Cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości, nowe przepisy dotyczące biegłych, mediatorów, referendarzy i notariuszy oraz zmiany dotyczące organizacji pracy sądów – te pomysły przedstawili w czwartek przedstawiciele rządu. Do końca roku wszystkie propozycje mają zostać przyjęte przez Radę Ministrów albo znaleźć się na zaawansowanym etapie rządowych prac legislacyjnych.

Senat znowelizował 8 lipca br. ustawę o zmianie ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów oraz ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Nowe przepisy mają na celu odciążenie sądów rejestrowych, które musiałyby wydawać i doręczać postanowienia o wykreśleniu zastawów. A zatem, jeśli od wpisania zastawu do rejestru minęło 20 lat i strony nie przedłużyły umowy zastawniczej - nie złożyły jej do sadu rejestrowego- zastaw z mocy prawa wygasa i jest uznany za wykreślony.

W sądach zdarzają się sytuacje wyjątkowe, ale ta, która wydarzyła się w sądzie w Poznaniu, wzbudza zastrzeżenia rzecznika dyscyplinarnego. Radca prawny występował bowiem w imieniu klienta, będąc na liście osób niewykonujących zawodu. Wynika z tego, że radca nie kierował się dobrem klienta, gdyż nie zagwarantował mu żadnego bezpieczeństwa prawnego. Takie zachowanie dodatkowo może naruszać powagę sądu. Szkodzi zarówno klientowi, jak i samej korporacji radców prawnych.

Zabiegi Adwokatury o wprowadzenie przepisu zobowiązującego sądy do naliczania odsetek do wpłacanych z opóźnieniem wynagrodzeń za pomoc prawną z urzędu nie zakończyły się sukcesem. Ostatnią próbą w tym kierunku był wniosek o włączenie takiej regulacji do procedowanej obecnie nowelizacji Prawa o adwokaturze, ale opracowany już przez sejmową komisję projekt tego nie przewiduje. Przeciwny był resort sprawiedliwości, który obawia się dodatkowych kosztów takiego rozwiązania.

Konsument potraktowany nieuczciwie przez bank, chcąc dochodzić swoich praw, może wpaść z deszczu pod rynnę, dokonując cesji wierzytelności z sankcji kredytu darmowego. Firmy skupujące te wierzytelności stosują czasem postanowienia abuzywne, a następnie występują do sądów. I tu zaczyna się kolejny problem, niektóre sądy są tak obciążone pozwami, że Ministerstwo Sprawiedliwości zaproponowało zmiany w procedurze cywilnej, które mają je odciążyć.

Od środy 1 lipca nie działa lub tylko częściowo działa Krajowy Rejestr Sądowy. Sędziowie, referendarze i urzędnicy sądowi alarmują, że niemożliwe jest lub bardzo utrudnione wykonywanie wielu czynności sądowych. Odpowiedzialny za funkcjonowanie tego systemu Departament Informatyzacji i Rejestrów Sądowych Ministerstwa Sprawiedliwości nie udziela na razie informacji ani o przyczynach trudności, ani o terminie ich usunięcia.

Prezydent Karol Nawrocki podpisał w czwartek nowelizację dostosowującą polskie przepisy do unijnego prawa dotyczącego Europejskiego Nakazu Aresztowania. Chodzi m.in. o zapewnienie osobom zamieszkałym w Polsce takich samych praw i obowiązków, jakie mają polscy obywatele, wobec których wystąpiono z ENA.

Uchwalenie jednej kompleksowej ustawy o ustroju organów wymiaru sprawiedliwości, stworzenie obiektywnych, merytorycznie zamkniętych kryteriów powoływania oraz awansowania sędziów, a także uznanie konstytucyjnej legitymacji nominacji sędziowskich i ochrony stabilności orzecznictwa – to elementy swego rodzaju testamentu pozostawionego przez poprzednią Krajową Radę Sądownictwa w sprawozdaniu za ubiegły rok. Obecna Rada odcina się od tych propozycji.

W niektórych sądach jest problem z zapewnieniem wody dla kuratorów zawodowych, w szczególności w terenie. W związku z tym Ogólnopolski Związek Zawodowy Kuratorów Sądowych wysłał pisma do Ministerstwa Sprawiedliwości i Głównego Inspektora Pracy. Związek chce, aby wiceminister sprawiedliwości Maria Ejchart zaleciła prezesom sądów okręgowych i rejonowych zapewnienie dostępu do wody pitnej w czasie wykonywania obowiązków służbowych poza budynkiem sądu.

Jak poinformowało Ministerstwo Sprawiedliwości, resort wprowadza ważne zmiany w regulaminie urzędowania sądów powszechnych. Świadkowie, biegli oraz strony postępowania będą mogły występować przed sądem w pozycji siedzącej. Nowe przepisy mają na celu poprawę komfortu obywateli oraz zmniejszenie stresu towarzyszącego wizytom w sądzie.

Zespół prokuratorów do spraw zapobiegania negatywnym skutkom orzeczeń wydanych przez sędziów powołanych przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa po 2017 r. wszczął śledztwo w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego kierującego pracami Izby Karnej Sądu Najwyższego, tj. obecnie pierwszego prezesa Sądu Najwyższego Zbigniewa Kapińskiego. Chodzi o wydanie zarządzenia, które miało prowadzić do wyeliminowania rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego.

