Premier Donald Tusk zapowiedział podczas spotkania ze środowiskiem prawniczym projekty dotyczące trzech kwestii - tzw. neo-sędziów, Krajowej Rady Sądownictwa oraz Sądu Najwyższego. Zapewnił też, że zakres rozliczeń tych, którzy nadużyli władzy, jest największy od kilkudziesięciu lat i, że rząd będzie w tym bardzo konsekwentny.

Jeśli ktoś prowadzi działalność gospodarczą tylko po to, by uzyskać świadczenia z ubezpieczenia społecznego, to w istocie stwarza pozory tej działalności, gdyż nie zmierza do osiągania z niej zarobku – orzekł Sąd Najwyższy w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie kobiety, korzystającej z zasiłku macierzyńskiego. Zatem musi zwrócić wypłacone jej przez ZUS pieniądze.

Ministerstwo Sprawiedliwości w różnych obszarach poszukuje rozwiązań, które poprawiłyby sytuacje w sądach. Jednym z takich punktów są też ławnicy. Mają wzrosnąć ich stawki, mają też dostać szerszy zakres spraw. Mieliby być wyłaniani podczas wyborów samorządowych. Prawnicy przyznają, że dobry ławnik może być na wagę złota, ale w konkretnych sprawach, po dobrym szkoleniu, z wiedzą i zaangażowaniem. Sami ławnicy mówią wprost: dalej tak, jak dotąd, się nie da.

Rzecznik Praw Obywatelskich wielokrotnie wskazywał, że w procedurze kandydowania adwokatów, radców prawnych, ale też notariuszy i prokuratorów na stanowisko sędziego, zagrożona jest tajemnica zawodowa. Chodzi m.in. o przedkładane przez nich dokumenty. Ministerstwo problem dostrzega - w zakresie udostępniania odpisów opinii prawnych, aktów notarialnych oraz przykładowo sygnatur spraw będących w toku. Mają być przygotowane zmiany legislacyjne w tym zakresie.

Nie ucichły echa ostatnich zarządzeń I Prezes Sądu Najwyższego Małgorzaty Manowskiej w sprawie kierowania Izbą Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, a już powstaje kwestia legalności powołania sędziego komisarza przez Prezydenta RP. A także wybór Prezesa Izby Cywilnej SN. Teraz ruch po stronie Prezydenta, który na wniosek I Prezes ma wskazać tymczasowego kandydata zarządzającego Izbą. Jednak prawnicy wskazują, że każda decyzja obecnego Prezydenta nie daje rękojmi konstytucyjności.

Sąd Najwyższy wystąpił właśnie z pytaniami prejudycjalnymi do Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczącymi prawidłowości składu sądu z udziałem sędziów powołanych w oczywiście nietransparentnej i pozornej procedurze nominacyjnej. Pytanie dotyczyło "starych" sędziów i wynikało z wniosku o stwierdzenie, że sędzia SN, wyznaczona do składu w sprawie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności.

Krajowy Rejestr Karny w ostatnim czasie znalazł się w centrum z powodu kolejek osób oczekujących na zaświadczenie o niekaralności, potrzebne w związku z rozpoczęciem roku szkolnego i obowiązywaniem tzw. ustawy Kamilka. W ub. roku weszło w życie rozporządzenie zakładające nową e-usługę, polegająca na udzielaniu informacji z KRS poprzez system teleinformatyczny. Miała ona działać już od 1 marca 2024 r., ale zostało to przesunięte na październik 2024 r. Teraz MS chce ją ponownie zmienić na 30 czerwca... 2025 roku.

Projekt budżetu na 2025 rok krytycznie oceniają związkowcy pracowników sądów i prokuratury. Już zapowiadają protesty. Jako jeden z pierwszych swoje stanowisko przygotował Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP - sprzeciwia się pomysłowi waloryzacji wynagrodzeń w państwowej sferze publicznej w 2025 r. o wskaźnik 5 proc. Przypomina, że centrale związkowe zgodnie postulowały nie mniejszy niż 15 proc. Propozycję analizują też pozostałe związki - podkreślają, że urąga pracownikom i szukają szansy na poprawki sejmowe.

Po prokuratorach i sędziach, do sądów ruszyli adwokaci. Złożone zostały właśnie trzy pozwy, dotyczące wyrównania stawek za urzędówki, w związku z lutowym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, który w składzie bez dublerów, wskazał na niekonstytucyjność różnicowania wynagrodzenia za pomoc prawną z urzędu i z wyboru. Zmienione rozporządzenia, zrównujące stawki, obowiązują od 5 czerwca, prawnicy chcą jednak zwrotu tego, czego nie dostali z powodu niekonstytucyjnych przepisów.

Prezes UODO Mirosław Wróblewski nałożył karę pieniężną w wysokości 85 tys. zł na Prokuraturę Krajową. Chodzi o jedną z konferencji poprzedniego prokuratora generalnego Zbigniewa Ziobry podczas której - według UODO - ujawniono dane osobowe pokrzywdzonego. Prokuratura tłumaczyła się, że nie doszło do naruszenia danych, bo informacje te były przetwarzane w związku z realizacją ustawowych zadań prokuratury.

