W utrwalonym już orzecznictwie Sądu Najwyższego przesądzono, że czynności podejmowane po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie, nie mogą być objęte zakresem skargi na przewlekłość postępowania. Są to takie kwestie jak zwrot kosztów sądowych, zastępstwa procesowego czy doręczenie odpisów wyroków lub badanie statusu sędziego.
Skarżący Marek J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach. A także o zasądzenie od organu na rzecz strony kwoty, jaką Sąd Najwyższy uzna za uzasadnioną w celach prewencyjnych, lecz nie mniej niż 6 tys. zł, oraz kosztów zastępstwa prawnego.
Czytaj też: Frankowicze idą po przewlekłość postępowania, której sądy nie widzą>>
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik napisał m.in., że „strona złożyła na adres komunikacji elektronicznej Sądu pismo procesowe w trybie elektronicznym po zaopatrzeniu go w podpis elektroniczny zgodnie z przepisami eIDAS. (…) I dodał, że "Sąd procedujący w sprawie ignoruje fakt wniesienia pisma procesowego w postaci wniosku o uzasadnienie i zwolnienie od kosztów oraz nie nadaje mu biegu”.
Czytaj w LEX: Rozsądny termin a skarga na bezczynność postępowania - LINIA ORZECZNICZA >>
Sąd Najwyższy powołał się na art. 2 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Według tego przepisu strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
Sprawdź też: SK 14/18, Możliwość złożenia skargi na przewlekłość postępowania w postępowaniu klauzulowym. - Wyrok TK>
Przez użyte we wskazanym przepisie określenie „rozstrzygnięcie kończące postępowanie w sprawie” należy przy tym rozumieć prawomocne zakończenie sprawy, nie tylko z uwagi na przedmiot ustawy, ale także biorąc pod uwagę okoliczności podlegające ocenie z punktu widzenia naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Są to w szczególności terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, czyli rozstrzygnięcia co do jej istoty.
Sprawdź w LEX: Zakres badania skargi na przewlekłość postępowania - LINIA ORZECZNICZA >>
Celem wprowadzenia do ustawy przepisu o takiej treści było zdefiniowanie pojęcia rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, ze wskazaniem kryteriów oceny tego stanu w konkretnej sprawie. Przy czym same kryteria wzorowano na stanowisku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który bierze pod uwagę czas trwania postępowania od jego rozpoczęcia do prawomocnego zakończenia.
Z tego wynika, że przedmiotem postępowania wywołanego skargą na przewlekłość postępowania jest badanie zarzutu, iż w sprawie doszło do naruszenia przysługującego mu prawa do sądu, z uwagi na przewlekłe prowadzenie postępowania od chwili jego wszczęcia do chwili jego prawomocnego zakończenia, czy też posługując się językiem Konwencji „rozpatrzenia sprawy”.
Nie budzi wątpliwości, że postępowanie w sprawie trwa, czyli jest w toku, do chwili wydania w sprawie prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 28 marca 2013 r., III SPZP 1/13).
Sprawdź w LEX: Konsekwencje wniesienia skargi na przewlekłość postępowania cywilnego, po jego prawomocnym zakończeniu >>
Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w tej sprawie zakończyło się 29 września 2022 r. wydaniem wyroku oddalającego apelację skarżącego. Skarżący upatruje zaś naruszenia jego prawa, w przewlekłym rozpoznawaniu jego wniosku o uzasadnienie i powiązanego z nim wniosku o zwolnienie od kosztów.
W związku z tym sąd wskazał, że czynność, jaką jest sporządzenie uzasadnienia, podejmowana jest po zakończeniu postępowania w sprawie. Z tego względu skarga, w której zarzuca się zwłokę w sporządzeniu uzasadnienia, jest niedopuszczalna. W utrwalonym już orzecznictwie Sądu Najwyższego przesądzono, że czynności podejmowane po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie nie mogą być objęte zakresem skargi na przewlekłość postępowania (postanowienia Sądu Najwyższego z: 24 września 2014 r., III SPP 205/14; 20 stycznia 2015 r., III SPP 234/15; 7 lipca 2022 r., I NSP 153/22).
Z powodu odrzucenia skargi bezprzedmiotowe stało się rozpoznawanie wniosku o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Sąd Najwyższy odrzucił skargę i umorzył postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd Najwyższy obradował w składzie: sędzia Oktawian Nawrot (przewodniczący, sprawozdawca), sędzia Mirosław Sadowski oraz sędzia Krzysztof Wiak.
W innej sprawie dotyczącej skargi na przewlekłość doręczenia orzeczenia, Sąd Najwyższy 7 lipca 2022 r. za niedopuszczalną uznawał skargę mającą za przedmiot postępowanie incydentalne o doręczenie odpisu prawomocnego orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Postępowanie apelacyjne zakończyło się bowiem z momentem ogłoszenia przez Sąd Apelacyjny 25 listopada 2021 r. wyroku i jest to okoliczność bezsprzeczna, na którą w żadnej mierze nie rzutuje fakt, że odpis przedmiotowego orzeczenia wraz z uzasadnieniem nie został doręczony stronie do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
