Planowany wzrost płac dla pracowników prokuratur i sądów o 12,3 proc. w 2024 r. uwzględnia m.in. ograniczenia zawarte w przepisach prawa krajowego i unijnego, obejmujące choćby maksymalny limit wydatków budżetu państwa - pisze do Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury Sebastian Skuza, wiceminister finansów. Związkowcy postulują 20 proc. podwyżki jeszcze w tym roku i kolejne 24 proc. od stycznia 2024 r.

Mają zniknąć prokuratury regionalne, pozostaną okręgowe - tworzone na obszarze województwa, chyba że ich większa liczba będzie szczególnie uzasadniona, i rejonowe - tworzone na obszarze jednego, dwóch powiatów. Do tego dojdzie jeszcze Biuro Prokuratora Generalnego - to propozycje Stowarzyszenia Prokuratorów Lex Super Omnia. Przygotowany przez nie projekt Prawa o ustroju prokuratury opublikowano na stronie LSO.

Prokurator ma podlegać co cztery lata okresowej ocenie, w celu potwierdzenia jego przydatności do zajmowania stanowiska służbowego lub do pełnienia funkcji albo powierzenia innego zakresu zadań. Jeśli dwukrotnie, i po kolei, otrzyma ocenę negatywną, Prokurator Generalny będzie mógł go odwołać, po uprzednim wysłuchaniu, chyba że... wysłuchanie nie będzie możliwe - wynika z projektu Prawa o ustroju prokuratury, przygotowanego przez Stowarzyszenie Prokuratorów "Lex Super Omnia".

Tylko w Poznaniu i tylko we wrześniu zapadło kolejnych siedem wyroków uwzględniających powództwa prokuratorów dotyczące wypłaty należnego wynagrodzenia w związku z uregulowaniem jego podstawy w ustawie okołobudżetowej. Samych prokuratorskich powództw jest ponad... 700. Tymczasem Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury zaopiniował krytycznie ponowne odstąpienie w tym zakresie od przepisów ustawy Prawo o prokuraturze, tym razem w związku z ustawą okołobudżetową na 2024 r.

Można i trzeba rozważać reformę i zmianę w przepisach dotyczących prokuratury, ale trzeba pamiętać o tym, że to jedynie pewien krok. Jeśli myśli się o lepszej prokuraturze, to trzeba wprowadzić racjonalne zarządzanie pracą, poprawić jej warunki i skończyć z tym, co jest od lat bolączką: zarządzaniem przez zastraszanie, ciągłym nadzorem, brakiem pozytywnej motywacji czy brakiem szans na rozwój – mówi dr Piotr Turek, prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie.

Prawnicy są raczej zgodni, że czas rozdzielić funkcje ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego. Problem jednak w tym jak miałby wyglądać nadzór nad prokuraturą. Stowarzyszenie Prokuratorów Lex Super Omnia proponuje powołanie Naczelnej Rady Prokuratury. Są prokuratorzy, którzy uważają jednak, że trzeba sięgnąć po jeszcze inne rozwiązanie np. specjalną komisję w Senacie.

Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP chce, by Trybunał Konstytucyjny zbadał czy przepisy ustawy okołobudżetowej, dotyczące sposobu ustalania prokuratorskich wynagrodzeń w 2023 r., są zgodne z konstytucją. TK 9 września zajmie się podobnym wnioskiem, ale dotyczącym wynagrodzeń sędziowskich. Problem tkwi w tym, że tą regulacją ustala się kwestie, które powinny wynikać z obowiązującego Prawa o Prokuraturze.

Pierwsze prokuratorskie pozwy, dotyczące naliczania wynagrodzeń zgodnie z ustawą okołobudżetową, a nie ustawą Prawo o prokuraturze, zakończyły się wypłatami wyrównań. Szlaki przecierają prokuratorzy z Nowej Soli i tamtejsze sądy. To jednak nie koniec - podobne sprawy czekają na rozpatrzenie w całym kraju. Są też pierwsze wyroki - także w związku z wynagrodzeniami sędziów.

Oceny okresowe w prokuratorze były i się nie sprawdziły. Doprowadziły jedynie do tego, że pewna część prokuratorów zamiast wykonywać swoje obowiązki zajmowała się nieprzejrzystym, niczemu nie służącym ocenianiem innych. Ponowne ich wprowadzenie nie będzie mieć żadnego przełożenia na poprawę jakości naszej pracy. A sam pomysł, by dwie negatywne oceny mogły skutkować odwołanie prokuratura jest - powiedzmy wprost – co najmniej konsternujący - ocenia dr Michał Gabriel-Węglowski, prokurator.

