Nowelizacja specustawy przeciwpowodziowej, która wchodzi w życie 1 maja 2026 r. - pozwoli jednostkom samorządu terytorialnego szybciej i prościej realizować inwestycje na terenach zagrożonych powodzią w Polsce. Nowe przepisy pozwalają rozszerzyć uproszczone procedury administracyjne nie tylko na nowe inwestycje, ale także na remonty i przebudowy istniejących budowli, chroniących przed zalaniem. Zmiany mają przyspieszyć modernizację kluczowej infrastruktury i poprawić bezpieczeństwo mieszkańców terenów zagrożonych powodzią.

Dokończenie wykup przez Skarb Państwa nieruchomości uszkodzonych w czasie powodzi w w 2025 roku to cel nowelizacji przepisów powodziowych i Prawa wodnego, które 2 kwietnia wejdą w życie. Ustawa znosi obowiązek sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej przy takim zbyciu oraz zwiększa i doprecyzowuje limity wydatków budżetowych na wykup nieruchomości przez Wody Polskie.

Rolnicy dostaną wsparcie finansowe, jeśli gospodarują na obszarach podmokłych i torfowiskach, co ma zapobiec wysuszaniu się tych rezerwuarów wodnych i ich nadmiernej eksploatacji – tak wynika z nowelizacji ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, którą w czwartek bez poprawek przyjął Senat. Teraz ustawa trafi na prezydenckie biurko. Senatorowie zgodzili się również na przedłużenie na kolejną dekadę zakazu sprzedaży ziemi rolnej.

Posłowie przedstawili nowy tekst projekt ustawy, która może całkowicie zmienić sposób ochrony Odry – rzeka miałaby uzyskać status osoby prawnej środowiskowej, własne organy i prawo uczestnictwa w postępowaniach administracyjnych, a spory dotyczące jej praw rozstrzygałby nowy Sąd Wodny. Cześć ekspertów i samorządowców ostrzega, że zmiana może spowodować chaos kompetencyjny i zaburzyć obecny system ochrony wód.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacił ponad 228 mln zł świadczeń interwencyjnych dla poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku. Obecnie trwa proces rozliczenia i kontroli, aby potwierdzić, czy beneficjenci wypełnili warunki otrzymania wsparcia. Sprawdzana jest m.in. dokumentacja wydatków oraz zgodność oświadczeń.

Pogotowie przeciwpowodziowe wprowadza się, gdy poziom wody w rzece wzrasta do poziomu ostrzegawczego i nadal się podnosi. Alarm powodziowy ogłasza się (z uwzględnieniem warunków lokalnych), gdy poziom wody w rzece osiągnie stan alarmowy, a prognoza hydrologiczna przewiduje dalszy przybór wód. Oba stany wiążą się z określonymi obowiązkami.

Wysokie ceny ubezpieczeń nieruchomości dla osób, które rok temu ucierpiały w czasie powodzi, to wynik kalkulacji ryzyka, a nie zarabianie na ludzkim nieszczęściu. Jeśli prawdopodobieństwo zdarzenia losowego jest duże, polisa kosztuje więcej niż wówczas, gdy ryzyko jest nieznaczne. Ubezpieczenie nieruchomości od ryzyka powodzi funkcjonuje jako dodatkowa umowa, tzw. klauzula powodziowa, która rozszerza zakres ochrony.

Weszły w życie przepisy ustawy powodziowej 3.0, która wprowadza trzy ścieżki wykupu nieruchomości: wykup jednorazowy na wniosek osoby fizycznej lub gminy w przypadku domów zniszczonych na skutek powodzi. Wykupy inicjowane w 2025 r. przez Wody Polskie – dla nieruchomości położonych na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią. Trzeci wariant dotyczy rządowego wykupu nieruchomości na lata 2026-2034.

Projekt nowelizacji rządowego rozporządzenia zakłada przedłużenie okresu, za który możliwe będzie umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych z powodu powodzi. Dotychczasowy okres od 1 sierpnia do 31 grudnia 2024 r. zostaje rozszerzony na kolejne pięć miesięcy – tj. od 1 stycznia do 31 maja 2025 r.

