Świat się zmienia, podobnie jak społeczeństwo i podopieczni kuratorów sądowych. Ich praca, obowiązki i rola jaką odgrywają w wymiarze sprawiedliwości powinna to uwzględniać. Ważne też, by sama pozycja kuratorów była wzmacniana, bo to, co robią ma istotne znaczenie - choćby dla sędziów, którzy rozpatrują daną sprawę. O wyzwaniach, oczekiwaniach i możliwościach stojących przed kuratorami sądowymi rozmawiać będą uczestnicy konferencji, która odbędzie się 22 września we Wrocławiu.

Ciężko chory frankowicz z reguły nie może liczyć na fory w sądzie. Tak jak inni kredytobiorcy musi czekać w długiej kolejce na wydanie wyroku przez sąd. Choroba nie jest na ogół wystarczającym powodem przyśpieszenia rozpatrzenia jego sprawy. Sędziowie tłumaczą, że po ludzku współczują ciężko chorym kredytobiorcom, ale sprawy rozpatrują według kolejności wpływu. Klient banku może natomiast uzyskać wstrzymanie płatności rat.

Tymczasowe aresztowanie jest najbardziej dolegliwym środkiem zapobiegawczym w postępowaniu karnym. W świetle standardów wynikających z art. 5 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka wymagane jest, by pozbawienie wolności wynikało z rzeczywistych wymogów interesu publicznego, przeważających nad poszanowaniem wolności jednostki. A w Polsce szwankuje praktyka stosowania aresztów - wynika z raportu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Możliwość dalszego zajmowania stanowiska prokuratora stanowi wyjątek od zasady, według której z dniem osiągnięcia określonego wieku prokurator przechodzi w stan spoczynku – orzekł Sąd Najwyższy. Obowiązkiem prokuratora kwestionującego decyzję Prokuratora Generalnego o odmowie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska jest wskazanie szczególnych okoliczności. I nie jest to dobre zdrowie, doświadczenie ani sumienna służba.

Kredytobiorcy obawiają się zapowiadanych przez banki żądań waloryzacji, czyli urealnienia kwoty kredytu, która od momentu jego udostępnienia straciła do dziś na wartości. Pełnomocnicy frankowiczów uważają jednak, że na gruncie niedawnego wyroku TSUE, ich klienci nie mają powodów do obaw, a niewykluczone, że TSUE odpowie wprost na pytanie o dopuszczalność waloryzacji sądowej na rzecz banków.

Prawnicy, w tym sędziowie, od dawna podkreślają, że przepis sankcjonujący nieobecność prokuratora na sali sądowej powinien ulec zmianie. Chodzi - przypomnijmy - o sprawy, w których postępowanie przygotowawcze zakończyło się dochodzeniem. MS też zdaje się problem dostrzegać, bo proponuje katalog spraw, w których prokurator ma się do sądu stawić. Tyle że... w rozporządzeniu.

Bez nas sądy nie istnieją - w piątek, 15 września, ulicami Warszawy przeszli pracownicy budżetówki, m.in. sądów i prokuratury, domagając się podwyżki wynagrodzeń w wysokości 20 proc. w 2023 r. i kolejnych 24 proc. od 1 stycznia 2024 r. Chcą też systemowych rozwiązań w zakresie kształtowania płac pracowników budżetówki poprzez powiązanie ich z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej.

Zapadają już prawomocne wyroki w sprawie ustalania podstawy wynagrodzeń sędziowskich i prokuratorskich za pomocą ustawy okołobudżetowej. Sądy powołują się przy tym i na Konstytucje, i na wyrok TK, który wskazywał, że nawet w trudnej sytuacji budżetu państwa wynagrodzenia sędziów powinny być bardziej chronione niż wynagrodzenia wszystkich innych funkcjonariuszy i pracowników sfery budżetowej. Sądy dostrzegają, że przesłanką do "zamrożenia" mogła być pandemia, ale w kolejnych latach - 2022, 2023, nie było już ku temu uzasadnienia.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce by prokurator mógł wnioskować o pilne wyznaczenie terminu rozprawy lub posiedzenia wówczas, gdy istnieje ryzyko dla realizacji celów postępowania karnego. Jeśli w takiej sytuacji przewodniczący składu orzekającego nie zareaguje, szef prokuratury wystąpi z wnioskiem o pilny termin do prezesa sądu. Co ciekawe, projekt trafił do RCL pod koniec sierpnia i został już znacząco poprawiony.

Nowelizacja procedury cywilnej i 30 innych ustaw została opublikowana w Dzienniku Ustaw. Wprowadza na stałe e-rozprawy, e-doręczenia przez portal informacyjny sądu, składy jednoosobowe w II instancji, obniża część opłat sądowych, ale też m.in. uchyla przepis wstrzymujący bieg terminów przedawnienia karalności czynu w sprawach o przestępstwa i zwiększa uprawnienia Prokuratora Krajowego.