PKW odrzuciła sprawozdanie wyborcze PiS i prawdopodobnie zrobi tak samo ze sprawozdaniem finansowym partii. Partia zaskarży uchwałę do Sądu Najwyższego. Z zapowiedzi rządzących wynika, że w przypadku korzystnego dla PiS wyroku, nie uznają go, bo Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN nie jest uznawana jako sąd. Jak rozwiązać ten problem i czym może zakończyć się ten spór?

Rada Ławnicza Sądu Najwyższego II kadencji podjęła uchwałę, w której uznaje za pożałowania godne złożenie przez prezesa Rady Ministrów RP kontrasygnaty pod niezgodnym z Konstytucją RP postanowieniem Prezydenta RP w sprawie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. Postanowienie to jest w dwójnasób niezgodne z prawem.

2 września kończy się kadencja dotychczasowego prezesa Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SN, którym jest sędzia dr Piotr Prusinowski. W lutym podczas Zgromadzenia Sędziów tej izby przegłosowano wniosek o odroczenie bezterminowe kolejnego posiedzenia - konkretnie do czasu wdrożenia zmian w SN. Teraz czas na ruch prezydenta, może powierzyć obowiązki prezesa sędziemu SN, który zwoła zgromadzenie w celu dokonania wyboru, ale będzie potrzebował kontrasygnaty premiera. Sędziowie SN nieoficjalnie mówią, że nie musi to być wcale neo-sędzia.

Na rynku są podmioty, które chętnie skupują wierzytelności z kredytów frankowych. Konsumenci, którzy nie chcą procesować się z bankami, mogą wpaść w pułapkę. Cesja wierzytelności może dotyczyć zwrotu wszystkich wpłaconych rat, ale bank i tak będzie mógł zażądać od kredytobiorcy zwrotu udostępnionego kapitału. Frankowicze powinni też uważać na propozycje pokrycia kosztów procesu w zamian za udział w zysku osiągniętym po unieważnieniu umowy.

Zgodnie z projektem nowelizacji Prawa o prokuraturze na stanowisko prokuratora generalnego mogłaby zostać powołana osoba, która ma co najmniej 20-letni staż jako prokurator lub sędzia w stanie czynnym. NRA alarmuje jednak, że przy okazji pominięto adwokatów i radców prawnych, którzy przeszli do prokuratury lub sądów. Postuluje też zmianę projektu w tym zakresie, bo jak podkreśla, nieuwzględnienie tych grup narusza konstytucję.

Możliwość przesłuchania świadka na piśmie jest od dawna krytykowana przez prawników - według nich wydłuża postępowanie, a same zeznania są z reguły lakoniczne i mają niewielką wartość dowodową. Regulacją zajmuje się też Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego. Jak mówi serwisowi Prawo.pl jej wiceprzewodniczący prof. Wojciech Kocot, same rozwiązania już się upowszechniły, więc prawdopodobnie zostaną. Trwa jednak dyskusja, jak wzmocnić strony, by mogły je zablokować.

Dzięki wprowadzeniu ponad rok temu przepisu, pozwalającego pozwy konsumentów, dotyczące kredytów walutowych, kierować nie tylko do sądu właściwego dla siedziby banku, do naszego wydziału wpływa teraz mniej spraw i także dzięki temu „pokrywamy wpływ”, czyli rozpatrujemy tyle samo lub więcej spraw niż na bieżąco wpływa – mówi sędzia dr Tomasz Niewiadomski, przewodniczący XXVIII Wydziału Cywilnego w Sądzie Okręgowym w Warszawie. Ale zastrzega, że dalsze zwiększenie efektywności ułatwiłyby także pewne uproszczenia w procedurze.

Krajowa Rada Sądownictwa chciała zaopiniować kandydatów na sędziów sądów dyscyplinarnych, ale zabrakło jej czasu, a minister sprawiedliwości powołał ich, mimo braku tej opinii - tak KRS uzasadnia swój sprzeciw wobec działania prof. Adama Bodnara. Wskazuje, że sędziowie dyscyplinarni zostali powołani w sposób arbitralny, nietransparentny i z rażącym naruszeniem prawa.

Mowa nienawiści i przestępstwa motywowane nienawiścią dotyczą zarówno konkretnych osób, jak i całych grup należących do społeczności LGBT+. Dobrze, że projektowane zmiany w prawie karnym będą pozwalały na karanie za to, ale zabiegamy jeszcze o poprawkę umożliwiającą karanie także za ataki na grupy ludności – mówi Przemysław Walas, kierownik rzecznictwa w Kampanii Przeciw Homofobii.

W ocenie ministra finansów czas odejść od dotychczasowych uregulowań wynagrodzeń prokuratorów, bo jak podkreśla - już teraz w wielu przypadkach przewyższają wynagrodzenia sędziów. Pod rozwagę rządu daje więc wprowadzenie odrębnej, samodzielnej regulacji w tym zakresie, która nie będzie odwoływać się do innych grup pracowniczych, np. sędziów czy sędziów Sądu Najwyższego. Prokuratorzy mówią, że to niebezpieczna próba odejścia od podstawowej zasady równości wynagrodzeń sędziów i prokuratorów.