1 marca zmarł dr Jakub Górski - partner zarządzający i współzałożyciel kancelarii prawnej T. Studnicki, K. Płeszka, Z. Ćwiąkalski, J. Górski sp.k., przewodniczący Rady Uczelni Uniwersytetu Jagiellońskiego na kadencję 2025-2028.

Komisja Wenecka przeanalizowała projekt tzw. ustawy praworządnościowej, nad którym aktualnie pracuje Sejm, a który ma uregulować status sędziów powołanych od 2018 r. Jej wątpliwości wiążą się przede wszystkim z propozycjami dotyczącymi sędziów, którzy awansowali lub przyszli spoza zawodu przy udziale obecnej KRS. Wskazuje przy tym na obowiązujące w Polsce konstytucyjne zasady nieusuwalności sędziów i trójpodziału władz. Zwraca uwagę, że z lekceważenia choćby tej drugiej może skorzystać w przyszłości inna większość parlamentarna w celu ingerencji w działalność sądowniczą.

Debata o kryzysie klimatycznym coraz częściej zahacza o prawo, bo - jak się okazuje - to właśnie ono może okazać się najskuteczniejszym narzędziem ograniczającym szkody środowiskowe. W najnowszym odcinku podcastu Prawo na Oko, Konrad Kaczyński - prawnik zanurzony w tematyce ochrony środowiska, a także laureat konkursu Rising Stars Prawnicy - liderzy jutra 2025 pokazuje, jak wygląda ekologia od strony paragrafów. Gość odcinka zdejmuje z prawa środowiskowego warstwę abstrakcji i mówi wprost, dlaczego mimo narastających kryzysów Polska wciąż tkwi w klimatycznym impasie oraz jak wygląda codzienność pracy nad ustawami, które mają chronić naszą planetę... zanim będzie za późno.

Niewiele ponad trzy miesiące pozostało Polsce na uchwalenie prawa, które realnie ochroni dziennikarzy, aktywistów i obywateli przed uciążliwymi powództwami sądowymi, służącymi wyłącznie zastraszaniu i nękaniu. Projekt – w wersji krytykowanej przez organizacje pozarządowe - ma zostać skierowany do Sejmu do połowy kwietnia bieżącego roku.

Przygotowywany od blisko dwóch lat projekt nowej ustawy o biegłych sądowych oraz instytucjach opiniujących jest już prawie gotowy i wkrótce ma trafić do konsultacji. Wiadomo, że proponuje on fundamentalne zmiany z zasadach powoływania biegłych i oceny ich pracy, a także nowe, znacznie korzystniejsze niż dotychczas warunki wynagradzania. Chociaż ta kwestia jest jeszcze przedmiotem uzgodnień i wiele wskazuje, że nie będą to stawki tak atrakcyjne, jak oczekiwało środowisko biegłych.

Jarosław Królewski, prezes Wisły Kraków, zapowiada skargi do Komisji Europejskiej na polskie kluby piłkarskie, które korzystają z pomocy lokalnych samorządów. Chodzi o obejmowanie kolejnych serii akcji, konkursy na promocję poprzez sport, pożyczki z miejskich budżetów albo od spółek komunalnych. Wniosek o zbadanie całej sprawy trafił też już do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Gdyby kluby musiały zwracać pomoc publiczną uznaną za niedozwoloną, to wiele z nich znalazłoby się na skraju bankructwa – a polski futbol czeka wtedy rewolucja.

Kolejny atak USA i Izraela na Iran oraz odwet tego państwa oceniają już pod kątem prawa międzynarodowego polscy i zagraniczni eksperci. Ich zdaniem, mogło dojść do naruszenia zasad zawartych w Karcie ONZ, nie ma natomiast podstaw, aby uruchamiać procedury zawarte w traktacie NATO. Wszystkie strony konfliktu powinni jednak przestrzegać konwencji genewskich chroniących ludność cywilną.

Sprawy sądowe związane z robotami budowlanymi będą trafiać do obowiązkowych mediacji, co ma ułatwić rozstrzyganie skomplikowanych, trwających latami sporów mniej angażując sędziów i biegłych. Dotyczy to również klasycznych spraw o zapłatę, czyli postępowań upominawczych i nakazowych, gdy pozwani nie zaakceptują nakazu zapłaty i wniosą sprzeciw albo zarzuty.

Edukacja prawna powinna być obecnie nastawiona na zagrożenia, z którymi na co dzień stykają się młodzi ludzie w wirtualnym świecie, związane choćby z cyberprzemocą, deepfakami, ochroną danych, ale powinna się też skupić na przestrzeganiu prawa, obowiązkach obywateli i konsekwencjach, jakie z tego wynikają. Istotne jest też, biorąc pod uwagę trendy międzynarodowe, położenie nacisku na wyjaśnianie znaczenia trójpodziału władzy i jego znaczenia w funkcjonowaniu państwa prawa — mówi sędzia Katarzyna Orłowska-Mikołajczak, prezeska Fundacji Edukacji Prawnej „Iustitia”.

