Przepisy tzw. ustawy powodziowej weszły w życie z dnia na dzień po to, by jak najszybciej można było pomóc osobom i samorządom dotkniętym katastrofą. Prawnicy wskazują jednak, że nie wszystkie rozwiązania są dobrze przemyślane - przykładem jest prawo pierwokupu nieruchomości, które przyznano gminom. Szansa, że z niego skorzystają, jest raczej nikła, a mocno utrudni zawarcie umów osobom, które jakiś czas temu zdecydowały się na sprzedaż czy zakup nieruchomości.

Nie będzie przedłużenia stanu klęski żywiołowej na obszarach powodziowych. W nocy z wtorku na środę skończył się 30-dniowy termin obowiązywania rozporządzenia z 16 września. Rząd uchylił też drugie z rozporządzeń z 28 września, uzasadniając, że ustały przyczyny jego wprowadzenia. Jednocześnie zaktualizował wykaz gmin poszkodowanych w wyniku powodzi.

Transport sanitarny wykonywany w związku z przeciwdziałaniem skutkom powodzi będzie rozliczany ryczałtowo na podstawie sprawozdań i rachunków. Na ambulatoryjną pomoc doraźną, w tym również szczepienia przeciw tężcowi i durowi brzusznemu, przewidziano dotację celową. Ukazało się zarządzenie prezesa NFZ w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej w związku z przeciwdziałaniem skutkom powodzi.

Nowelizacja tzw. specustawy powodziowej wprowadziła z dniem 5 października praktyczne zmiany w zakresie udzielania urlopów wypoczynkowych dla pracowników zamieszkałych na obszarze objętym powodzią, wskazanym w rozporządzeniu Rady Ministrów. Nowe przepisy obejmują m.in. zwiększenie liczby dni urlopu na żądanie oraz możliwość udzielania urlopu wypoczynkowego na część dnia pracy.

Ruszyła odbudowa domów zniszczonych podczas powodzi - nadszedł czas rozliczeń i wyciągania wniosków na przyszłość. Gdy chodzi o przepisy, okazuje się, że nie jest tak źle... na papierze. Prawo wodne przewiduje "bezpieczniki", które chronią przed niekontrolowaną zabudową na terenach zalewowych. Tylko z ich stosowaniem w praktyce bywa różnie. Coraz częściej pojawia się też pytanie, czy uproszczone zasady odbudowy ze specustawy budowlanej mogą być stosowane w razie powodzi.

Ministerstwo Finansów wprowadza kolejne rozwiązania podatkowe dla powodzian. Zgodnie z najnowszymi informacjami, poszkodowani przedsiębiorcy nie zapłacą podatku dochodowego od odszkodowań oraz otrzymają 2 tys. zł dofinansowania do zakupu kasy fiskalnej. Eksperci postulują, by umożliwić też poszkodowanym firmom odliczenie kar umownych, które zapłacą z tytułu niezrealizowanych zobowiązań. Warto też poprawić jakość informacji o pomocy.

Wypłaty odszkodowań za mienie zniszczone w powodzi nie zawsze są satysfakcjonujące dla poszkodowanych. Czasem przyczyna leży w polisie, która nie zabezpieczała należycie ubezpieczonego, zdarza się też, że poszkodowani nie są świadomi, że otrzymali bezsporną kwotę, a nie całość odszkodowania. Zdarzają się jednak przypadki zaniżania wypłat przez ubezpieczycieli.

Zarządca nieruchomości nie ma obowiązku absolutnego chronienia budynku przed powodzią i zwykle ma niewielkie możliwości działania, w razie tego rodzaju kataklizmów. Nie jest jednak całkowicie zwolniony z odpowiedzialności, mimo, że mamy do czynienia z tzw. siłą wyższą - odnosi się to głównie do złamania przez niego niektórych przepisów zapobiegających powstawaniu szkód.

Przedsiębiorcy nie zapłacą podatku od odszkodowań z tytułu ubezpieczeń majątkowych otrzymanych w związku z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r. - zakłada projekt rozporządzenia ministra finansów w sprawie zaniechania poboru podatku. Zaniechanie obejmie dochody (przychody) uzyskane w okresie od 12 września 2024 r. do końca 2026 r. Obecnie odszkodowania stanowią dla firm co do zasady przychód podlegający opodatkowaniu.

