Szykują się zmiany dla kuratorów – nowy stopień służbowy i rzecznik dyscyplinarny ministra
Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało właśnie związki zawodowe kuratorów sądowych, że gotowy jest projekt zmian m.in. ustawy o kuratorach sądowych. Ma być nowy stopień służbowy – starszego kuratora specjalisty, nowy przedział ryczałtu na pokrycie zwiększonych kosztów dojazdów służbowych oraz m.in. doregulowane mają zostać kwestie związane z odwoływaniem kuratora okręgowego i wprowadzony zakaz przynależności kuratora zawodowego do partii politycznej oraz prowadzenia działalności publicznej niedającej się pogodzić z zasadami bezstronności albo podważającej zaufanie do kuratorskiej służby sądowej lub sądu.
To kolejna nowelizacja ustawy o kuratorach sądowych. Ostatnia duża weszła w życie na początku 2023 r. Z jednej strony wprowadziła rozwiązania, o które kuratorzy walczyli – jak uregulowanie ryczałtu na pokrycie zwiększonych kosztów dojazdów. Z drugiej jednak strony - osłabiła rolę samego kuratorskiego samorządu. Wątpliwości budziły m.in. zmiany w zakresie spraw dyscyplinarnych kuratorów zawodowych – przykładowo zgodnie ze zmianą rzecznika dyscyplinarnego powołuje na czteroletnią kadencję prezes sądu okręgowego spośród kuratorów zawodowych pełniących służbę w danym okręgu. Rola okręgowego zgromadzenia kuratorów ograniczona została w tym przypadku do wyboru członków sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji. Wcześniej rzecznika dyscyplinarnego wybierało okręgowe zgromadzenie kuratorów spośród swoich członków. Kadencja rzecznika dyscyplinarnego trwa sześć lat. Kolejną kwestią, która budziła wątpliwości kuratorów, było uregulowanie wyboru kuratora okręgowego. Wcześniej powoływał go na sześcioletnią kadencję prezes sądu okręgowego spośród – co ważne – kandydatów wybranych przez okręgowe zgromadzenie kuratorów ze swego grona bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy członków zgromadzenia. I dopiero w przypadku niedokonania wyboru kandydatów przez dwa kolejne zgromadzenia kuratorów prezes sądu okręgowego powoływał go samodzielnie. Po dużej zmianie kuratora okręgowego minister powołuje spośród kuratorów zatrudnionych w danym okręgu, ma też możliwość – ze względu na dobro kuratorskiej służby sądowej – powołania go spośród kuratorów zawodowych spoza okręgu.
Czytaj też w LEX: Wypalenie zawodowe – poradnik dla kuratorów sądowych >
Wiosną br. weszła z kolei w życie mniejsza nowelizacja, której jednym z celów – jak zapewniało MS – było usprawnienie naboru do zawodu kuratora sądowego. Doprecyzowała też m.in. warunki przyznawania dodatków specjalnych dla kuratorów zawodowych i rozszerzyła możliwości delegacji kuratorów.
Czytaj: Kurator sądowy w pracy zagrożony, a standardów nadal brak>>
Kuratorzy sceptyczni, czekają na finalny projekt
Co do nowego projektu kuratorzy są sceptyczni.
Czekamy na gotowy projekt. To, co nam przedstawiono, może niepokoić, bo wygląda na to, że przepisy zmierzają do zwiększenia kontroli ze strony rządzącej władzy nad kuratorami. Z drugiej kuratorzy mają być… apolityczni. Pytanie, jak będą wyglądać rozwiązania dotyczące np. Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości i finalnie jakie sprawy będzie ten rzecznik podejmować – mówi nam jeden z kuratorów z południa Polski.
Dodaje, że środowisko kuratorskie oczekiwało m.in. rozwiązania problemu niskich wynagrodzeń oraz poprawy warunków i bezpieczeństwa kuratorów.
