Skala ubytków w budżetach miast jest znaczna – wynika z danych z miast za czerwiec i pierwsze półrocze 2020 roku w porównaniu do tego samego okresu w dwóch poprzednich latach. O 8 proc. spadły wpływy z PIT, ponad 12 proc. z najmu i dzierżawy, 30 proc. z użytkowania wieczystego i o 27 proc. z komunikacji miejskiej. Dotkliwe są też straty z tytułu podatków lokalnych.

Resort finansów zdecydował o rezygnacji z przygotowywania i dostarczania półrocznych sprawozdań z realizacji wydatków w układzie zadaniowym przez jednostki sektora finansów publicznych. Zakłada to zmiana rozporządzenia w sprawie sprawozdawczości budżetowej podpisana przez ministra finansów.

Budżety obywatelskie to ważny mechanizm demokracji lokalnej, którego pozytywne efekty można obserwować na co dzień. Bywają jednak problemy ze stosowaniem związanych z tym przepisów, a także sytuacje, gdy budżety są "listkami figowymi" dla władz samorządowych, kryjącymi brak kompleksowej strategii wzmacniania zaangażowania mieszkańców w sprawy wspólnoty - mówi Adrian Misiejko.

Ponad 3 miliardy złotych zaplanowano w ramach Funduszu Dróg Samorządowych na 2021 rok. Pieniądze, które zostaną przeznaczone w województwach na dofinansowanie dróg samorządowych - powiatowych i gminnych - zostały zaakceptowane przez ministra infrastruktury.

Nie ma takiej możliwości, aby ze środków publicznych dyrektor jednostki budżetowej zakupił prezent pracownikowi na ważną uroczystość – odpowiada ekspert na pytanie czytelnika. Kierownik jednostki jest odpowiedzialny za kontrolę zarządczą w jednostce, którą stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celów i zadań w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy.

Nie ma jeszcze uchwały Rady Ministrów w sprawie Funduszu Inwestycji Samorządowych. To w niej mają być zawarte szczegółowe dane dotyczące pieniędzy, które samorządy dostaną na realizację inwestycji. Na razie zgłaszają swoje uwagi do samej idei funduszu.

Każda gmina i powiat może sprawdzić, ile pieniędzy otrzyma w ramach Funduszu Inwestycji Samorządowych. Ministerstwo Rozwoju uruchomiło w tym celu specjalną przeglądarkę. Wyliczone kwoty dla gmin i powiatów są przedstawione w formie tabeli według porządku alfabetycznego gmin. Można też wpisać nazwę jednostki w wyszukiwarkę.

Ochrona miejsc pracy, pomoc lokalnym firmom czy doposażenie szpitali. Na takie zadania gminy będą mogły przeznaczać środki pochodzące z opłat za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych - przewiduje tarcza 4.0. Regionalne Izby Obrachunkowe są bardzo rygorystyczne, jeśli chodzi o wydatkowanie tego rodzaju środków.

Janosikowe ostatecznie nie będzie umorzone, wpłaty za czerwiec i lipiec zostaną wstrzymane, a samorządy, które z zawieszenia skorzystają, będą zmuszone do przekazania zaległych wpłat w równych ratach do końca roku.

Samorządy będą mogły wykorzystać środki z nowego funduszu do końca 2022 roku. Algorytm wyliczania nie jest według samorządowców uznaniowy, oceniają, że jest sprawiedliwy zarówno dla małych, jak i dużych jednostek. Będzie korygowany w oparciu o „wskaźnik bogactwa” samorządu.

Zwiększenia o 30 procent subwencji oświatowej podczas lipcowej nowelizacji budżetu, a także gwarancji, że jeśli od września uczniowie wrócą do szkół w nowym reżimie sanitarnym, samorządy dostaną dodatkowe pieniądze - domagają się od ministerstwa edukacji samorządowcy. Chcą też zwolnienia szkół z płacenia składek ZUS od marca do maja, tak jak inne podmioty zwolnione specustawą.

Brakuje dwóch rzeczy: pełnej niezależności finansowej od arbitralnych decyzji zapadających poza samorządem i tego, żeby prawo dotyczące lokalnych społeczności mogło w największym zakresie być stanowione w gminach. To konflikt pomiędzy centralizacją, a procesem demokratyzacji na najniższym szczeblu – mówi Artur Tusiński, prezes Unii Miasteczek Polskich.

Uporządkowanie i usystematyzowanie obowiązujących przepisów, co ma pozwolić na sprawniejsze działanie komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa - to cel proponowanej przez posłów PiS nowelizacji ustawy

Niektóre usługi świadczone przez gminy podlegają VAT. Nie wszystkie można bowiem zaliczyć do wykonywanych w ramach zadań ustawowych. Podatnikiem VAT jest jednostka samorządu terytorialnego wraz ze wszystkimi swoimi jednostkami organizacyjnymi, które wykonują jej zadania. Wyjaśnia ta wydana właśnie przez MF interpretacja podatkowa.

Unieważniane przez wojewodów uchwały w sprawie budżetów obywatelskich skutkują wstrzymaniem uruchomionych już procedur, co utrudnia działania miastom i nie budzi zaufania mieszkańców. Ryzyko mogłoby być mniejsze, gdyby uchwały były wieloletnie, zamiast każdego roku. Restrykcyjne prawo, rozbieżność racji samorządów, organów nadzoru i sądów są zniechęcające.

Dużo wcześniej niż pojawiła się pandemia i problemy z niej wynikające, samorządy sygnalizowały, że ich finansowa kondycja się pogarsza. W zeszłym roku wiele gmin już mocno poczuło, że te prognozy stały się faktem – mówi Krzysztof Matyjaszczyk. Jak podkreśla, coraz więcej rozwiązań prawnych uszczupla budżety samorządów, a cel reformy, a więc decentralizacja obowiązków i zadań, stopniowo jest podważany.

Samorządowcy po spotkaniach z przedstawicielami Ministerstwa Rozwoju apelują o przygotowanie prawdziwej tarczy antykryzysowej dla samorządów i o zwiększenie ich realnych dochodów, na przykład w formie subwencji ogólnej. Ich zdaniem sama możliwość większego zadłużania się już nie wystarczy.

Trudna sytuacja finansowa samorządów wiąże się z dylematem, które wydatki ciąć. Rezygnacja z inwestycji spowodowałaby upadek firm i przyrost beneficjentów pomocy społecznej. Wygasić światła, obciąć dotacje, czy... oszczędzić na urzędnikach? Zwolnień raczej nie będzie - kadr cały czas brakuje. Deklaracje samorządów są jasne co do tego, że nie będzie podwyżek i nagród.

Finansowanie oświaty zaczyna być dla samorządowców sprawą gardłową, gdyż w związku z kryzysem finansowym wywołanym przez koronawirusa, gminy i powiaty nie mają już z czego dokładać do tych zadań. Trzeba dyskutować, jak powinno wyglądać finansowanie poszczególnych zadań w różnych szczeblach samorządu – uważa MEN.

W roku 2020 oprócz zwykłych zwolnień podatkowych samorządy udzielają także ulg podmiotom dotkniętym przez ograniczenia wprowadzone przez rząd w związku z epidemią. Te ulgi powinny być zrekompensowane z budżetu państwa – uważają samorządowcy.