Sejm za wsparciem dla rolników po powodzi

Rolnicy, których grunty zostały zniszczone przez powódź z września 2024 r., będą mogli łatwiej odzyskać zdolność produkcyjną gospodarstw. Sejm uchwalił nowelizację przewidującą uproszczenie rekultywacji terenów rolnych, a tam, gdzie będzie ona nieopłacalna lub niemożliwa, umożliwiającą wymianę gruntów na nieruchomości Skarbu Państwa albo ich wykup przez państwo.

W piątek, 31 lipca Sejm uchwalił nowelizację ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi. Za przyjęciem ustawy głosowało 418 posłów, nikt nie był przeciw, a 18 wstrzymało się od głosu. Projekt został przygotowany przez posłów Koalicji Obywatelskiej. Teraz trafi do Senatu.

Nowe przepisy mają pomóc właścicielom gruntów rolnych zniszczonych podczas powodzi, która we wrześniu 2024 r. nawiedziła południowo-zachodnią Polskę.

Powódź zniszczyła grunty rolne

Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, po ustąpieniu wód oraz przeprowadzeniu inwentaryzacji szkód w województwach dolnośląskim, lubuskim, opolskim i śląskim stwierdzono znaczące uszkodzenia struktury gleb.

Napływająca woda spowodowała naniesienie piasków, żwirów i kamieni na teren służący do uprawy. Silny nurt wody powodziowej oraz jej niekontrolowany odpływ również spowodował wymycia żyznych gleb uniemożliwiając prowadzenie produkcji rolnej – podkreślono w uzasadnieniu.

Projektodawcy wskazują, że dotychczasowe przepisy nie dawały odpowiednich narzędzi do rozwiązania problemu gruntów, które po powodzi utraciły wartość użytkową lub których przywrócenie do produkcji rolnej wiązałoby się z bardzo wysokimi kosztami. Nowe przepisy mają pomóc w przywróceniu funkcjonowania gospodarstw rolnych dotkniętych skutkami powodzi oraz zapewnić możliwość dalszego prowadzenia produkcji rolnej.

Przeczytaj także: Ułatwienia w wykupie nieruchomości popowodziowych

Nowe zasady oceny zniszczonych gruntów

Nowelizacja wprowadza do ustawy definicje gruntów:

• zdewastowanych w wyniku powodzi, które całkowicie utraciły wartość użytkową,
• zdegradowanych w wyniku powodzi, których wartość użytkowa została ograniczona.

Właściciel takich gruntów będzie mógł wystąpić do starosty z wnioskiem o przeprowadzenie analizy, czy rekultywacja na cele rolnicze jest zasadna oraz czy możliwe jest przyznanie gruntów zamiennych w ramach postępowania scaleniowego.

Ocena obejmie m.in. stopień zniszczenia gruntu, koszty jego odtworzenia oraz ryzyko ponownego zalania.

Nie zawsze rekultywacja będzie możliwa

Ustawa przewiduje sytuacje, w których rekultywacja zostanie uznana za nieuzasadnioną. Stanie się tak m.in. wtedy, gdy koszt przywrócenia gruntu do użytkowania przekroczy pięciokrotność średniej ceny hektara gruntów rolnych w danym województwie.

Odmowa rekultywacji będzie możliwa również wtedy, gdy nieruchomość znajduje się na obszarze wysokiego ryzyka powodziowego albo na terenach przewidzianych pod poldery zalewowe lub inwestycje służące ochronie przeciwpowodziowej.

W takich przypadkach starosta wyda decyzję o odmowie przeprowadzenia rekultywacji na cele rolnicze.

Zamiana gruntów na nieruchomości Skarbu Państwa

Kluczowym elementem nowych rozwiązań jest możliwość wymiany zniszczonych gruntów na inne nieruchomości. Jeżeli rekultywacja okaże się niecelowa, grunty zdewastowane lub zdegradowane będą mogły zostać przejęte przez Skarb Państwa w ramach postępowania scaleniowego.

W zamian właściciel otrzyma grunty o równoważnej wartości. Do tego celu będzie można wykorzystać nieruchomości należące do Skarbu Państwa, w tym grunty z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Postępowania scaleniowe będą wszczynane z urzędu przez starostę, po wcześniejszej analizie możliwości ich przeprowadzenia.

Nowelizacja przewiduje także rozwiązanie dla sytuacji, gdy nie będzie możliwe znalezienie odpowiednich gruntów zamiennych. W takim przypadku właściciel będzie mógł wystąpić o wykup nieruchomości przez Skarb Państwa. Wartość wykupywanych gruntów będzie ustalana według ich stanu sprzed powodzi, ale z uwzględnieniem aktualnych cen rynkowych. Po uprawomocnieniu się decyzji państwo będzie miało 14 dni na wypłatę należności.

Uproszczenia w rekultywacji

Zmiany obejmują również ustawę o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Właściciele będą mogli samodzielnie przeprowadzać rekultywację zgodnie z decyzją starosty, a finansowanie takich działań będzie możliwe z budżetu państwa.

Ustawa przewiduje także uproszczenie procedury oceny stopnia degradacji gruntów dotkniętych klęskami żywiołowymi.  Finansowane będą również pomiary geodezyjne i dokumentowanie stanu faktycznego gruntów.