Sędziowie i rzecznicy generalni wybrali włoskiego prawnika Vittoria Di Bucciego na stanowisko sekretarza Trybunału Sprawiedliwości UE na sześcioletnią kadencję, obejmującą okres od 8 października 2026 r. do 7 października 2032 r. Stanowisko zwolniło się na skutek rezygnacji Alfredo Calota Escobara, który pełnił funkcję sekretarza Trybunału do 8 września 2026 r.

W stan spoczynku przeszła w mijającym tygodniu sędzia Sądu Najwyższego Małgorzata Gierszon, orzekająca w Izbie Karnej. Sędzia Gierszon została powołana na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego 21 marca 2007 roku uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa, która zapadła w grudniu 2006 roku.

Należy wzmocnić możliwości pozasądowego rozwiązywania sporów, zwłaszcza w sprawach podobnych, powtarzalnych i masowych, gdyż wymiar sprawiedliwości co kilka lat przeżywa zalew takich postępowań blokujący wokandy – to główny wniosek konferencji „Spory z podmiotami rynku finansowego w postępowaniu cywilnym”, której patronem medialnym było Prawo.pl.

17 października br. wchodzi w życie nowelizacja obejmująca adwokatów taką samą ochroną jak funkcjonariuszy publicznych. Radcy prawni korzystają z niej już od czerwca. To nie wszystko, bo od soboty za posługiwanie się, w sposób nieuprawniony, tytułem zawodowym „adwokat” lub określeniami „kancelaria adwokacka”, „kancelaria adwokatów”, a także godłem adwokatury lub strojem urzędowym adwokata grozić będzie grzywna od 5 tys. do 200 tys. zł albo kara ograniczenia wolności. Od kilku dni NRA ostrzega tych, którzy tego nadużywają, i zapowiada zdecydowaną reakcję - w tym niezwłoczne zawiadamianie organów ścigania.

Minister sprawiedliwości, prokurator generalny Waldemar Żurek zapowiedział, że prokuratura będzie zmierzać do tego, żeby prezes Trybunału Konstytucyjnego Bogdan Święczkowski „w przyszłości stanął przed niezależnym, niezawisłym, bezstronnym sądem”. To kolejna odsłona sporu wokół TK. W piątek, 16 października br., w TK pojawił się prokurator Andrzej Piaseczny, który zabezpieczał materiały do prowadzonego postępowania. Chodzi m.in. o, jak wskazano, próbę uniemożliwienia wejścia nowym sędziom TK do ich sędziowskich pokoi.

Konstytucja nie przewiduje żadnych kompetencji prezydenta w zakresie wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego, a ślubowanie w Pałacu Prezydenckim jest jedynie zwyczajowe – podkreśla w najnowszym oświadczeniu ośmiu nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Dlatego, jak dodają, ustawowe warunki ślubowania zostały zachowane podczas uroczystości w Sejmie, a złożona przysięga wobec prezydenta została udokumentowana w urzędowej formie aktu notarialnego, więc wszyscy powinni zostać dopuszczeni do orzekania.

Uprawnień ministra sprawiedliwości nie można scedować na inne podmioty, nawet na radcę prawnego w drodze pełnomocnictwa – orzekł Sąd Najwyższy. Prawo o notariacie zezwala na sporządzenie i podpisanie kasacji przez adwokata, radcę prawnego albo notariusza jedynie wówczas, gdy nie pochodzi od ministra sprawiedliwości i rzecznika praw obywatelskich. A contrario - kasacji ministra sprawiedliwości nie może podpisać adwokat, radca prawny, notariusz ani radca Prokuratorii Generalnej.

Prokurator krajowy Dariusz Korneluk zobowiązał prokuratorów regionalnych, aby każdorazowo szczegółowo analizowali celowość delegowania prokuratorów, również wobec konieczności ponoszenia zwiększonych wydatków z tego tytułu, co ma bezpośredni wpływ, jak wskazał, na budżet prokuratury. Jak dodał, należy takie wydatki objąć monitoringiem i analizą w celu ich optymalizacji. Z jego pisma wynika, że w 2026 r. nastąpił wzrost wydatków zarówno w zakresie wynagrodzeń, jak i należności związanych z delegowaniami.

Strona rządowa twierdzi, że ma plan na rozwiązanie konfliktu dotyczącego Trybunału Konstytucyjnego, a normalizacja sytuacji nastąpi w najbliższym czasie. Zdaniem konstytucjonalistów wystarczy do tego 10 sędziów Trybunału, wśród których będzie sędzia z najdłuższym stażem orzeczniczym. Jeden ze scenariuszy zakłada, że na stanowisku prezesa TK jest wakat, a to dlatego, że wybór Bogdana Święczkowskiego nastąpił z udziałem tzw. sędziów dublerów. Druga możliwość to wniosek prokuratury o uchylenie mu immunitetu.

Karol Nawrocki zawetował w czwartek ustawę o wykonywaniu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Regulacja miała usprawnić wykonywanie wyroków strasburskiego trybunału, ale prezydent uznał, że mogłaby godzić w polską Konstytucję bezprecedensowo ingerując w funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości nad Wisłą.

Przepisy regulujące zwalnianie sędziów z obowiązku rozpoznania przydzielonych im spraw powinny określać jasne, obiektywne kryteria oraz przewidywać obowiązek uzasadnienia takiej decyzji, tak by nie było zagrożenia dla sędziowskiej niezawisłości. Z kolei system losowego przydziału spraw musi działać na podstawie „przejrzystych, obiektywnych i znanych z góry zasad, wykluczających arbitralność oraz nieuprawnioną ingerencję w rozstrzyganie spraw” – orzekł w czwartek, 15 października, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W trakcie toczących się prac nad projektem zmian w kodeksie karnym, których efektem byłoby podniesienie kar za pomoc w nielegalnym przekraczaniu granicy trafiła do niego „wrzutka” przewidująca także karalność pomocy migrantom o nieuregulowanym statusie przebywającym już w Polsce. Po protestach aktywistów i organizacji charytatywnych, a także reakcji Rzecznika Praw Obywatelskich, MSWiA wycofało się z tego pomysłu.

