Ponad 196 mln zł na wyrównanie wynagrodzeń prokuratorów i asesorów prokuratorskich w okresie od stycznia do października 2023 r., a także ok. 40 mln zł na wypłacenie wynagrodzeń zgodnych z Prawem o prokuraturze, za listopad i grudzień 2023 r. - o tyle zwrócił się do Ministerstwa Finansów, Dariusz Barski, Prokurator Krajowy i pierwszy zastępca Prokuratora Generalnego. Powołuje się przy tym na listopadowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, dotyczący wynagrodzeń sędziowskich.

Przed wyborami weszła w życie nowelizacja Prawa o Prokuraturze, która - jak mówiono - miała być wentylem bezpieczeństwa w sytuacji, gdy PiS je przegra. Teraz, gdy opozycja ma większość sejmową, rozpoczęło się szukanie sposobu na "odbetonowanie" prokuratury. Udział może mieć w tym prezydent, bo to jego zgody wymaga odwołanie Prokuratora Krajowego. Przy czym część prawników podkreśla, że wbrew pozorom, żadne skomplikowane działania nie będą potrzebne, a zmiany da się przeprowadzić, i to szybko.

Dokąd podążysz - to pytanie staje przed przyszłym, nieznanym jeszcze Prokuratorem Generalnym. Decyzja wyborców urealniła wizję rozdziału funkcji Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości. Rządzący dotąd obóz polityczny był przeciwny temu rozwiązaniu, za rozdziałem i uniezależnieniem Prokuratury opowiada się jednak dotychczasowa opozycja, która zdobyła większość parlamentarną i najpewniej przejmie rządy - pisze dr Michał Gabriel-Węglowski, prokurator Prokuratury Regionalnej w Gdańsku.

Sąd Najwyższy zdecydował w czwartek, 26 października, o przywróceniu do pracy warszawskiej prokurator Ewy Wrzosek. Uchylił tym samym stosowane wobec śledczej od grudnia ubiegłego roku zawieszenie w czynnościach służbowych. Decyzję podjęła Izba Odpowiedzialności Zawodowej SN w trzyosobowym składzie pod przewodnictwem sędzi Barbary Skoczkowskiej. Jest prawomocna.

Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego ukarała prokuratora rejonowego z Warszawy wydaleniem ze służby. Miał on żądać i następnie wziąć od partnerki oskarżonego o zabójstwo dwie markowe koszule i bilety na mecz piłkarski reprezentacji narodowej. Prokurator przyznał się do tych czynów. Sąd Najwyższy uznał, że zachowanie prokuratora było niegodne i naraziło na szwank wizerunek urzędu.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prokurator, który z powodu choroby jest nieobecny w pracy przez okres dłuższy niż rok otrzymuje 50 proc. wynagrodzenia i to nawet wtedy, gdy ona jest ona wynikiem wypadku przy pracy lub zamachu na życie i zdrowie prokuratora. Do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka trafiła właśnie sprawa, która dotyczy takiej sytuacji. Trybunał zakomunikował ją właśnie polskiemu rządowi.

Nie wszystkie rozwiązania z projektu Prawa o ustroju prokuratury, przygotowanego przez Stowarzyszenie Prokuratorów "Lex Super Omnia" są złe. Jednak gros - jak choćby koncepcja prokuratury sądowej czy zmian w jej strukturze - będzie prowadzić do przesuwania, a nawet ograniczenia liczby prokuratorów. Grzechem autorów jest też niespójność propozycji z Konstytucją, a także wyraźnie antyprokuratorski charakter - pisze prokurator Jacek Skała, przewodniczący Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP.

Ministerstwo Sprawiedliwości od dłuższego czasu konsekwentnie zwiększa uprawnienia prokuratorów. Podobnie jest w noweli kodeksu karnego, która obowiązuje od początku miesiąca. W tym przypadku chodzi m.in. o małego świadka koronnego. To na wniosek prokuratora sąd będzie musiał nadzwyczajnie złagodzić karę, a nawet warunkowo zawiesić jej wykonanie, wobec skruszonego przestępcy, który ujawni, z kim współpracował. Wcześniej taką decyzję podejmował sędzia.

Planowany wzrost płac dla pracowników prokuratur i sądów o 12,3 proc. w 2024 r. uwzględnia m.in. ograniczenia zawarte w przepisach prawa krajowego i unijnego, obejmujące choćby maksymalny limit wydatków budżetu państwa - pisze do Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury Sebastian Skuza, wiceminister finansów. Związkowcy postulują 20 proc. podwyżki jeszcze w tym roku i kolejne 24 proc. od stycznia 2024 r.

Mają zniknąć prokuratury regionalne, pozostaną okręgowe - tworzone na obszarze województwa, chyba że ich większa liczba będzie szczególnie uzasadniona, i rejonowe - tworzone na obszarze jednego, dwóch powiatów. Do tego dojdzie jeszcze Biuro Prokuratora Generalnego - to propozycje Stowarzyszenia Prokuratorów Lex Super Omnia. Przygotowany przez nie projekt Prawa o ustroju prokuratury opublikowano na stronie LSO.

