownictwa. MS nie widzi jednak podstaw do podjęcia prac legislacyjnych w kierunku wyeliminowania z procedury kontrasygnaty premiera, nie skłania się też do nabywania statusu asesora „z automatu”.

Trybunał Konstytucyjny miał we wtorek, 11 sierpnia br., rozpatrzeć pytanie prawne sędziów Sądu Najwyższego, dotyczące ich statusu, a konkretnie zgodności z polską Konstytucją przyznania TSUE i ETPCz kompetencji do oceny prawidłowości procedury rozpatrywania, oceniania i przedstawiania prezydentowi wniosku o powołanie sędziego oraz ustalenia, że skład orzekający z udziałem osoby powołanej na urząd sędziego przez prezydenta nie stanowi niezawisłego i bezstronnego sądu. Chodzi oczywiście o sytuację wokół poprzedniej Krajowej Rady Sądownictwa. TK zbada też konstytucyjność przepisu o przenoszeniu sędziów SN do innych izb. Sprawa została odwołana.

Rząd podejmuje kolejną próbę urealnienia odpowiedzialności za wykroczenia drogowe zarejestrowane przez fotoradary, bo blisko połowa sprawców unika kary. Na właścicieli pojazdów, nałożone mają być większe obowiązki dotyczące wiedzy o tym, kto faktycznie jeździ pojazdem, a firmy leasingowe będą zgłaszać użytkowników do centralnego rejestru. Nowością ma być wysoka opłata administracyjna dla właściciela lub użytkownika pojazdu, gdy nie dojdzie do uregulowania mandatu w trybie wykroczeniowym.

Europejski Trybunał Praw Człowieka oficjalnie zakomunikował polskiemu rządowi sprawę Dziurda i inni przeciwko Polsce, po skardze czwórki sędziów Trybunału Konstytucyjnego, którzy 9 kwietnia br. złożyli ślubowanie w Sejmie, ponieważ prezydent Karol Nawrocki nie zaprosił ich do Pałacu Prezydenckiego, i do dzisiaj nie są dopuszczeni do orzekania w Trybunale. Oznacza to, że postępowanie przechodzi w fazę sporną, a Polska musi odpowiedzieć na szczegółowe pytania ETPCz.

Obowiązuje już ustawa, zgodnie z którą pozew frankowy doręczony bankowi, z automatu wstrzymuje konieczność uiszczania rat kredytu. W praktyce oznacza to, że frankowicze, których sprawy toczą się w sądzie, a zabezpieczenie wstrzymujące spłatę rat kredytu nie zostało jeszcze wydane, nie muszą już płacić. Jeśli jednak nie spłacili kapitału, z rat lepiej nie rezygnować, bo i tak brakującą kwotę będą musieli bankowi zwrócić, i to jednorazowo. Z kolei ci, którzy dopiero skierowali pozew do sądu, muszą poczekać na przekazanie go bankowi, a to może potrwać nawet kilka miesięcy.

Prezes Trybunału Konstytucyjnego Bogdan Święczkowski skierował do Prokuratury Krajowej zawiadomienie dotyczące podejrzenia popełnienia przestępstwa przez prokuratora i policjantów, którzy 14 lipca 2026 r. weszli do siedziby Trybunału w czasie obrad Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK. Jak poinformowano, zawiadomienie obejmuje także osoby, które miały wydać takie polecenie i podejmujące „decyzje organizacyjne w związku z tą interwencją” oraz jej inicjatora.

Ministerstwo Sprawiedliwości uważa, że z powodu inflacji należy podwyższyć dzienne stawki grzywien. W sądach projekt przyjmowany jest co najmniej z rezerwą, szczególnie 10-krotny wzrost dolnej granicy tych stawek. A jedną z obaw jest nieuzasadnione, istotne ograniczenie władzy sądowniczej na etapie wymiaru kary. Sędziowie przypominają, że to kolejna z długiej serii zmian w prawie, na skutek których to przepis, a nie sąd, decyduje o wysokości kary w konkretnej sprawie. W efekcie może nastąpić wzrost liczby kar pozbawienia i ograniczenia wolności.