Banki nie mogą odmawiać klientom bezzwłocznego zwrotu kwot nieautoryzowanych transakcji płatniczych, nawet wtedy, gdy rażąco zaniedbają oni ostrożność i obowiązki zgłoszeniowe po kradzieży – tak wynika z czwartkowego wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie banku PKO BP. To istotne orzeczenie dla sektora bankowego i jego klientów, gdyż z Polski kwartalnie wycieka z powodu oszustw ćwierć miliarda złotych – może to zmienić praktyki reklamacyjne, więcej zgłoszeń phishingu będzie też trafiało na policję.

W lutym br. była już na stole wstępna wersja projektu ustawy o pracownikach sądów i wydawało się, że prace nad regulacją zakończą się jeszcze w tym roku. Ostatnie spotkanie przedstawicieli ministerstwa z organizacjami związkowymi wskazuje jednak na to, że do finalizacji może być jeszcze daleka droga. Z powodu braku konkretów spotkanie opuściły: Ogólnopolski Związek Zawodowy Kuratorów Sądowych, NSZZ „Solidarność” Pracowników Sądownictwa i Prokuratury, KNSZZ „Ad Rem” oraz Związek Zawodowy Pracowników Wymiaru Sprawiedliwości RP.

Kilkadziesiąt spraw, w których orzeczenia wydało dziewięciu sędziów SN, jest obecnie w zainteresowaniu rzecznika dyscyplinarnego Sądu Najwyższego. Chodzi o długotrwałe, sięgające ponad 90 dni od instrukcyjnego terminu, sporządzanie uzasadnień. W jednym przypadku, według nieoficjalnych informacji, było to ok. 500 dni. Problem, jak sygnalizują sędziowie z sądów powszechnych, dotyczy również uchwał. Na uzasadnienia w tym przypadku czeka się nawet kilka miesięcy.

Ślubowanie sędziego Trybunału Konstytucyjnego nie jest drugą turą wyborów. Prezydent RP nie jest instancją odwoławczą od decyzji Sejmu. Opublikowana 13 października 2026 r. opinia Komisji Weneckiej CDL-AD (2026)031 dotyczy kompetencji prezydenta w kontekście ślubowania sędziów TK oraz innych powołań sędziowskich. Istota problemu prawnego sprowadza się do odpowiedzi, czy organ konstytucyjny może przez odmowę wykonania przypisanej mu czynności uzyskać władzę nad kompetencją, którą Konstytucja powierzyła innemu organowi konstytucyjnemu – pisze prof. Michał Romanowski, adwokat w Romanowski i Wspólnicy.

Gdyby cała piątka nowych sędziów TK, która ślubowała w Sejmie, co w swojej opinii dopuszcza Komisja Wenecka, miała formalnie nawiązany stosunek służbowy, „nowi” mieliby w Trybunale większość. To z kolei pozwalałoby im m.in. na wyrażenie zgody na uchylenie immunitetu prezesowi Bogdanowi Święczkowskiemu. Zwrócił na to uwagę właśnie prokurator krajowy Dariusz Korneluk. Jak wskazał, liczy, że w tej sytuacji wnioski o uchylenie immunitetu prezesa będą w sposób „właściwy rozpoznane, w szczególności z udziałem właściwie powołanych sędziów”.

Prezydent Karol Nawrocki pojawił się w środę po południu w siedzibie Trybunału Konstytucyjnego, by jak poinformowała jego Kancelaria, spotkać się z obecnymi tam sędziami TK. W środę rano w Sejmie ślubował wybrany we wrześniu na sędziego TK Maciej Berek. Następnie złożył rotę ślubowania na piśmie, z poświadczonym notarialnie podpisem, w Kancelarii Prezydenta RP. Nie został jednak z nim nawiązany stosunek służbowy. Prezes TK Bogdan Święczkowski poinformował, że czeka na potwierdzenie ślubowania od prezydenta.

Minister sprawiedliwości, prokurator generalny Waldemar Żurek poinformował, że polecił prokuratorowi krajowemu Dariuszowi Kornelukowi „bezzwłoczne podjęcie czynności procesowych z urzędu i karną ocenę bezprawnych działań” związanych z próbą, jak zaznaczył, sparaliżowania pracy TK. 14 października w Sejmie ślubował sędzia Maciej Berek, nie został jednak dopuszczony do orzekania przez prezesa TK Bogdana Święczkowskiego, a prezydent Karol Nawrocki ocenił, że „jeżeli nie dokonał formalności ślubowania przed prezydentem, to z pewnością nie jest sędzią”.

Polskie prawo wykroczeń wymaga głębokiej reformy, albo… likwidacji i włączenia do szerokiego prawa karnego, a częściowo też administracyjnego – uznali uczestnicy zorganizowanej 14 października przez Instytut Nauk Prawnych PAN i Wydawnictwo Wolters Kluwer konferencji naukowej pt. „Polskie prawo wykroczeń – stan obecny i perspektywy zmian”. Wskazywano, że takie procesy trwają w wielu krajach, chociaż niekonsekwentnie, bo równolegle dochodzi do wzmacniania prawa wykroczeń. W Polsce jednym z tego przykładów jest milionowa grzywna za wykroczenie.