Kiedyś zasadą było, że skazany na karę pozbawienia wolności miał sam stawić się do jej wykonania, a dopiero gdy tego unikał, doprowadzała go policja. Od blisko dwóch lat zasadą jest doprowadzenie, i to bez zapowiedzi, a jedynie wyjątkowo sąd może wezwać do stawienia się. Nowe przepisy miały być batem na unikających kary, ale nie przyniosły skutku, więc są postulaty ich wycofania.

Czy sędziowie Sądu Najwyższego mogą decydować o waloryzacji swoich wynagrodzeń? Czy właściwy jest do tego sąd powszechny, jak w każdej sprawie pracowniczej sędziów? Czy ustawodawca nie złamał zasady równości wobec prawa w tym zakresie, nie dając możliwości zaskarżenia orzeczenia do innego sądu – takie zagadnienie sędzia Wiesław Kozielewicz skierował do Trybunału Konstytucyjnego. Nie zgodził się z sytuacją, że sędziowie SN sądzą się z własną instytucją we własnej instytucji.

W Wielkiej Brytanii też kiedyś przewlekłość postępowań sądowych była poważnym problemem, ale zapoczątkowana blisko 30 lat temu reforma sędziego Woolfa doprowadziła do istotnego usprawnienia ich pracy. W Polsce w tym czasie zapowiadano to samo - przypomina Paweł Stykowski, radca prawny z kancelarii DWF Poland Jamka sp.k. I ubolewa, że bez większych efektów.

29 organizacji społecznych, w tym stowarzyszenia sędziowskie i obywatelskie, wystosowały apel do Prezydenta RP o podpisanie ustaw dotyczących Trybunału Konstytucyjnego, które zostały uchwalone przez Sejm 13 września br. Podpisanie tych ustaw stanowiłoby istotny krok w kierunku rozwiązania wątpliwości dotyczących funkcjonowania Trybunału, wskazanych również przez sądy europejskie – wskazują sygnatariusze.

Krajowa Rada Sądownictwa powinna zastosować kryteria ustawowe, a nie pozorować ich stosowanie przy wyborze kandydata, który zostanie przedstawiony Prezydentowi RP i odrywać oceny od zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Sąd Najwyższy nie mógł więc oddalić odwołania kandydatki na urząd dlatego, że podpisała ona apel wzywający do pełnego wykonania postanowienia Trybunału Sprawiedliwości UE.

Obowiązujące obecnie w prawie cywilnym terminy przedawnienia tworzą niespójny system, który wymaga skoordynowania. Tak uważają członkowie Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, których zdaniem, największym problemem jest mnogość terminów szczególnych, występujących obok kodeksowego terminu ogólnego. Przygotowywane zmiany zakładają istotną redukcję szczególnych terminów przedawnienia.

Po przyszłorocznych wyborach prezydenckich mają rozpocząć się zmiany w sądach powszechnych. W pierwszym etapie chodzi o tzw. neo-sędziów - zgodnie z ministerialnym założeniem wrócą tam, skąd przyszli, czyli do sądów niższej instancji, rodzimych korporacji lub na stanowiska starszych asystentów sędziów. Luki po nich mają zostać wypełnione np. sędziami przywróconymi ze stanu spoczynku. O chętnych raczej nie ma co się martwić, choć prawnicy uważają, że taka prowizorka nie powinna trwać długo.

Nawet do 25 września br. odwołane zostały rozprawy i posiedzenia sądowe w sądach znajdujących się na terenach objętych powodzią. Niektóre z nich przyjmują interesantów, ale z zastrzeżeniem problemów kadrowych, w innych pracują jedynie wyznaczeni pracownicy. Powodem jest nie tylko zagrożenie dla ludzi, ale też konieczność zabezpieczania dokumentacji i ksiąg wieczystych. W części sądów zamknięte są czytelnie i biura podawcze.

Krajowa Rada Sądownictwa skierowała do Trybunału Konstytucyjnego cztery wnioski o zbadanie konstytucyjności rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie utworzenia, organizacji i trybu działania Komisji Kodyfikacyjnych: Prawa Rodzinnego, Prawa Cywilnego, Prawa Karnego oraz Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. Ma też wątpliwości dotyczące Rady Ministrów, a to dlatego, że ministry, składając ślubowanie, użyły feminatywów. Z kolei minister ds. polityki społecznej została powołana na inne stanowisko ministra ds. polityki senioralnej.

Sędzia Adam Malinowski, który jest też pełnomocnikiem sądowym do spraw wdrożeń systemów teleinformatycznych w sądach powszechnych dla Sądu Okręgowego w Warszawie, został przewodniczącym tzw. wydziału frankowego. Wcześniej z funkcji odwołany został dr Tomasz Niewiadomski, mimo wsparcia sędziów orzekających w wydziale. Jego odwołanie - według nieoficjalnych informacji Prawo.pl - negatywnie zaopiniowało Kolegium Sądu Okręgowego.

