ETPCz: Prezydent wetuje ustawę o wykonywaniu orzeczeń Trybunału

Karol Nawrocki zawetował w czwartek ustawę o wykonywaniu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Regulacja miała usprawnić wykonywanie wyroków strasburskiego trybunału, ale prezydent uznał, że mogłaby godzić w polską Konstytucję bezprecedensowo ingerując w funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości nad Wisłą.

Prezydent podkreślił, że Polska powinna wykonywać swoje zobowiązania międzynarodowe, ale musi to czynić w sposób zgodny z konstytucyjnym porządkiem państwa i zasadą niezależności sądów. W ocenie Nawrockiego zawetowana ustawa „w sposób świadomy i celowy” nie zawierała żadnego mechanizmu określającego postępowanie w sytuacji, gdy wykonanie orzeczenia ETPC pozostaje w bezpośredniej sprzeczności z polską Konstytucją i przyznawała Ministrowi Spraw Zagranicznych (MSZ) bezprecedensowe prawo wpływu na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości – w tym żądania akt sądowych wobec sądów, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego.

Zdaniem prezydenta sztywny mechanizm automatycznego egzekwowania środków tymczasowym ETPC zagraża też paraliżem działań polskich służb mundurowych, chroniących nasze granice. Nawrocki argumentuje, że weto zatrzymuje próbę stworzeniu ustawowej ścieżki do podważania statusu polskich sędziów oraz wyroków sądów krajowych pod pretekstem wdrażania rozstrzygnięć międzynarodowych - dodał Nawrocki.

Ustawa przyjęta przez Sejm 4 września, a przez Senat pod koniec września, wskazywała m.in. mechanizm działania służący do wykonania orzeczeń ETPC. Wymieniała też podmioty odpowiedzialne za wykonywanie orzeczeń Trybunału oraz zasady współpracy tych podmiotów. Zgodnie z założeniami zawetowanej regulacji odpowiedzialność za wykonanie orzeczenia ETPC poza ministrem, którego resort zostałby uznany za odpowiedni ze względu na rodzaj stwierdzonego przez ETPC naruszenia, mógł ponosić także inny, minimum jeden podmiot publiczny, jeżeli wykonanie takiego orzeczenia znajdowałoby się w jego właściwości. O przydzieleniu wykonania wyroku danemu organowi decydować miał wedle ustawy  szef MSZ. Zgodnie z niepodpisaną ustawą podmiot, który zostałby zobowiązany przez szefa MSZ do wykonania wyroku, miałby dwa miesiące na przedstawienie mu tekstu polskiego tłumaczenia wyroku ETPC oraz jego ewentualnego streszczenia.

W uzasadnieniu do ustawy wskazywano, że konieczność wprowadzenia nowych przepisów wynika z obserwowanego w ostatnim czasie wzrostu liczby orzeczeń ETPC przeciwko Polsce, które cały czas są w trakcie wykonywania. Zdaniem wnioskodawców przyczyną trudności w wykonywaniu orzeczeń ETPC są problemy z doprowadzeniem do szybkiej i trwałej zmiany praktyki stosowania prawa czy też prawodawstwa krajowego.