Tranzycję prawną utrudniają przestarzałe przepisy, ale wiele też zależy od podejścia sędziego. Pomocne mogłoby być stworzenie kodeksu dobrych praktyk, który uświadamiałby sędziom, jak prowadzić tego typu sprawy – przedstawiał procedury, uwrażliwiał na stosowany język, pomagał w sprawnym wydaniu orzeczenia bez zwiększania obciążenia psychicznego dla wszystkich stron - mówi sędzia Katarzyna Wesołowska-Zbudniewek z Sądu Okręgowego w Łodzi.

Prawo i Sprawiedliwość zapowiada w swoim programie wyborczym zmniejszenie kognicji sądów poprzez rozszerzenie kompetencji notariuszy. Chodzi o umożliwienie im dokonywania wpisów do ksiąg wieczystych i wydawania notarialnych nakazów zapłaty. Szykuje się więc trzecie podejście do tego tematu - w Sejmie utknął projekt poselski, a wcześniej Sejm odrzucił projekt rządowy.

Do 2030 r. miałaby powstać możliwość zakładania każdej spraw w sądzie przez internet - taka obietnica znalazła się w programie wyborczym Prawa i Sprawiedliwości. Na krok w tym kierunku była szansa podczas niedawnych prac parlamentarnych nad nowelizacją procedury cywilnej - samorządy adwokacki i radcowski postulowały składanie choćby apelacji przez portal informacyjny sądów. Skończyło się jednak na wprowadzeniu na stałe e-doręczeń pism procesowych.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zajmuje się klauzulami abuzywnymi w kredytach frankowych. Rozstrzygnięcie trybunału będzie miało znaczenie dla postępowań, w których prezes UOKiK nie wydał decyzji, czy dany warunek umowny jest klauzulą niedozwoloną czy też nie. Wyroku można się spodziewać na początku przyszłego roku.

Mimo że resort rodziny i polityki społecznej dał tylko siedem dni ministerstwom na zgłaszanie uwag do projektu rozporządzenia w sprawie płacy minimalnej na 2024 r., to konsultacje nie zakończyły się. Związki zawodowe chcą większego jej wzrostu, a ministrowie zgodnie twierdzą, że potrzebują dodatkowych pieniędzy, bo z tych, co mają dostać, nie będą w stanie sfinansować podwyżek. Wygląda na to, że rząd sam padł ofiarą znacznych podwyżek płacy minimalnej.

Kurator sądowy, pracując w terenie, niszczy swoją odzież i buty, ma więc prawo do odzieży i butów roboczych, ekwiwalentu za używanie własnych rzeczy lub odszkodowania, w sytuacji gdy zostaną zniszczone - wskazuje Ministerstwo Sprawiedliwości w piśmie skierowanym do prezesów sądów okręgowych. Zaleca również, by było to brane pod uwagę przy podejmowanych w takich sprawach decyzjach.

Dziecko, którego nie mogą w sądzie reprezentować rodzice, ma mieć ustanawianego przez sąd opiekuńczy reprezentanta, a nie jak wcześniej kuratora. Jeśli sprawa tego wymaga - ze względu na choćby poziom skomplikowania - ma nim być adwokat lub radca prawny, co ważne taki, który zna się na tego typu sprawach - przepisy już obowiązują, a od 15 lutego 2024 r. wejdą kolejne dotyczące samych list adwokatów i radców, którzy mogą pełnić tę funkcję.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że system awansowania sędziów do sądu wyższej instancji, opierający się na ocenie ich pracy i zachowania, przeprowadzanej przez sędziów tego sądu, jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Materialne warunki oraz zasady proceduralne muszą być jednak ukształtowane w taki sposób, aby pozwolić na wykluczenie wszelkich uzasadnionych wątpliwości co do niezależności i niezawisłości zainteresowanych sędziów po uzyskaniu przez nich awansu.

Adwokatura przygotowuje się do kolejnych zmian w Kodeksie Etyki, tym razem w zakresie stosowania narzędzi generetywnej inteligencji, takich jak ChatGPT przez adwokatów i aplikantów adwokackich. Założenia - na razie wstępne - przedstawiono podczas zakończonego w sobotę, 9 września, plenarnego posiedzenia NRA.

Stosowanie feminatywu w postaci poprawnego językowo zwrotu „radczyni prawna” nie narusza standardu prawnej ochrony tytułu radca prawny, nie narusza godności zawodu, ani jakichkolwiek innych wartości, związanych z jego wykonywaniem - wskazuje w swojej opinii Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych. Zaznacza, że stosowanie powinno być pozostawione do uznania samym interesowanym, w tym kobietom wykonującym zawód radcy prawnego.