Ministerstwo Sprawiedliwości chciałoby, aby 11 stycznia stał się Europejskim Dniem Niezawisłości Sędziowskiej. Wiceministra sprawiedliwości Maria Ejchart rozmawiała o tym z Gianlucą Esposito, dyrektorem generalnym ds. praw człowieka i praworządności Rady Europy. Data ma nawiązywać do „Marszu 1000 Tóg" pod hasłem „Prawo do niezależności. Prawo do Europy", który miał miejsce 11 stycznia 2020 r.

Debata konstytucyjna wokół ślubowania sędziów TK wymaga precyzji metodologicznej - rozróżniania poziomu normy ustawowej od konstytucyjnej i stosowania właściwych dla każdego z nich reguł interpretacyjnych. Tylko taka perspektywa pozwala na ochronę tego, co stanowi istotę podziału władz: równowagi instytucjonalnej opartej na prawie. Prezydencka bezczynność, a nie poszukiwanie alternatywnych form ślubowania, może stanowić najbardziej niebezpieczny przejaw abuzywnego konstytucjonalizmu - pisze dr Marcin Krzemiński, konstytucjonalista, pracownik Katedry Prawa Konstytucyjnego UJ i radca prawny w polemice do artykułu prof. Mariusza Załuckiego.

Ministerstwo Sprawiedliwości skierowało do wykazu prac legislacyjnych rządu projekt nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych, zakładający uregulowanie zagadnień związanych z przetwarzaniem danych osobowych biegłych sądowych. Ma to pozwolić na prowadzenie list biegłych nie jak dotychczas, wyłącznie w postaci papierowej, ale w postaci elektronicznej, w systemie teleinformatycznym udostępnionym i administrowanym przez ministra. W uzasadnieniu wskazano, że taka nowela jest potrzebna, bo ustawa o biegłych jest na etapie prac wewnątrzresortowych, a jej wejście w życie nie nastąpi w najbliższym czasie.

Były minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro musi przeprosić reżyserkę Agnieszkę Holland za wypowiedzi porównujące jej film „Zielona Granica” do nazistowskiej propagandy, a także przekazać 50 tys. zł na Stowarzyszenie „Dzieci Holocaustu”. O wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie o ochronę dóbr osobistych poinformowali we wtorek pełnomocnicy reżyserki, Sylwia Gregorczyk-Abram i Michał Wawrykiewicz.

Rząd przyjął właśnie nowelizację procedury karnej, która ma wprowadzić sądową kontrolę nad decyzjami prokuratorów o dopuszczeniu, bądź nie, pełnomocnika osoby niebędącej stroną (np. świadka) do udziału w postępowaniu. Regulacja jest krytykowana przez prawników za niedostateczną precyzję proponowanych przepisów, co - jak wskazują - może prowadzić do ich omijania, np. pod hasłem „ważnego interesu śledztwa”.

Trybunał Konstytucyjny odroczył rozpatrzenie wniosku posłów PiS o zbadanie zgodności z konstytucją przepisów regulujących procedurę wyboru sędziów do Trybunału. Chodzi m.in. o przepis nakładający na prezydenta obowiązek odebrania ślubowania od takich sędziów. Zwrócił się do prezydenta Karola Nawrockiego, by do 17 kwietnia br. zajął stanowisko w tym zakresie. 13 marca Sejm wybrał sześciu nowych sędziów TK, a teraz czeka na ruch prezydenta w sprawie ich ślubowania.

Od 17 marca obowiązują przepisy umożliwiające występowanie za pośrednictwem notariusza z wnioskami o wpis spadkobierców do księgi wieczystej w celu ujawnienia przejścia prawa własności nieruchomości (a także użytkowania wieczystego lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu) wskutek dziedziczenia lub zapisu windykacyjnego. Koszt związanych z tym czynności będzie wynosił ok. 500 zł plus opłaty sądowe. Co istotne, taki wniosek można złożyć przed notariuszem nawet tuż po uzyskaniu poświadczenia dziedziczenia.

Prezydent Karol Nawrocki ocenił w liście do sędziów NSA, że obecnie „mamy do czynienia z bezprecedensowym kryzysem wymiaru sprawiedliwości i sądownictwa, zwłaszcza sądów powszechnych w Polsce". Dodał, że część środowiska sędziowskiego „nie akceptuje przepisów konstytucji, obowiązujących ustaw regulujących ustrój sądów i trybunałów oraz procedur powołania sędziego i mianowania asesora sądowego".

Ponad 60 sędziów, kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa, zgłoszono do marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego. Tym samym rozpoczyna się kolejny etap wyboru nowej 15., w którym według uchwały przyjętej przez Sejm mają być uwzględnione prawybory sędziowskie. Wcześniej marszałek ma zwrócić się m.in. do ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka o potwierdzenie, czy sędziowie, którzy poparli zgłoszenia kandydatów, są sędziami. Kadencja obecnych członków KRS mija 12 maja br.

13 marca Sejm dokonał wyboru nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego; w dość osobliwym momencie konstytucyjnym, ponieważ sama podstawa prawna tego wyboru została zaskarżona do TK jako niezgodna z Konstytucją. Innymi słowy, procedura została uruchomiona w sytuacji, w której równolegle trwa spór o konstytucyjność przepisów stanowiących jej podstawę - pisze prof. dr hab. Mariusz Załucki, sędzia SN orzekający w Izbie Cywilnej.