Frankowiczom zwykle nie opłaca się przyjmować pierwszej propozycji ugodowej otrzymanej od banku, gdyż mogą ugrać więcej, niż na dzień dobry proponuje im bank. Orzecznictwo sądów doprowadziło jednak do sytuacji, kiedy banki, w kolejnych propozycjach nie tylko proponują umorzenie pozostałego do spłaty kapitału kredytu, ale dorzucają procent od nadpłaty. Warto jednak przeliczyć, czy nie lepiej poczekać na unieważnienie umowy.

Osoby, które zostały dotknięte skutkami powodzi, mogą nie być w stanie składać w terminie wymaganych pism do sądu. Niemożność złożenia o czasie apelacji lub zażalenia może uzasadniać złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W niektórych przypadkach z powodu klęski żywiołowej nie działa także i sąd - wówczas postępowanie ulegnie zawieszeniu z mocy prawa.

Coraz częściej prokuratorzy odpowiadają dyscyplinarnie za spowodowanie wypadków drogowych. Jednak młyny sprawiedliwości mielą powoli. Uchylenie immunitetu nie musi oznaczać, że kara będzie szybko wymierzona, zarówno w sądzie powszechnym, jak i w sądzie dyscyplinarnym. Zwłaszcza że Sąd Najwyższy zawiesza postępowania do czasu wydania wyroku karnego. Przemawiają za tym okresy przedawnienia oraz niechęć do powielania postępowania dowodowego.

Wydłuża się lista sądów, które z powodu sytuacji powodziowej odwołują rozprawy. Niektóre z nich pracują, ale z zastrzeżeniem problemów kadrowych, w innych pracują jedynie wyznaczeni pracownicy. Powodem jest nie tylko zagrożenie dla ludzi, ale też m.in. konieczność zabezpieczania dokumentacji i ksiąg wieczystych. Przerwa w niektórych wydziałach może potrwać nawet do 24 września. Tymczasem adwokaci i radcy prawni zbierają chętnych do udzielania powodzianom pomocy prawnej pro bono.

W ubiegłym tygodniu na stronie Sądu Okręgowego w Warszawie pojawiła się informacja o powołaniu sędziego Huberta Zaremby na stanowisko wiceprezesa ds. organizacji pracy i koordynacji działań przywracających standardy praworządności. Ministerstwo Sprawiedliwości, pytane przez Prawo.pl, zapewniło, że nie kierowało do sądów żadnych rekomendacji ani zaleceń w tej sprawie.

W sądach rejonowych w miastach objętych powodzią odwołano rozprawy i posiedzenia wyznaczone na poniedziałek, 16 września. Z kolei prezes Sądu Rejonowego w Opolu zwróciła się do sędziów, by ci - w związku z powodzią - nie egzekwowali kar porządkowych ani nie podejmowali innych działań dyscyplinujących świadków, strony i pełnomocników w związku z nieusprawiedliwioną nieobecnością. Aplikanci będą mieć zajęcia zdalnie, a prawnicy szykują wsparcie dla swoich kolegów z zalanych terenów.

Nie milkną echa propozycji ministra sprawiedliwości dotyczących uregulowania statusu powołań sędziów z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej wedle ustawy zmienionej w 2017 roku. Koncepcja, jaka z niej wybrzmiewa, oznacza czystki, upokarzające degradacje sędziów i groźby postępowań dyscyplinarnych. Szkoda, że nie są publicznie znane nazwiska wszystkich twórców tego pomysłu, warto byłoby te osoby zapamiętać - pisze prof. dr hab. Mariusz Załucki, sędzia SN orzekający w Izbie Cywilnej.

Sztuczna inteligencja wdziera się na rynek prawniczy i choć w rekrutacji do kancelarii ma nadal małe znaczenie, może się to w najbliższych latach zmienić. Prawnikom w odnalezieniu wymarzonej pracy może pomoże specjalizacja, umiejętności komunikacyjne i rozpoznawalność - np. w portalach społecznościowych. Podstawą jest też język angielski prawniczy, na wyższym poziomie - podkreślały ekspertki podczas konferencji „Zawodowe Rewolucje! - O zmianach zawodowych w karierze adwokatki i adwokata".

Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzata Manowska wyraziła publicznie oburzenie zakomunikowanym atakiem na niezależność władzy sądowniczej. Miał to zapowiedzieć minister sprawiedliwości Adam Bodnar w obecności premiera. Represje te – zdaniem I Prezes - można przyrównać do terroru stalinowskiego. A dotknąć mogą grupy ponad trzech tysięcy sędziów, którzy z powodzeniem przeszli określoną prawem procedurę awansową.

Decyzja o udziale w konkursie na referendarza sądowego ma charakter prywatny. To działanie ma na celu dopiero uzyskanie uprawnień. Podobnie jak ocena wiedzy lub umiejętności jej stosowania osoby prywatnej nie jest sprawą publiczną. Miał rację Prezes Sądu Rejonowego, iż dane o pracy konkursowej nie mają charakteru informacji publicznej. Uzasadnienie tego stanowiska wynika z sytuacji prawnej osób biorących udział w konkursie – wskazał Naczelny Sąd Administracyjny.