Polski model dojścia do zawodu sędziego wymaga zmiany, bo był i jest wadliwy. Brakuje w nim m.in. spojrzenia na niego jako osobę, która rozstrzyga spór, posiadającą odpowiednie doświadczenie, zawodowe i życiowe, a także cechy charakteru niezbędne do rozstrzygania sporów obejmujących skomplikowane problemy faktyczne i prawne. Prace związane ze zmianą modelu powinny się zatem rozpocząć od próby wyznaczania granicy wiekowej umożliwiającej wejście do zawodu, zgodnie z zasadą, że powinno to być zwieńczenie kariery zawodowej prawnika – mówi prof. dr hab. Piotr Kardas, adwokat, Uniwersytet Jagielloński.

Ciąża, choroba? Ministerstwo Sprawiedliwości proponuje zmiany rozszerzające podstawy do zawieszenia, na wniosek notariusza, prawa do prowadzenia kancelarii. Obecnie jedynie w przypadku podjęcia przez notariusza innego zatrudnienia lub wykonywania funkcji publicznej minister, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może to prawo zawiesić. Celem nowelizacji Prawa o notariacie, która trafiła już do wykazu prac legislacyjnych rządu, jest też uregulowanie procesu likwidacji kancelarii notarialnej w przypadku śmierci notariusza oraz doprecyzowanie terminu jej uruchomienia.

Ministerstwo Sprawiedliwości od dłuższego czasu zapewnia, że chce umocnić pozycję ławników. Do wykazu prac legislacyjnych rządu trafiły właśnie założenia nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych, które mają wydłużyć do 20 dni rocznie czas, w którym sędzia społeczny ma brać udział w rozprawach, wprowadzić zmiany w jego szkoleniu, w tym 4 obowiązkowe szkolenia w każdym roku, coroczne wybory, wzmocnienie samorządu ławniczego oraz zasadę, że rekompensata dla ławnika wyniesie 4,5 proc. podstawy wynagrodzenia sędziego.

Ministerstwo Sprawiedliwości, zgodnie z postulatami samych notariuszy, chce dalszego zwiększania ich kompetencji. Do wykazu prac legislacyjnych rządu trafiły właśnie założenia projektu zmian w Prawie o notariacie, zakładające m.in., że notariusz mógłby pośredniczyć w składaniu wniosku o wpis w księdze wieczystej niezależnie od tego, czy wiąże się on z aktem notarialnym sporządzonym przez tego notariusza.

Pozew doręczony bankowi z automatu wstrzyma konieczność uiszczania przez frankowicza rat kredytu, a bank nie będzie mógł tego traktować jako niewykonywanie lub nienależyte wykonanie umowy kredytu - to jedna z głównych zmian wprowadzonych tzw. ustawą frankową, która od piątku obowiązuje. Co więcej, sądy będą miały większe możliwości w zakresie posiedzeń niejawnych, a zdalne przesłuchanie świadka będzie możliwe nawet wtedy, gdy strona zgłosi sprzeciw. Prawnicy nowe rozwiązania co do zasady chwalą, choć podkreślają, że są spóźnione.

Instytucja asesora może nadal budzić wątpliwości konstytucyjne, więc pracując nad systemowym uregulowaniem dojścia do urzędu sędziego, rozważamy możliwe opcje. Praktycznym problemem jest to, że asesorzy stają się kartą przetargową w sporach politycznych, co pokazuje szereg przykładów z ostatnich lat. Rozwiązaniem nie jest ich uwzględnienie w Konstytucji i wprowadzenie „niezawisłości asesora”, konieczne jest zaproponowanie nowoczesnych rozwiązań zgodnych ze standardami europejskimi – mówi sędzia dr hab. Katarzyna Gajda-Roszczynialska, prof. UŚ, przewodnicząca Zespołu Problemowego do Spraw Zreformowania Zasad Dostępu do Urzędu Sędziego.

