SN: Dokument urzędowy, nie prywatny przy zbyciu wierzytelności

W postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności na rzecz nowego wierzyciela, przedłożony w celu indywidualizacji zbytej wierzytelności załącznik do dokumentu, który świadczy o zawarciu umowy cesji wierzytelności, obejmujący wykaz wierzytelności przeniesionych w ramach tej umowy, musi być dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym – tak stanowi uchwała trzech sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego.

Tłem sprawy był wniosek funduszu inwestycyjnego sekurytyzacyjnego, który skupuje długi, o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu obejmującego nakaz zapłaty.

Dokumenty potwierdzone przez notariusza

Nakaz zapłaty został wydany 12 kwietnia 2019 roku w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Został zaopatrzony klauzulą wykonalności, a jego pierwotnym adresatem była spółka akcyjna. Następnie fundusz inwestycyjny nabył tę wierzytelność i na dowód przejścia uprawnień fundusz przedstawił kilka dokumentów:

• pierwszy dokument potwierdzający za zgodność pieczęcią notarialną transakcję przelewu wierzytelności,
• drugi - potwierdzający za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika wierzyciela wyciąg z wykazu wierzytelności potwierdzający cenę nabycia,
• trzeci - notarialne potwierdzenie złożenia podpisów.

Wyciąg z dokumentu prywatnego może być dowodem w tym postępowaniu tylko wówczas, gdy został sporządzony przez notariusza. Podstawę nadania klauzuli wykonalności na rzecz nowego wierzyciela może stanowić tylko określony w art. 788 par. 1 k.p.c. dokument utrwalający zdarzenie prawne, które spowodowało przejście praw stwierdzonych w tytule egzekucyjnym.

Wykazanie przejścia uprawnień

Referendarz sądowy przy sądzie rejonowym 4 listopada 2024 roku oddalił wniosek. Wskazał w uzasadnieniu, że załączone dokumenty nie mogą być podstawą do nadania klauzuli wykonalności na rzecz następcy prawnego wierzyciela. Podkreślił, że art.788 k.p.c. stanowi, że jeżeli uprawnienie lub obowiązek po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu przeszły na inną osobę, sąd nada klauzulę wykonalności na rzecz lub przeciwko tej osobie, gdy przejście to będzie wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym.

Z dokumentu spółki akcyjnej nie wynika jednak przejście praw z umowy pożyczki na wierzyciela. W tej sytuacji wierzyciel złożył skargę na to postanowienie.

W konsekwencji Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie powziął wątpliwość, co do rozstrzygnięcia sprawy i przedstawił ją Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego. Uchwała miała na celu wyjaśnienie, czy nabywca wierzytelności konsumenckiej w pełni przejmuje uprawnienia i wymogi dowodowe przewidziane dla pierwotnego wierzyciela. Sąd Najwyższy musiał również rozstrzygnąć, jak szczegółowe i jakiej formy muszą być dokumenty prywatne lub urzędowe wykazujące przejście wierzytelności na nowego wierzyciela, aby mogły stanowić podstawę do wydania klauzuli wykonalności w trybie art. 788 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego.

W toku sprawy podkreślano, że pojęcie "wykazać przejście uprawnień" nakłada na nowego wierzyciela obowiązek realnego udowodnienia i udokumentowania faktu nabycia długu. - Dokumenty o charakterze wyłącznie informacyjnym lub ogólne zawiadomienia nie spełniają tego wymogu i są niewystarczające do uzyskania klauzuli umożliwiającej rozpoczęcie egzekucji komorniczej – podkreślił sąd.

Przy okazji tej sprawy podnoszono również istotną kwestię tego, czy podmiot profesjonalny (np. fundusz sekurytyzacyjny lub firma windykacyjna) kupujący wierzytelność od konsumenta przejmuje wraz z nią przywileje procesowe pierwotnego dłużnika-konsumenta oraz jak wpływa to na badanie ewentualnych klauzul abuzywnych w umowach źródłowych.

SN orzekał w składzie: Dariusz Pawłyszcze, Agnieszka Jurkowska-Chocyk oraz Ewa Stefańska.

Uchwała Izby Cywilnej SN z 21 października 2026 r., sygn. III CZP 24/26