Zapowiedź rozszerzenia obowiązkowego zastępstwa adwokacko-radcowskiego na wszystkie sprawy gospodarcze oceniam pozytywnie, choć jako rozwiązanie niewystarczające wobec zmian, jakie zaszły w obrocie prawnym i gospodarczym w ostatnich dwóch dekadach. Docelowo tzw. przymus adwokacko-radcowski powinien objąć także inne sprawy cywilne należące do właściwości sądów okręgowych jako sądów pierwszej instancji oraz postępowania przed sądami apelacyjnymi - mówi Włodzimierz Chróścik, prezes Krajowej Rady Radców Prawnych.

Po wielu latach szybkie alimenty mają stać się faktem. Ministerstwo Sprawiedliwości już zapowiedziało projekt, który w wykazie prac legislacyjnych ma się znaleźć w najbliższych miesiącach. Założenie jest takie, że alimenty podstawowe byłyby procentowo uzależnione od płacy minimalnej, pozew wnoszony byłby za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, a sąd wydawałby alimentacyjny nakaz zapłaty w terminie do siedmiu dni. Prawnicy z zapowiedzi się cieszą, ale jak podkreślają, ważne jest choćby to, jak zostanie uregulowana wysokość alimentów i możliwość sprzeciwu – od tego zależy, czy przepisy nie będą martwe.

Zakończyła się ocena ofert złożonych w konkursie Funduszu Sprawiedliwości. Nabór miał charakter uzupełniający i dotyczył powierzenia zadań związanych z udzielaniem pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem, świadkom oraz osobom im najbliższym. W konkursie złożono łącznie 14 ofert, które zostały poddane szczegółowej ocenie formalnej i merytorycznej przez komisję konkursową. Do dofinansowania wybrano organizacje, które uzyskały najwyższą liczbę punktów w poszczególnych okręgach.

Prezydent przy wyznaczaniu przewodniczących zgromadzeń sędziów SN do wyboru kandydatów na I prezesa SN i prezesów kierujących konkretnymi izbami, nie potrzebuje kontrasygnaty premiera. Podobnie w przypadku wyznaczania sędziów do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, ale też m.in. mianowania asesorów w sądach powszechnych czy w wojewódzkich sądach administracyjnych - wynika z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Badał konstytucyjność powyższych przepisów z wniosku byłej I prezes SN prof. Małgorzaty Manowskiej.

Nowa Krajowa Rada Sądownictwa wyraziła zgodę na dalsze orzekanie kolejnych 29 sędziów, którzy skończyli 65 lat. Część wniosków była rozpatrywana ponownie, jak wskazano, na podstawie art. 45 ustawy o KRS, który stanowi, że w przypadku ujawnienia nowych okoliczności, Rada może z urzędu lub na wniosek uczestnika postępowania ponownie rozpatrzyć sprawę. W takiej sytuacji znalazła się sędzia Alina Czubieniak, jak uzasadniła Rada, jedna z pierwszych "represjonowanych przez Izbę Dyscyplinarną SN".

Krajowa Rada Sądownictwa zwróci się o przygotowanie opinii prawnych dotyczących wpływu zarządzenia przez ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka natychmiastowej przerwy w wykonywaniu czynności służbowych sędziego na status sędziego, który jest członkiem KRS. Chodzi o sędziego Łukasza Piebiaka, wcześniej Prezydium KRS podjęło decyzję o wstrzymaniu mu dostępu do wszystkich dokumentów zawierających prawnie chronione dane osobowe.

Na stole prezydenta Karola Nawrockiego jest nowelizacja procedury karnej, która ma wprowadzić sądową kontrolę nad decyzjami prokuratorów o dopuszczeniu, bądź nie, pełnomocnika osoby niebędącej stroną (np. świadka) do udziału w postępowaniu. O kwestii tej znowu jest głośno w związku z przesłuchaniem, w charakterze świadka, b. ordynatora ze Szpitala Południowego Emila Jędrzejewskiego.

Rozbieżne propozycje finansowe koncernów energetycznych i właścicieli nieruchomości, przez które przebiegają sieci przesyłowe, to w zasadzie codzienność podczas nowych inwestycji oraz konserwacji już istniejącej infrastruktury. Brak jednolitego orzecznictwa sądowego powoduje, że przybywa ciągnących się latami sporów sądowych w tych kwestiach.

Projektowana zmiana zasad wymierzania kary grzywny, przygotowana przez Ministerstwo Sprawiedliwości, choć na pierwszy rzut oka wydaje się mieć charakter wyłącznie techniczny, w rzeczywistości może istotnie zmienić postrzeganie tej sankcji w praktyce. Podwyższenie granic stawek dziennych może sprawić bowiem, że grzywna przestanie być środkiem o marginalnym ciężarze ekonomicznym, a zacznie realnie ingerować w sytuację majątkową sprawcy - pisze Małgorzata Różycka, adwokat w Chmielniak Adwokaci.