Prokurator ma podlegać co cztery lata okresowej ocenie, w celu potwierdzenia jego przydatności do zajmowania stanowiska służbowego lub do pełnienia funkcji albo powierzenia innego zakresu zadań. Jeśli dwukrotnie, i po kolei, otrzyma ocenę negatywną, Prokurator Generalny będzie mógł go odwołać, po uprzednim wysłuchaniu, chyba że... wysłuchanie nie będzie możliwe - wynika z projektu Prawa o ustroju prokuratury, przygotowanego przez Stowarzyszenie Prokuratorów "Lex Super Omnia".

Tylko w Poznaniu i tylko we wrześniu zapadło kolejnych siedem wyroków uwzględniających powództwa prokuratorów dotyczące wypłaty należnego wynagrodzenia w związku z uregulowaniem jego podstawy w ustawie okołobudżetowej. Samych prokuratorskich powództw jest ponad... 700. Tymczasem Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury zaopiniował krytycznie ponowne odstąpienie w tym zakresie od przepisów ustawy Prawo o prokuraturze, tym razem w związku z ustawą okołobudżetową na 2024 r.

Można i trzeba rozważać reformę i zmianę w przepisach dotyczących prokuratury, ale trzeba pamiętać o tym, że to jedynie pewien krok. Jeśli myśli się o lepszej prokuraturze, to trzeba wprowadzić racjonalne zarządzanie pracą, poprawić jej warunki i skończyć z tym, co jest od lat bolączką: zarządzaniem przez zastraszanie, ciągłym nadzorem, brakiem pozytywnej motywacji czy brakiem szans na rozwój – mówi dr Piotr Turek, prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie.

Prawnicy są raczej zgodni, że czas rozdzielić funkcje ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego. Problem jednak w tym jak miałby wyglądać nadzór nad prokuraturą. Stowarzyszenie Prokuratorów Lex Super Omnia proponuje powołanie Naczelnej Rady Prokuratury. Są prokuratorzy, którzy uważają jednak, że trzeba sięgnąć po jeszcze inne rozwiązanie np. specjalną komisję w Senacie.

Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP chce, by Trybunał Konstytucyjny zbadał czy przepisy ustawy okołobudżetowej, dotyczące sposobu ustalania prokuratorskich wynagrodzeń w 2023 r., są zgodne z konstytucją. TK 9 września zajmie się podobnym wnioskiem, ale dotyczącym wynagrodzeń sędziowskich. Problem tkwi w tym, że tą regulacją ustala się kwestie, które powinny wynikać z obowiązującego Prawa o Prokuraturze.

Pierwsze prokuratorskie pozwy, dotyczące naliczania wynagrodzeń zgodnie z ustawą okołobudżetową, a nie ustawą Prawo o prokuraturze, zakończyły się wypłatami wyrównań. Szlaki przecierają prokuratorzy z Nowej Soli i tamtejsze sądy. To jednak nie koniec - podobne sprawy czekają na rozpatrzenie w całym kraju. Są też pierwsze wyroki - także w związku z wynagrodzeniami sędziów.

Oceny okresowe w prokuratorze były i się nie sprawdziły. Doprowadziły jedynie do tego, że pewna część prokuratorów zamiast wykonywać swoje obowiązki zajmowała się nieprzejrzystym, niczemu nie służącym ocenianiem innych. Ponowne ich wprowadzenie nie będzie mieć żadnego przełożenia na poprawę jakości naszej pracy. A sam pomysł, by dwie negatywne oceny mogły skutkować odwołanie prokuratura jest - powiedzmy wprost – co najmniej konsternujący - ocenia dr Michał Gabriel-Węglowski, prokurator.

Forum Związków Zawodowych, w tym m.in. Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP postulowało podwyżki wynagrodzeń pracowników od 1 lipca 2023 r. o 20 proc. i o kolejne 24 proc. od 1 stycznia 2024 r. Ponieważ nie zostało to spełnione szykują się do wrześniowych protestów. Terminy mają być wkrótce ogłoszone, a związkowcy wzywają do pełnej mobilizacji i masowego uczestnictwa.

Wymiar sprawiedliwości potrzebuje sprawnych i niezależnych prokuratorów. Sam prokurator, oskarżyciel publiczny, powinien być na sali sądowej. To puste miejsce, które dopuszczają obowiązujące przepisy, jest czymś nieakceptowalnym także z perspektywy oskarżonego. Zaburza przekonanie, że sąd ma być arbitrem, którego jedyną rolą jest sądzenie - mówi dr Maciej Fingas, adwokat, adiunkt w Katedrze Prawa Karnego Procesowego i Kryminalistyki na Uniwersytecie Gdańskim.

Rządy twardej ręki, wszędzie statystyki, luki i niejasności w przepisach dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej, przy równoczesnym braku pozytywnej motywacji, szans na rozwój czy specjalizację - to, jak podkreślają, prokuratorzy ich codzienność. Nie mają wątpliwości, że zmiany są potrzebne, ale takie, które "ucywilizują" prokuraturę, a nie pogłębią rygor. I będę służyć na lata, a nie do powyborczych rozliczeń.