Ustawa z 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych rozszerza zakres stosowania tzw. specustawy. Dotychczas uproszczone procedury dotyczyły w praktyce głównie nowych inwestycji. Od 1 maja 2026 r. będą one mogły być stosowane również do remontów i przebudowy istniejących budowli przeciwpowodziowych.
To jedna z najistotniejszych zmian, na którą od lat oczekiwały samorządy. Dzięki niej możliwa będzie szybsza modernizacja m.in. wałów przeciwpowodziowych, zbiorników retencyjnych czy innych obiektów, których stan techniczny wymaga pilnych prac dostosowawczych.
Rowy, kanały i pompownie wprost w ustawie
Nowelizacja wprost przesądza, że przepisy specustawy mają zastosowanie nie tylko do klasycznych budowli przeciwpowodziowych, ale także do rowów, kanałów i pompowni, o ile ich główną funkcją jest ochrona przed powodzią. Ma to istotne znaczenie praktyczne, ponieważ tego typu obiekty często nie były jednoznacznie kwalifikowane jako inwestycje objęte uproszczonym reżimem.
Jednocześnie ustawodawca wyraźnie wyłączył spod działania specustawy prace utrzymaniowe i konserwacyjne. Nadal będą one realizowane na dotychczasowych zasadach, co ma zapobiec nadużywaniu uproszczonych procedur przy bieżących pracach eksploatacyjnych.
⇒ Przeczytaj także Ułatwienia w wykupie nieruchomości popowodziowych
Jaki katalog dokumentów przy remontach i przebudowach
Nowelizacja doprecyzowuje również kwestie formalne. W art. 6 ustawy dodano ust. 1a, w którym wskazano zamknięty katalog dokumentów, jakie należy dołączyć do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji w przypadku remontu lub przebudowy istniejących budowli przeciwpowodziowych.
Wśród wymaganych dokumentów znalazły się m.in.:
- opis techniczny zakresu prac,
- aktualna dokumentacja techniczna lub inwentaryzacja powykonawcza obiektu,
- projekt budowlany,
- decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach (jeżeli jest wymagana),
- ekspertyza hydrograficzna,
- ekspertyza geotechniczna.
Doprecyzowanie tych wymogów ma ograniczyć spory interpretacyjne i skrócić czas procedowania wniosków przez organy administracji.
Milcząca zgoda i szybsze decyzje
Nowelizacja wzmacnia także mechanizmy przyspieszające proces inwestycyjny, w tym zasadę milczącej zgody w określonych przypadkach. W połączeniu z uproszczonym trybem wydawania decyzji administracyjnych, ma to realnie skrócić czas przygotowania i rozpoczęcia inwestycji przeciwpowodziowych. Dla samorządów, które często muszą działać pod presją czasu, zwłaszcza po wystąpieniu lokalnych podtopień lub powodzi, oznacza to znaczne ograniczenie barier formalnych.
W uzasadnieniu do ustawy podkreślono, że celem nowelizacji jest umożliwienie szybkiego dostosowania istniejącej infrastruktury do współczesnych zagrożeń hydrologicznych. Rozszerzenie specustawy na remonty i przebudowy ma pozwolić na sprawną modernizację obiektów, które często powstały wiele lat temu i nie odpowiadają obecnym standardom bezpieczeństwa.
