Choć nie weszły w życie przepisy tzw. ustawy łańcuchowej, to nadal obowiązują regulacje ustawy o ochronie zwierząt. Pozostawienie psa na łańcuchu, podczas silnego mrozu, kwalifikuje się jako brak opieki, a niezapewnienie należytej opieki jest przestępstwem, bo może doprowadzić do hipotermii zwierzęcia i zgonu. Za pozostawienie psa na mrozie może grozić dla opiekuna kara nawet do trzech lat więzienia lub wysoka grzywna.

Od 1 marca 2026 r. adwokaci, radcy prawni, ale też m.in. prokuratorzy będą mieć możliwość wnoszenia części pism procesowych - w tym także apelacji - przez portal informacyjny sądu, i to zarówno w sprawach cywilnych, jak i karnych. Tą drogą pismami będą mogli również wymieniać się pełnomocnicy. Prezesi sądów zwracają uwagę, że zmiany wiążą się z przerzuceniem części kosztów na sądy i wymagać będą m.in. wzmocnienia kadrowego sekretariatów.

Do opiniowania trafił właśnie projekt nowelizacji Kodeksu karnego, który zakłada łagodniejsze kary za obrazę uczuć religijnych. Usuwa z art. 196 k.k. karę pozbawienia wolności do lat dwóch i pozostawia grzywnę oraz ograniczenie wolności. Ministerstwo Sprawiedliwości uzasadnia, że chodzi o zapobieganie nadmiernej surowości sankcji i dostosowanie polskich przepisów do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Wprowadzenie środka zapobiegawczego w postaci zakazu opuszczania terytorium Unii Europejskiej oraz samodzielne stosowanie środków dotyczących dokumentów – zatrzymania, odmowy wydania lub unieważnienia paszportu, bez konieczności łączenia ich z zakazem opuszczania kraju – to cel nowelizacji kodeksu postępowania karnego. Ma to lepiej odpowiadać realiom życia osób pracujących i mieszkających za granicą, a także uporządkować zasady stosowania ograniczeń paszportowych wydawanych w trybie administracyjnym.

Nadal brakuje wyspecjalizowanych młodzieżowych ośrodków wychowawczych dla nastolatków ze zdiagnozowanymi zaburzeniami psychicznymi. Problem jest też m.in. z tzw. "drugim życiem" wychowanków - personel nie zawsze jest w tym zakresie odpowiednio przeszkolony. Z kolei w przypadku okręgowych ośrodków wychowawczych szwankuje system kierowania nastoletnich matek i ich dzieci do domu matki i dziecka - wynika z najnowszego raportu Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur.

Od 2 stycznia 2026 r. obowiązuje nowelizacja kodeksu karnego, zwiększająca ochronę funkcjonariuszy publicznych – policjantów, strażaków czy ratowników medycznych – a także osób, które narażają swoje życie i zdrowie, pomagając innym: lekarze, pielęgniarki, ratownicy górscy i wodni oraz zwykli obywatele, którzy reagują na przemoc lub ratują ofiary wypadków. Kary za naruszenie nietykalności tych osób wzrosły z trzech do pięciu lat.

Podwyższenie z 5 tys. zł do 30 tys. zł maksymalnej grzywny za stworzenie zagrożenia pożarowego oraz górnej kwoty mandatów z 500 zł do 5 tys. zł - przewiduje nowelizacja kodeksu wykroczeń i kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, która wchodzi w życie 2 stycznia. Stawki grzywny i mandatów nie były zmieniane od blisko ćwierć wieku. Ale, aby kary były skuteczne, potrzebne są też inne działania.

Kwestię używania materiałów pirotechnicznych regulują przepisy lokalne - na ogół 31 grudnia i 1 stycznia są wyłączone spod zakazu używania fajerwerków, ale warto to sprawdzić, bo na terenie niektórych gmin te wyjątki nie obowiązują. Nigdzie i nigdy nie można natomiast sprzedawać petard, rac, a nawet zimnych ogni nieletnich - jest to przestępstwem.

Używanie marihuany ma negatywne skutki zdrowotne i prawne, dotyczy to zwłaszcza młodzieży, której łatwo jest wejść w konflikt z prawem. W Polsce co do zasady legalne jest tylko stosowanie marihuany leczniczej dostępnej jedynie na receptę, choć i ona nie jest zalecana innym pacjentom niż dorośli.

Sprawa zabójstwa 11-latki na nowo rozgrzała dyskusje nad tym, gdzie powinna zostać postawiona granica odpowiedzialności dzieci za czyny karalne. Tu warto przypomnieć, że już raz – w 2018 r. – rozważano jej obniżenie do lat 10. Krytyka ze strony pedagogów, psychologów, ale i stanowcze wystąpienie ówczesnego rzecznika praw obywatelskich Marka Michalaka skutecznie zniechęciły ówczesne Ministerstwo Sprawiedliwości do podejmowania tematu. Kilka lat później, na kanwie innej tragedii, zdecydowano, że już 14-latki będą mogły, jak dorośli, odpowiadać m.in. za zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem.

