Senatorowie z komisji praw człowieka, praworządności i petycji zaproponowali też podkreślenie w przepisach konieczności ochrony ofiar gwałtów oraz przemocy w rodzinie.
Czytaj:  Rząd: świadkowie i pokrzywdzeni muszą być lepiej chronieni>>>

Ustawa, której projekt przygotował resort sprawiedliwości kierowany przez poprzedniego ministra Marka Biernackiego, w założeniu ma zapewnić skuteczniejszą ochronę i pomoc dla świadków oraz ofiar przestępstw w celu uchronienia ich przed zastraszeniem i odwetem. Ponadto ma ona m.in. wprowadzić do polskiego prawa zapisy dyrektywy UE ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw. Sejm przyjął ją w pierwszej połowie października.

Przepisy przewidują trzy podstawowe rodzaje środków ochrony i pomocy dla świadków i pokrzywdzonych: ochronę na czas czynności procesowych, ochronę osobistą oraz pomoc dotyczącą zmiany miejsca pobytu, która może być związana z ewentualną pomocą finansową na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Decyzja o udzieleniu ochrony będzie podejmowana na wniosek osoby zainteresowanej, a także na wniosek sądu bądź prokuratury - ale za zgodą pokrzywdzonego lub świadka.

Dyskusję na posiedzeniu komisji wywołała propozycja wprowadzenia możliwości odwołania świadka lub pokrzywdzonego od decyzji komendanta wojewódzkiego policji odmawiającego przyznania ochrony. Odwołania miałyby trafiać do szefa policji. "Tu chodzi o szybkość oraz efektywność takiej ochrony, wprowadzenie rozbudowanej procedury odwoławczej mija się z celem" - mówił wiceminister sprawiedliwości Jerzy Kozdroń krytykując taką poprawkę.

Komisja przychyliła się jednak do argumentacji biura legislacyjnego oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych, które wskazywały na potrzebę poprawki. "Odwołania do komendanta głównego policji zapewniłyby unifikację warunków przyznawania ochrony świadkom i pokrzywdzonym w całej Polsce" - zaznaczał Witold Klaus ze Stowarzyszenia Interwencji Prawnej.

Komisja poparła także większość z 15 poprawek zaproponowanych do tej ustawy przed tygodniem przez senacką komisję ustawodawczą. Chodzi w nich m.in. o podkreślenie konieczności stosowania ochrony osobistej ofiar i świadków gwałtów oraz przemocy w rodzinie.

Zgodnie bowiem z ustawą ochrona na czas czynności procesowej ma być stosowana w każdej sprawie, w której będzie istnieć ryzyko zagrożenia dla życia lub zdrowia świadka. Osobie takiej zostanie przydzielona asysta policjantów w czasie przesłuchania przed sądem, a także w drodze do i z sądu. Z kolei ochrona osobista ma być udzielana "w przypadku wysokiego stopnia zagrożenia dla życia lub zdrowia osoby chronionej" przede wszystkim w sprawach, które w I instancji rozpatrują sądy okręgowe.

W przepisie o ochronie osobistej chodzi więc przede wszystkim o sprawy poważniejszych przestępstw, np. zabójstw lub przestępczości zorganizowanej. Komisja w poprawce doprecyzowała, żeby do tych poważniejszych przestępstw zaliczać także zgwałcenia i znęcanie się nad osobami najbliższymi.

Kolejną ważną regulacją przewidzianą w ustawie jest wprowadzenie jako zasady poufności danych dotyczących miejsca zamieszkania i zatrudnienia świadka. Dane te mają być zamieszczanie nie w protokole, ale w odrębnym załączniku do protokołu. Senatorowie z komisji - przychylając się do petycji, która niedawno trafiła do Senatu - zaproponowali objęcie taką ochroną także świadków w sprawach o wykroczenia.

Nowe przepisy mają także ułatwić i uporządkować dostęp do pomocy psychologicznej dla ofiar przestępstw i ich najbliższych. Przy wojewódzkich komendach policji mają zostać powołani koordynatorzy, do których zadań należało będzie m.in. zapewnianie współdziałania jednostek policji w udzielaniu ochrony i zapewnianie pomocy psychologicznej.

Według danych MS, w ostatniej dekadzie odnotowano 7,3 tys. skazań za użycie przemocy lub groźby wobec świadka, biegłego i innych uczestników postępowań. (PAP)