Czytaj: Kuratorzy sądowi walczą o to, by być zawodem podwyższonego ryzyka>>
IWS: Kuratorzy sądowi przeciążeni pracą i biurokracją>>
Kurator sądowy zawodem podwyższonego ryzyka? Wraca postulat>>
Nowy stopień służbowy, zmiany w pokrywaniu kosztów dojazdu
Prawo.pl dotarło do propozycji Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji Ministerstwa Sprawiedliwości, które zostały przedstawione m.in. związkom zawodowym reprezentującym kuratorów. Wynika z nich, że prace nad kolejną nowelizacją ustawy o kuratorach są dość zaawansowane, a sama nowela będzie od ostatniej obszerniejsza. Regulacja ma – jak uzasadniono – wprowadzić rozwiązania wzmacniające sprawność organizacyjną kuratorskiej służby sądowej, porządkujące wybrane procedury kadrowe i dyscyplinarne oraz poprawić warunki wykonywania zadań przez kuratorów zawodowych, aplikantów kuratorskich i kuratorów społecznych. Zachowany zostaje równocześnie dotychczasowy model kuratorskiej służby sądowej.
Zobacz szkolenie online w LEX: Jak egzekwować obowiązek udzielania pomocy kuratorom? >
Zaproponowano m.in. nowy stopień służbowy – starszy kurator specjalista. Awans na ten stopień byłby możliwy po co najmniej 10 latach wyróżniającej się pracy od poprzedniego awansu. A cel to utrzymanie motywacyjnego charakteru awansu również na późniejszym etapie kariery. Ma być też wprowadzony zwrot kosztów przejazdu do stałego miejsca pełnienia czynności służbowych dla kuratora okręgowego, jego zastępcy oraz kuratora zawodowego delegowanego do sądu okręgowego, jeżeli mieszkają w innej miejscowości. Zwrot nie mógłby przekraczać ceny przejazdu koleją lub innym środkiem publicznego transportu zbiorowego, z uwzględnieniem przysługujących ulg.
Czytaj też w LEX: Dobre praktyki pracy kuratora z dzieckiem uzależnionym od Internetu >
Ma być też nowy przedział ryczałtu na pokrycie zwiększonych kosztów dojazdów służbowych – od 15 proc. do 30 proc. kwoty bazowej. Wysokość świadczenia – jak zapewniają autorzy regulacji – ma być lepiej dostosowana do warunków pracy, w tym dostępności komunikacji publicznej i konieczności korzystania z prywatnego pojazdu.
Łatwiejsze przejście do zawodu dla kuratorów społecznych
Projekt ma też zakładać możliwość wykorzystania doświadczenia kuratorów społecznych jako potencjalnej ścieżki dojścia do zawodu kuratora zawodowego – ma być wprowadzany egzamin kuratorski dla osób z doświadczeniem kuratora społecznego, a co za tym idzie, także zmiany w konkursie na stanowisko kuratora zawodowego.
Scenariusze rozmów z małoletnimi oraz nieletnimi doznającymi przemocy - czytaj w LEX >
Odwołanie kuratora okręgowego za rażące niewywiązanie się z obowiązków
Autorzy chcą skrócenia okresu karencji po zakończeniu pełnienia funkcji kuratora okręgowego (po której może on zostać ponownie np. kuratorem okręgowym) z 6 do 4 lat oraz uporządkowania przesłanek odwołania kuratora okręgowego. Projekt – jak dowiedziało się Prawo.pl – rozróżnia obligatoryjne i fakultatywne przesłanki odwołania. Minister odwoła kuratora okręgowego w przypadku złożenia rezygnacji albo trwałej niemożności dalszego pełnienia funkcji, a będzie mógł odwołać w przypadku rażącego albo uporczywego niewywiązywania się z obowiązków, szczególnie niskiej efektywności działań potwierdzonej wynikami czynności nadzorczych albo innych szczególnie uzasadnionych okoliczności.