Dodatkowa pomoc dla poszkodowanych rolników, w formie rekompensaty III i IV raty podatku rolnego za 2024 rok. Koła gospodyń wiejskich będą mogły otrzymać jednorazowe wsparcie w wysokości 5 tys. złotych - takie m.in. rozwiązania zaplanował dla poszkodowanych powodzią rolników rząd. We wtorek, 8 października, Rada Ministrów przyjęła projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Pracodawca, który mimo zniszczenia części zakładu utrzymał zatrudnienie, może ubiegać się o zwrot kosztów na zachowanie aktualnych miejsc pracy – przypomina Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. To jedna z form pomocy przewidzianej w tzw. specustawie powodziowej i wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Rady Ministrów.

Powodzianie mogą już odbudowywać i remontować swoje domy stosując uproszczone formalności budowlane, czyli bez zbędnej papierologii. Od 6 października obowiązuje rozporządzenie z wykazem kilkudziesięciu miejscowości, gdzie stosuje się specustawę budowlaną. Szkoda jednak, że rząd wdrożył te przepisy tak późno. Mieszkańcy południowo-zachodniej Polski ze skutkami powodzi mierzą się już kilka tygodni.

Przedsiębiorca poszkodowany przez powódź we wniosku o państwową pomoc musi sam obliczyć wysokość wsparcia, korzystając z jednej z dwóch możliwych metod. Kwota świadczenia nie może przekraczać wysokości poniesionych strat, ponadto zależy też od tego, czy przedsiębiorstwo było ubezpieczone od następstw klęsk żywiołowych.

Rodzice i opiekunowie uczniów z terenów, na których wystąpiła powódź, mogą otrzymać zasiłek losowy w wysokości 1000 zł, muszą jednak złożyć stosowny wniosek, którego wzór określi resort edukacji. Za wypłatę zasiłku odpowiadać będzie gmina. Świadczenie nie zależy od żadnego kryterium dochodowego.

Pracownicy socjalni zatrudnieni w samorządowych jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, przeprowadzający rodzinne wywiady środowiskowe na terenach objętych klęską żywiołową, otrzymają 2000 zł jednorazowego dodatku. Przepisy wprowadzające taki dodatek zawiera specustawa powodziowa, która weszła w życie w sobotę, 5 października.

Przedsiębiorcy mogą otrzymywać odszkodowania za straty powodziowe, obejmujące szkody w składnikach majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Odszkodowania są uznawane za przychód, a zwolnienie ich z opodatkowania ma ograniczony charakter, wobec czego może ono nie objąć wszystkich poszkodowanych. RPO pyta Ministerstwo Finansów, czy rozważa wprowadzenie regulacji pozwalającej na zwolnienie z podatku tego rodzaju świadczeń lub też zaniechanie jego poboru.

Zwolnienie z opłacenia składek z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników oraz na ubezpieczenia zdrowotne za osoby objęte tymi ubezpieczeniami dla rolników-powodzian przewidują obowiązujące od soboty przepisy znowelizowanej ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw.

Jednorazowa pomoc dla przedsiębiorców, którzy zostali poszkodowani w wyniku powodzi, może wynieść nawet milion złotych. Nowe świadczenie wprowadzone specustawą przysługuje jednak tylko tym, którzy bezpośrednio na skutek żywiołu ponieśli fizyczną szkodę w majątku firmowym.

Powódź nie zwalnia opiekuna zwierzęcia z obowiązku dbania o jego zdrowie i życie oraz nie depenalizuje przestępstwa znęcania się nad zwierzęciem poprzez jego porzucenie, niezapewnienie mu odpowiedniej opieki czy wystawienie na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu.

W trakcie prac nad specustawą powodziową rząd wycofał się z początkowego planu, który zakładał, że wszyscy funkcjonariusze działający na terenach dotkniętych powodzią, będą musieli się zaszczepić. Ostatecznie pozostawiono jedynie taką możliwość, ale bez szczepienia policjant, żołnierz czy strażak... nie zostaną dopuszczeni do służby. Prawnicy wskazują na wewnętrzną sprzeczność regulacji.