Forum Związków Zawodowych, w tym m.in. Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP postulowało podwyżki wynagrodzeń pracowników od 1 lipca 2023 r. o 20 proc. i o kolejne 24 proc. od 1 stycznia 2024 r. Ponieważ nie zostało to spełnione szykują się do wrześniowych protestów. Terminy mają być wkrótce ogłoszone, a związkowcy wzywają do pełnej mobilizacji i masowego uczestnictwa.

Wymiar sprawiedliwości potrzebuje sprawnych i niezależnych prokuratorów. Sam prokurator, oskarżyciel publiczny, powinien być na sali sądowej. To puste miejsce, które dopuszczają obowiązujące przepisy, jest czymś nieakceptowalnym także z perspektywy oskarżonego. Zaburza przekonanie, że sąd ma być arbitrem, którego jedyną rolą jest sądzenie - mówi dr Maciej Fingas, adwokat, adiunkt w Katedrze Prawa Karnego Procesowego i Kryminalistyki na Uniwersytecie Gdańskim.

Koncepcja ocen okresowych proponowana przez Stowarzyszenie Prokuratorów Lex Super Omnia w żadnym zakresie nie odpowiada rozwiązaniom zawartym w przepisach ustrojowych kształtujących działalność prokuratury przed 2016 rokiem, opartych o znowelizowaną ustawę z połowy lat osiemdziesiątych XX wieku. Konkurencyjność, transparentność, przejrzystość, ocena pracy zawodowej - to europejskie standardy i zasady kształtujące status prokuratora - wskazuje w stanowisku przesłanym Prawo.pl Stowarzyszenie.

Rządy twardej ręki, wszędzie statystyki, luki i niejasności w przepisach dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej, przy równoczesnym braku pozytywnej motywacji, szans na rozwój czy specjalizację - to, jak podkreślają, prokuratorzy ich codzienność. Nie mają wątpliwości, że zmiany są potrzebne, ale takie, które "ucywilizują" prokuraturę, a nie pogłębią rygor. I będę służyć na lata, a nie do powyborczych rozliczeń.

Stowarzyszenie Prokuratorów Lex Super Omnia wraca z pomysłem ocen okresowych dla prokuratorów. Prokuratura przerabiała to już kilka lat temu, a duża część środowiska mocno sprzeciwiała się temu rozwiązaniu. Nie inaczej jest teraz. Prokuratorscy związkowcy podkreślają, że to sąd i prokuratura to nie szkoła ani tym bardziej korporacja. Wskazują, że poprzedni system był mocno niewydolny.

Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej uchylił immunitet prokuratorowi delegowanemu do Prokuratury Krajowej, który uchybił godności urzędu i zachodzi duże prawdopodobieństwo, że popełnił także przestępstwo. Skłanianie funkcjonariuszy do odstąpienia od badania alkomatem jest działaniem na szkodę interesu publicznego – uznał oskarżyciel i Sąd Najwyższy zgodził się z tym twierdzeniem.

Rozdzielenie funkcji Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości, powołanie Naczelnej Rady Prokuratury, wzmocnienie prokuratorskiego samorządu, spłaszczenie struktury poprzez likwidacje prokuratur regionalnych, ograniczenie nadzoru przełożonych nad czynnościami prokuratora - to założenia do projektu ustawy o prokuraturze, które Stowarzyszenie Prokuratorów Lex Super Omnia przedstawiło podczas III Kongresu Prawników Polskich.

Prokurator nie dostał zgody na przesłuchanie osób zobowiązanych do zachowania tajemnicy lekarskiej. Sąd Najwyższy podkreślił, że zwolnienie z niej przez sąd nie może być traktowane jako podstawowy sposób ustalania faktów w postępowaniu karnym. Konieczne jest bowiem wykazanie, że wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości a dana okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu.

Szykują się kolejne zmiany w zakresie subsydiarnego aktu oskarżenia. Będzie go można wnieść po co najmniej dwukrotnym zażaleniu na odmowę wszczęcia lub umorzenie śledztwa, w tym zaskarżeniu postanowienia utrzymanego w mocy przez prokuratora nadrzędnego. Co więcej, prokurator będzie mógł wstąpić do sprawy jako uczestnik postępowania, jeśli uzna, że wymaga tego praworządność albo interes społeczny.

Nazwisko stanowi dobro osobiste człowieka, ale posługiwanie się nim przez inną osobę, co do zasady nie narusza tego dobra, skoro pełni ono funkcję identyfikacyjną. Dopiero posłużenie się nazwiskiem w sposób niezgodny z prawem czy regułami społecznymi może doprowadzić do bezprawności działania – stwierdził w prawomocnym już wyroku Sąd Apelacyjny w Warszawie.

W ocenie Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP podnoszenie wynagrodzenia minimalnego jest słuszne, ale nie wystarczy. Musi mu towarzyszyć systemowe podnoszenie płac pracowników, pełniących służbę od wielu lat. Związki zawodowe przedstawiają swoje propozycje w tym zakresie, ale też przygotowują się do akcji protestacyjnych.