Obecnie minister odwołuje kuratora okręgowego, jeżeli ten zrzekł się stanowiska albo nie wypełnia obowiązków nałożonych przez ustawę.
Takie same – jak w przypadku kuratorów okręgowych – proponuje się przesłanki odwołania kierownika zespołu.
Czytaj też w LEX: Dobre praktyki pracy kuratora z dzieckiem stosującym przemoc rówieśniczą >
Kierownik zespołu z mniejszym stażem
Zmiany mają objąć wymagania wobec kierownika zespołu poprzez: obniżenie wymaganego stażu pracy kuratorskiej z 5 do 3 lat; dodanie wymagań dotyczących niekaralności dyscyplinarnej, rękojmi należytego wykonywania funkcji i umiejętności organizacyjnych.
Zmiany zasad dodatkowego urlopu wypoczynkowego
Projekt zakłada również zmianę zasad nabywania prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego przez kuratorów zawodowych. Obecnie kurator zawodowy nabywa prawo do dodatkowego urlopu po 10 latach pracy w wymiarze 6 dni, a po 15 latach pracy w wymiarze 12 dni. Projekt zakłada bardziej stopniowe premiowanie doświadczenia zawodowego poprzez przyznanie 1 dnia dodatkowego urlopu już po 5 latach pracy oraz zwiększanie jego wymiaru o 1 dzień za każdy kolejny rok pracy, aż do osiągnięcia maksymalnego wymiaru 12 dni.
Czytaj też w LEX: Rola kuratora sądowego w procedurze "Niebieskie karty" >
Kurator nie będzie mógł należeć do partii
Regulacje mają wprowadzić zakaz przynależności kuratora zawodowego do partii politycznej oraz zakaz prowadzenia działalności publicznej „niedającej się pogodzić z zasadami bezstronności kuratora sądowego albo podważającej zaufanie do kuratorskiej służby sądowej lub sądu”.
Mają też zostać m.in. doprecyzowane zasady funkcjonowania kuratorów delegowanych do Ministerstwa Sprawiedliwości poprzez wskazanie, że w przypadku tych kuratorów stopnie służbowe nadaje dyrektor właściwej komórki organizacyjnej, na wniosek bezpośredniego przełożonego kuratora, a w przypadku kuratora zawodowego delegowanego do pełnienia funkcji dyrektora departamentu, zastępcy dyrektora departamentu lub naczelnika wydziału stopnie służbowe nadaje minister sprawiedliwości.
Czytaj też w LEX: Umieszczenia w trybie natychmiastowym – rola instytucji pomocowych dla kuratora (policja, mops, szkoła) >
Rzecznik Dyscyplinarny ministra zajmie się dyscyplinarką kuratora?
Co więcej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach do prowadzenia określonej sprawy dyscyplinarnej dotyczącej kuratora zawodowego albo aplikanta kuratorskiego będzie mógł zostać powołany Rzecznik Dyscyplinarny Ministra Sprawiedliwości.
Przesłankami takimi będą mogły być w szczególności: potrzeba zapewnienia bezstronności, szczególna zawiłość albo doniosłość sprawy lub niemożność prowadzenia sprawy przez rzecznika właściwego według zasad ogólnych.
Wprowadzone mają być też rozwiązania zapewniające ciągłość postępowań dyscyplinarnych. I tak, w przypadku nieobsadzenia stanowiska rzecznika dyscyplinarnego jego zadania będzie wykonywał zastępca rzecznika. Jeżeli stanowisko rzecznika pozostaje nieobsadzone dłużej niż 30 dni, a zastępca także nie może wykonywać obowiązków, minister wyznaczy rzecznika dyscyplinarnego z innego okręgu sądowego.
Czytaj też w LEX: Uprawnienia kuratora do uzyskiwania dokumentacji dotyczącej podopiecznych >
