WSA: Wyrok rozwodowy nie przesądza o uprawnieniach do 800 plus
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że określenie przez sąd miejsca zamieszkania (pobytu) dziecka przy jednym z rodziców oznacza wyłącznie to, że przy tym rodzicu małoletni ma swoje główne centrum życiowe. ZUS nie może pozbawić prawa do świadczenia 800 plus rodzica faktycznie sprawującego opiekę nad dzieckiem, opierając się wyłącznie na treści wyroku sądu rozwodowego. Organ ma obowiązek zbadać, kto w rzeczywistości opiekuje się dzieckiem i ponosi koszty jego utrzymania.
Do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek ojca o przyznanie świadczenia wychowawczego 800 plus na syna. Mężczyzna oświadczył, że syn zamieszkuje z nim i to on sprawuje faktyczną opiekę, ponosi wszystkie koszty związane z utrzymaniem, a aktualnie trwa postępowanie sądowe o ustalenie miejsca pobytu syna u niego. Potwierdzając wymienione okoliczności, do wniosku dołączył kserokopie: wniosku złożonego do sądu rejonowego o zmianę orzeczenia o miejscu stałego pobytu syna, pozwu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego na syna, zaświadczenia o uczęszczaniu syna do szkoły i o zameldowaniu syna na pobyt czasowy.
Potyczki rodzicielskie
ZUS odmówił przyznania świadczenia, przywołując w treści decyzji art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Wskazał, że przyznaniu przedmiotowego świadczenia stoi na przeszkodzie wyrok rozwodowy z 2017 r. Sąd okręgowy orzekł wówczas, że miejscem zamieszkania syna wnioskodawcy jest miejsce zamieszkania jego matki. ZUS podał, że orzeczenie sądu jest dla organu wiążące (bowiem dokumentem potwierdzającym sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem jest m.in. orzeczenie sądu, w którym rozstrzygnięto o władzy rodzicielskiej i kontaktach rodziców z dzieckiem lub ugoda rodzicielska) i dopiero po zmianie orzeczenia sądu w zakresie sposobu opieki nad dzieckiem możliwe jest przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia.
Załączona do odwołania od decyzji kopia postanowienia sądu rejonowego o udzieleniu zabezpieczenia na czas trwania postępowania przez zobowiązanie matki dziecka do płacenia alimentów na rzecz syna również nie pomogła wnioskodawcy. Prezes ZUS jako organ II instancji utrzymał w mocy poprzednią decyzję organu. Wskazał, że wniosek o świadczenie wychowawcze na syna zgłosili oboje rodzice, a organ związany jest ustaleniami wynikającymi z wyroku sądu zgodnie z art. 365 par. 1 k.p.c. ZUS nie może przyznać przedmiotowego świadczenia ojcu dziecka, mimo sprawowania przez niego faktycznej opieki nad synem, gdyż w ten sposób naruszałby zapisy wyroku, w którym pełnię władzy rodzicielskiej przyznano obojgu rodzicom i ustalono miejsce pobytu syna przy matce oraz zobowiązano skarżącego do uiszczania alimentów na rzecz syna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie był jednak innego zdania i uchylił każdą z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przypomniał, że w przypadku zbiegu prawa rodziców (opiekunów prawnych lub faktycznych) do świadczenia wychowawczego 800 plus, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. Celem ustalenia, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, ZUS może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Świadczenie nie dla matki
ZUS podkreślił moc wiążącą orzeczenia sądowego, wynikającą z art. 365 par. 1 k.p.c.
- Jednakże w ocenie sądu, powyższy przepis nie może wywoływać skutków w postaci nieprzyznania świadczenia temu z rodziców, u którego dziecko faktycznie zamieszkuje i który ponosi koszty jego utrzymania, nawet w sytuacji, gdy w orzeczeniu sądu określono miejsce zamieszkania dziecka u drugiego z rodziców. Określenie przez sąd miejsca zamieszkania (pobytu) dziecka przy jednym z rodziców oznacza wyłącznie to, że przy tym rodzicu małoletni ma swoje główne centrum życiowe, dom oraz stałe miejsce pobytu. Jednak w sytuacji, gdy w rzeczywistości dziecko zamieszkuje z drugim rodzicem i gdy ten ponosi wszystkie koszty jego utrzymania, nie ma podstaw do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia temu rodzicowi – uznał sąd.
W ocenie sądu bezsporne było, że syn skarżącego zamieszkuje z nim i rozpoczął naukę w szkole w miejscowości jego zamieszkania, że to skarżący ponosi koszty jego utrzymania, podjął kroki do sądowego uregulowania kwestii miejsca zamieszkania dziecka, a alimenty płaci matka dziecka. Ponadto z uwagi na fakt, że to matce ZUS przyznał świadczenie wychowawcze 800 plus, kobieta, potwierdzając zamieszkanie syna u ojca, dokonała zwrotu kwot świadczenia. Tymczasem ZUS pisemnie zawiadomił, że matce nadal przysługuje prawo do świadczenia i organ będzie je nadal wypłacał.
- Powyższe zachowanie organu jest całkowicie niezrozumiałe i sprzeczne z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, bowiem celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Organ doprowadził do sytuacji, że świadczenie wychowawcze otrzymuje osoba nieuprawniona, z którą dziecko nie mieszka i która nie ponosi wydatków na jego dziecko, zaś świadczenia nie otrzymuje skarżący, który rzeczywiście ponosi koszty utrzymania dziecka, co nie jest sporne. Skoro przesłanką przesądzającą o uprawnieniu rodzica do przedmiotowego świadczenia jest faktyczne sprawowanie opieki nad dzieckiem, to ocena stanu faktycznego nie może opierać się wyłącznie na treści wyroku sądu rozwodowego – wskazał sąd.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