Krajowa Rada Sądownictwa skierowała do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie konstytucyjności przepisów obecnie obowiązujących, na mocy których wybierani są jej członkowie. Chodzi konkretnie o możliwość odrzucenia przez marszałka Sejmu kandydatury, w sytuacji gdy brakuje pod nią podpisów obywateli lub gdy minister sprawiedliwości nie potwierdzi statusu zgłaszających sędziów. Sprawa dotyczy – jak wyjaśniono – tych sędziowskich kandydatów, którzy zostali powołani lub awansowani od 2018 r. Jest też wniosek o zabezpieczenie.

Zgromadzenie Ogólne Sądu Najwyższego zdecydowało, że przedstawi prezydentowi Karolowi Nawrockiemu sędziów: Pawła Czubika, Tomasza Demendeckiego, Zbigniewa Kapińskiego, Aleksandra Stępkowskiego i Mariusza Załuckiego jako pięciu kandydatów na I prezesa SN. 27 lutego odbyły się wysłuchania w sumie sześciu sędziów – wśród nich była jeszcze sędzia Agnieszka Góra-Błaszczykowska.

Nowelizacją Prawa o ustroju sądów powszechnych, dopuszczającą studentów prawa, konkretnie po trzecim roku, do pracy w sądach na stanowisku młodszego asystenta sędziego i z wynagrodzeniem od 5500 zł do 6500 zł brutto - trafi do podpisu prezydenta. Sejm przyjął poprawkę Senatu uwzględniającą wśród uprawnionych do bycia zatrudnionym na stanowisku starszego asystenta sędziego osób, które zdały egzamin komorniczy lub zostały powołane przez ministra sprawiedliwości na stanowisko komornika sądowego.

Naprawcza nowelizacja procedury karnej trafi do podpisu prezydenta. Chodzi o regulację mocno wyczekiwaną przez prawników i obrońców praw człowieka, ale też krytykowaną przez prokuratorów. Ma uregulować kwestie tzw. owoców zatrutego drzewa, wprowadza nową definicję podejrzanego i szereg zmian dotyczących aresztów. Jeśli zostanie podpisana, areszt na etapie pierwszej instancji nie będzie mógł trwać dłużej niż 12 miesięcy.

Sejm przyjął uchwałę, przygotowaną przez koalicję rządzącą, w której potwierdza, że uwzględni w swoich decyzjach wyniki wyborów kandydatów na 15 członków/sędziów Krajowej Rady Sądownictwa dokonane przez polskich sędziów w – jak wskazano – wyborach powszechnych i transparentnych, przy uwzględnieniu wymogów konstytucyjnych co do składu Rady. Za było 237 posłów, przeciw 199 - m.in. PiS i Konfederacja.

W czwartek, 5 marca, odbędzie się tegoroczna edycja konferencji Warsaw Disputes Summit. Program obejmuje cztery panele dyskusyjne: ubezpieczenia, bankowość i finanse, energetyka i infrastruktura oraz usługi profesjonalne. Udział w wydarzeniu wymaga rejestracji. Konferencję organizuje warszawskie biuro kancelarii Clyde&Co, a patronat medialny objęło Prawo.pl

Sejm ponownie zajmie się naprawczą nowelizacją procedury karnej, która z jednej strony jest wyczekiwana m.in. przez adwokatów, z drugiej oceniana krytycznie przez prokuratorów. Ci ostatni, zwrócili się już do prezydenta Karola Nawrockiego, by dokładnie przeanalizował wprowadzane zmiany, wskazując na ryzyko zagrożenia bezpieczeństwa obywateli, a nawet państwa polskiego, które niesie ze sobą nowela.

Będę bronił idei zrównania opinii zamawianych przez strony postępowania z opiniami zlecanymi przez organy procesowe – deklaruje prof. Tadeusz Tomaszewski z Uniwersytetu Warszawskiego, biegły sądowy z zakresu kryminalistyki, przewodniczący zespołu ekspertów ds. zmian w regulacjach o biegłych sądowych. Przyznaje, że nie całkiem przystają one do obecnego modelu procesu karnego, ale widzi więcej korzyści w ich wzmocnieniu, niż w ograniczaniu korzystania z nich.

Choć obowiązkowe mediacje w sprawach budowlanych wydają się krokiem w dobrym kierunku, to ich skuteczność w praktyce nie jest przesądzona. O ocenie nowej alternatywy zdecyduje, czy dzięki niej uda się odciążyć sądy i biegłych. Przydałyby się też kolejne zmiany w przepisach – pisze Łukasz Chacia, adwokat, partner zarządzający w Kancelarii Karaś Chacia i Wspólnicy.

Są już pierwsze wyroki polskich sądów w sprawach frankowych przyjmujące poglądy analogiczne do tych, jakie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zawarł w styczniowym wyroku dotyczącym podnoszenia zarzutów potrącenia i korzystnego dla frankowiczów rozliczenia odsetek i kosztów procesowych.

Po miesiącu testowania nowej wersji portalu informacyjnego sądów od 1 marca adwokaci, radcy prawni, ale też prokuratorzy będą mogli wnosić tą drogą niektóre pisma procesowe, np. apelacje. Nadzieje są bardzo duże, ale są i obawy. Prawnicy podkreślają, że problemem może być interpretacja przepisów; 26 lutego opublikowano rozporządzenia dotyczące samego portalu i wnoszenia pism w postępowaniu cywilnym i karnym. Dwa są jeszcze na etapie prac. Z kolei pracownicy sądów obawiają się obciążeń nowymi obowiązkami.