Skazany uszkodził drzwi wejściowe sąsiadowi, lecz szkodę naprawił jeszcze przed wydaniem wyroku przez sąd rejonowy. Śmierć skazanego w toku procesu nie stała jednak na przeszkodzie wniesienia kasacji przez rzecznika praw obywatelskich. Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu I instancji.

Prezydent Karol Nawrocki, choć podpisał ustawę z 4 grudnia 2025 r. wprowadzającą szereg zmian w przepisach w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, to jednocześnie zapowiedział, że skieruje do Trybunału Konstytucyjnego wniosek w trybie kontroli następczej. Ma zastrzeżenia do definicji „nielegalnego wyścigu”, a także penalizacji uczestników i widzów zlotów samochodowych.

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa odroczył do 15 stycznia posiedzenie w sprawie aresztu dla byłego ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry. Sądowi nie dostarczono m.in. dokumentów niejawnych. Przyczyną wniosku prokuratury o areszt były zarzuty nadużycia uprawnień związane z Funduszem Sprawiedliwości. Wnioski w tej sprawie zgłosili dwaj obrońcy ministra Ziobry.

Bardzo niebezpieczny jest postulat przemodelowania instytucji podejrzanego, gdyż nowa redakcja art. 71 par. 1 k.p.k. stałaby w sprzeczności z zasadami gwarancyjnymi procesu karnego, w tym domniemania niewinności i postulatem czytelnych i zrozumiałych dla obywatela granic/przesłanek, w którym momencie organy ścigania mogą uznać go za podejrzanego - pisze dr Paweł Opitek, prokurator Prokuratury Regionalnej w Krakowie, dyrektor Biura Prawnego ZZPiPP RP.

Prokuratura Okręgowa w Warszawie chce, by Sąd Najwyższy uchylił immunitet sędziowski Łukaszowi Piebiakowi, byłemu wiceministrowi sprawiedliwości. Jest on podejrzewany o posłużenie się podrobionym testamentem. Zdaniem Stowarzyszenia Prawnicy dla Polski to „politycznie motywowana próba dyskredytacji”.

Izba Karna Sądu Najwyższego zmierzy się z problemem, czy prawomocne ukaranie mandatem karnym za wykroczenie blokuje możliwość potraktowania tego czynu jako ciągłego. Odpowie także na pytanie, czy w takich przypadkach można nałożyć surowszą karę. Chodzi tu głównie o drobnych złodziei, kradnących w sklepach towary niewielkiej wartości, ale za to dość często. Przeanalizowana zostanie granica między wykroczeniem a przestępstwem.

Osoba poniżej trzynastego roku życia nie jest według ustawy zdolna do popełnienia czynu karalnego, ocenia się jedynie, czy uległa demoralizacji. Łagodniejsze są też środki, jakie można wobec niej orzec. Sprawę w takich przypadkach prowadzi sąd rodzinny i ocenia on całokształt okoliczności, skupiając się na dobru dziecka, a nie wyłącznie na popełnionym przez nie czynie.

Prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy umożliwiającej dofinansowanie budowy Centralnego Azylu dla Zwierząt w Warszawiance w gminie Lesznowola. To będzie miejsce, gdzie tymczasowo trafią odebrane od przemytników zwierzęta, które należą do inwazyjnych gatunków obcych, gatunków CITES, gatunków niebezpiecznych oraz chronionych. Tam mają również zwierzęta przetrzymywane w niewłaściwych warunkach. Nowela rozszerza też zadania ośrodka, który ma powstać do 2031 r.

Wiele tematów tzw. światopoglądowych nadal nie zostało uregulowanych w polskim porządku prawnym. Chodzi tu nie tylko o ustawę o związkach partnerskich, ale też np. kwestie ubezwłasnowolnienia – prace nad ustawą nadal trwają, mowę nienawiści czy represje za niesienie pomocy humanitarnej na granicy polsko-białoruskiej. A przecież ochrona prawa człowieka to też bezpieczeństwo, o czym władza nie powinna zapominać – mówi w rozmowie z Prawo.pl adwokat Jarosław Jagura, laureat I miejsca w konkursie Rising Stars Prawnicy – liderzy jutra 2025.

Sędzia nie poniesie odpowiedzialności karnej za kolizję z hulajnogą. Sąd Najwyższy uznał, że częściową winę ponosi kierująca, która nie zachowała należytej uwagi przy przekraczaniu jezdni i przejścia dla pieszych. Po zmianie przepisów, część obowiązków, zwłaszcza zachowanie szczególnej ostrożności, ustawodawca nałożył na kierujących hulajnogami. A w tym przypadku poszkodowana nie zwróciła w ogóle uwagi na stojące na przejściu auto sędziego.