Uchwalona w miniony piątek ustawa mająca wzmocnić nadzór sądowy nad kontrolą operacyjną wróci jednak do Sejmu z kilkoma ważnymi poprawkami Senatu. To zaproponowane przez byłego rzecznika praw obywatelskich i ministra sprawiedliwości Adama Bodnara zmiany mające zwiększyć obowiązki informacyjne organów występujących o sądową zgodę, a później prowadzące kontrole operacyjne. Pozostaną jednak pytania o realność wprowadzenia nowych procedur, ale trzeba odnotować rządową zapowiedź wzmocnienia warszawskiego sądu okręgowego, który jako jedyny ma wydawać takie zgody.

Wyrażam oburzenie i zarazem zaniepokojenie systematycznym i przewlekłym budowaniem narracji przez Pana Ministra, która nie tylko posiada wyraźne zabarwienie polityczne, lecz przede wszystkim godzi w stabilność i porządek konstytucyjny w Polsce - oświadczył I Prezes Sądu Najwyższego Zbigniew Kapiński. W ten sposób skrytykował ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka, który miał "budować obraz fałszywej rzeczywistości". - Działania te nie mają nic wspólnego z merytoryczną dyskusją o wymiarze sprawiedliwości - dodał prezes.

Kilka dni temu Sejm uchwalił ustawę nowelizującą kilka ustaw w celu wzmocnienia nadzoru sądowego nad kontrolą operacyjną. Szybko, bo już na trwającym posiedzeniu, ustawą zajmuje się Senat. Może więc niedługo wejść w życie. Są jednak wątpliwości, czy rozwiąże ona problemy związane z niejawnym zbieraniem informacji przez policję i inne służby. Otwarte jest przede wszystkim pytanie, czy zniknie zarzut, że sądowy nadzór w tym zakresie jest często fikcją.

Zespół Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury, w pracach nad modelem dojścia do zawodu sędziego, analizuje, czy i w jaki sposób zastąpić asesorów sądowych. Rozważane jest m.in. wprowadzenie stażu w wymiarze sprawiedliwości jako wymogu do rozpoczęcia aplikacji w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, a także mechanizmu umożliwiającego weryfikację, czy dany prawnik powinien być sędzią. Rozmówcy Prawo.pl są w tym zakresie podzieleni. Część uważa, że z asesury można zrezygnować, część, że to psucie systemu, który dobrze działa.

Jako zespól planujemy, że we wrześniu gotowy będzie pierwszy projekt przygotowany w ramach kompleksowych prac nad modelem dojścia do urzędu sędziego. Chcemy poprawić sytuację aplikantów KSSiP, m.in. w zakresie możliwości dodatkowego zatrudnienia i zajęcia, urlopów wychowawczych, a także tacierzyńskich oraz macierzyńskich, ubezpieczenia wypadkowego, nowego modelu stypendium czy ulgowych przejazdów - mówi sędzia dr hab. Katarzyna Gajda-Roszczynialska, prof. UŚ, przewodnicząca Zespołu Problemowego do spraw zreformowania zasad dostępu do urzędu sędziego.

Jeśli zostanie uchwalona i wejdzie w życie nowa ustawa o biegłych sądowych i instytucjach opiniujących, o nadaniu ekspertowi takiego statusu decydować będzie niezależna komisja certyfikacyjna. A jedną z najbardziej dyskutowanych kwestii, w ramach trwających właśnie konsultacji projektu, jest skład tego organu. Projekt wymienia szereg instytucji i organizacji, które miałyby wskazywać członków komisji, ale nie ma na tej liście biegłych rewidentów i doradców podatkowych, o co zabiegają samorządy tych zawodów.