Dodatkowe formy pomocy dla osób poszkodowanych w wyniku powodzi z 2024 roku, w tym świadczenie lokalowe, premię na remont budynków oraz możliwość zamiany zniszczonych nieruchomości na lokale komunalne - przewiduje nowelizacja specustawy powodziowej, którą jednogłośnie uchwalił w piątek w Sejm.

Świadczenie lokalowe to instrument wsparcia dla osób fizycznych, których lokale wynajmowane przedsiębiorcom zostały uszkodzone w ubiegłorocznej powodzi. Zostało ono przewidziane w przepisach nowelizacji ustawy powodziowej, które weszły w życie 17 czerwca 2025 r.. Jednym z warunków skorzystania będzie terminowe rozliczenie najmu z fiskusem.

Aby uniknąć destabilizacji sytuacji finansowej placówek ochrony zdrowia z terenów dotkniętych powodzią resort zdrowia proponuje, aby wydłużyć termin rozliczeń z Narodowym Funduszem Zdrowia do końca 2026 r. Projekt nowelizacji rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, który właśnie trafił do konsultacji, zakłada też wypłatę specjalnych dodatków.

We wtorek rząd ma zająć się projektem zmiany ustawy powodziowej, przewidującym m.in. dobrowolny wykup od właścicieli nieruchomości szczególnie zagrożonych powodzią - wynika z porządku obrad Rady Ministrów. W projekcie proponuje się też stworzenie nowego instrumentu finansowego: premii powodziowej, udzielanej na remonty budynków wielorodzinnych uszkodzonych w wyniku powodzi.

Do końca listopada 2025 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wydłużył nabór środków w ramach programu Czyste Powietrze na usuwanie skutków powodzi w czterech województwach: dolnośląskim, lubuskim, opolskim i śląskim. Budżet programu pozostał bez zmian - 300 mln zł. NFOŚiGW wprowadził zapisy ułatwiające sięgnięcie po dotacje, ale jednocześnie ograniczające ryzyko nadużyć.

Przedsiębiorcy poszkodowani przez ubiegłoroczną powódź będą mogli ubiegać się o wsparcie interwencyjne do końca czerwca 2025 r. Rząd planuje przedłużyć termin składania wniosków o kilka miesięcy. Pojawi się też nowa forma pomocy: świadczenie lokalowe. Dzięki niemu będzie można wyremontować lokal zniszczony przez wodę.

Przedsiębiorcy, którym ubiegłoroczna powódź uniemożliwiła prowadzenie działalności gospodarczej, mogą do 16 marca składać wnioski o świadczenie interwencyjne – przypomina Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Po tej dacie Zakład nie będzie mógł ich rozpatrywać, co uniemożliwi wypłatę środków poszkodowanym przedsiębiorcom. Do tej pory ZUS wypłacił ponad 180 mln zł wsparcia w formie świadczenia interwencyjnego.

Większość skarg do rzecznika finansowego dotyczy odmowy wypłaty odszkodowania za szkody powodziowe, gdy zawarta umowa nie obejmowała ryzyka powodzi. W momencie zawierania umowy ubezpieczenia ochrona przed skutkami powodzi wymagała w takich sytuacjach zaznaczenia dodatkowo płatnej opcji. Przyczyny nieobjęcia ochroną takiego ryzyka mogły być różne i - jak się okazuje - niekoniecznie wynikały z woli klienta.

Likwidacja katalogu inwestycji budowlanych na specjalnych zasadach w zlewni Odry, likwidacja Inspekcji Wodnej, priorytet dla działań renaturyzacyjnych i dla eliminacji zanieczyszczań przewiduje opublikowany 14 styczna 2025 r. projekt nowelizacji niektórych ustaw wspierających bezpieczeństwo rzeki Odry w zakresie gospodarki wodnej.

6 stycznia 2025 roku ruszyło przyjmowanie wniosków o umorzenie składek od płatników poszkodowanych w wyniku powodzi z września 2024 r. Dotyczy to osób, które prowadzą działalność gospodarczą, działalność pożytku publicznego albo działalność rolniczą na terenie objętym klęską żywiołową - informuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Przedsiębiorcy z terenów objętych ubiegłoroczną powodzią od 6 stycznia 2025 r. mogą składać wnioski o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Pomoc jest dostępna zarówno dla bezpośrednio, jak i pośrednio poszkodowanych. Warunek: spadek obrotów o co najmniej 40 procent.