Gdy coraz dłużej trzeba czekać na rozpatrzenie sprawy przez sąd, a sędziowie i ich współpracownicy zmagają się z rosnącą górą zaległości, po raz kolejny wraca pytanie, czy ta praca jest dobrze zorganizowana. Ale nie tylko na poziomie struktur i procedur, bo za słaby punkt tego systemu uznawane jest zarządzanie przez sędziów sprawami. Wprowadzony kilka lat temu obowiązek planowania postępowania podczas posiedzenia przygotowawczego realizowany jest tylko w niewielkim stopniu.

Sędziowie, podobnie jak adwokaci, radcy prawni, notariusze, komornicy i m.in. kuratorzy, włączają się, jak co roku, w obchody Dnia Edukacji Prawnej. Dla dzieci i młodzieży przygotowane zostały scenariusze symulacji rozpraw i pokazowe lekcje w sądach. Celem jest nie tylko edukacja, ale też pokazanie licealistom, z jakimi wyzwaniami zmagają się poszczególne prawnicze zawody i co trzeba zrobić, żeby prawnikiem zostać.

Prawo o notariacie dopuszcza dokonanie przez notariusza czynności w innym miejscu niż kancelaria notarialna. Takie rozwiązanie jest jednak uzależnione od tego, czy za zmianą miejsca przemawia charakter czynności lub szczególne okoliczności. Może być nimi np. stan zdrowia i ryzyko jego pogorszenia. Wówczas nawet testament notarialny może być sporządzony w szpitalu. Choć co do zasady, zgodnie z przepisami i orzecznictwem SN, miejscem dokonywania czynności notarialnych jest kancelaria.

Podział władz jest u nas silniejszy konstytucyjnie niż myślano. Gdy prezydent jest w opozycji do większości parlamentarnej i ma poparcie najważniejszych sądów, czyli Trybunału Konstytucyjnego i dużej części Sądu Najwyższego, to parlament i rząd są w dużym stopniu ubezwłasnowolnione – tak sytuację w TK komentuje prof. Leszek Garlicki, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, były sędzia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. I w tym widzi główne przyczyny blokowania procesu przywracania praworządności.

Wybranie przez Sejm nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego nie kończy procedury. Zgodnie z ustawą o statusie sędziów TK, ale też poprzedzającą ją ustawą o Trybunale Konstytucyjnym, mają złożyć ślubowanie wobec prezydenta, a odmowa jego złożenia jest równoznaczna ze zrzeczeniem się stanowiska sędziego. A co gdy prezydent na ślubowanie nie zaprosi? Według prawników to jego obowiązek, ale wśród planów „B" pojawia się m.in. ślubowanie na piśmie i to nawet bez udziału notariusza. Są jednak głosy, że to kolejny krok w kierunku psucia prawa.

Sejm wybrał sześciu nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Poprzedził to przyjęciem uchwały, w której wskazał, że uznaje za konieczne podjęcie działań służących ukształtowaniu składu osobowego TK w taki sposób, by spełniał on wymogi sądu ustanowionego na mocy prawa, niezawisłego i bezstronnego, w tym w szczególności dokonania wyboru sędziów Trybunału na wolne miejsca, z uwzględnieniem potrzeby odbudowy zaufania publicznego do tego organu. Do uchwały odniósł się TK, w specjalnym oświadczeniu wskazano, że Sejm „nie jest uprawniony do oceniania pozycji i statusu innego konstytucyjnego organu

Związki zawodowe pracowników sądów mają do końca przyszłego tygodnia przedstawić Ministerstwu Sprawiedliwości swoje uwagi do projektu ustawy o pracownikach sądów. 8 kwietnia br. planowane jest kolejne spotkanie. Chodzi o regulacje, które zakładają m.in. zakaz publicznego manifestowania poglądów politycznych, a także uczestniczenia w strajku lub akcji protestacyjnej zakłócających normalne funkcjonowanie sądu. Jak na razie związki są zgodne – w ich ocenie to, co jest „na stole”, wymaga dopracowania.

Każdy aspekt życia społecznego ma swe mechanizmy regulacyjne - moralne, obyczajowe, ale także prawne. Znajomość i zrozumienie prawa konstytucyjnego, szkolnego, potrzebnych w życiu młodego człowieka elementów prawa cywilnego, np. przepisów prawa pracy lub rodzinnego, ma wpływ na świadomość lub brak świadomości praw obywatelskich. Sprawczość pozwoli na zbliżenie się do zagadnień, które młodzież interesują - mówi Elżbieta Piotrowska-Albin, wiceprezeska zarządu, Fundacja Edukacji Prawnej Iustitia.

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli oraz Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda są zarzucone masowymi sprawami o sankcję kredytu darmowego. Mają już ok. 10 tysięcy pozwów. Próby przekierowania tych spraw do innych sądów są jednak niekiedy blokowane przez Sąd Najwyższy albo prawników reprezentujących pozwane banki.

Komisja Wenecka nie może zmusić żadnego państwa do zastosowania wskazywanych przez nią europejskich standardów konstytucyjnych. Nie oznacza to jednak, że jej opinie trafiają „do kosza”. W praktyce często stają się ważnym punktem odniesienia w ocenie krajowych rozwiązań prawnych, zwłaszcza gdy te ostatnie są przedmiotem kontroli dokonywanej przez Europejski Trybunał Praw Człowieka czy Trybunał Sprawiedliwości UE – twierdzi prof. Monika Florczak-Wątor, konstytucjonalistka z Uniwersytetu Jagiellońskiego, członkini Europejskiej Komisji na rzecz Demokracji przez Prawo.