Monika Horna-Cieślak RPD, zapowiada poparcie zażalenia pełnomocników na umorzenie śledztwa dotyczącego odpowiedzialności służb pomocowych w sprawie śmierci Kamila M. z Częstochowy. Sprawa chłopca była podstawą zmian w przepisach wprowadzających m.in. standardy ochrony małoletniego. Samo umorzenie ma być też ponownie przeanalizowane przez Prokuraturę Krajową, a wiceministra sprawiedliwości Zuzanna Rudzińska-Bluszcz, zwróciła się do prokuratury o wyjaśnienia.

W 2023 roku do kodeksu postępowania cywilnego wprowadzono art. 128[1], który nakłada na profesjonalnych pełnomocników szereg obowiązków przy redagowaniu pism procesowych, m.in. wnioski dowodowe muszą być w pozwie wyraźnie wyodrębnione. Jak zauważają prawnicy, regulacja, choć miała usprawnić postępowanie, w praktyce wymusza przygotowywanie rozbudowanych pism i dublowanie niektórych treści. Dlatego przepis powinien zostać uchylony, tym bardziej, że sankcje za jego naruszenie są dotkliwe.

Koalicja rządząca chciała rozwiązać problem z Trybunałem Konstytucyjnym, zakręcając w budżecie na 2025 r. kurek z wynagrodzeniami dla sędziów. To z kolei - jak wynika z sygnałów płynących z kancelarii prezydenta - może doprowadzić do braku prezydenckiego podpisu i skierowania ustawy do TK, a wyroki Trybunału nie są publikowane przez rząd. Prawnicy zgodnie twierdzą, że w takiej sytuacji budżet będzie obowiązywać - pytanie jednak w jakiej wersji.

Ministerstwo Sprawiedliwości uznało, że brak jest podstaw do kontynuowania prac nad zmianami legislacyjnymi wprowadzającymi możliwość odroczenia dla ojców na aplikacji adwokackiej lub radcowskiej terminu na przystąpienie do egzaminu, w związku z opieką nad nowo narodzonym dzieckiem. Rzecznik Praw Obywatelskich już za poprzedniego kierownictwa MS podnosił, że obowiązujące przepisy dyskryminują ojców, a macierzyństwo, jak i rodzicielstwo, znajdują się pod ochroną Konstytucji.

Przy prezesie Sądu Apelacyjnego w Krakowie powstała Rada Współpracy Zawodów Prawniczych. Ma być forum konsultacyjnym - cel to diagnozowanie i sygnalizowanie problemów związanych z działaniem wymiaru sprawiedliwości. W skład organu wchodzą przedstawiciele Prokuratury Regionalnej w Krakowie, Okręgowej Izby Radców Prawnych, Krakowskiej Izby Adwokackiej, Izby Komorniczej w Krakowie oraz Izby Notarialnej w Krakowie.

Przyjęty w ubiegłym tygodniu budżet czeka na decyzję prezydenta, który analizuje, czy nie skierować go do Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem do szefów prokuratur napisał prokurator krajowy Dariusz Korneluk, przypominając, że zgodnie z obowiązującymi przepisami podwyższenie wynagrodzeń dla pracowników państwowej sfery budżetowej następuje w ciągu trzech miesięcy po ogłoszeniu ustawy budżetowej, z wyrównaniem od 1 stycznia danego roku. Z tym z kolei nie zgadzają się prokuratorzy, podwyżki - na podstawie swojej ustawy ustrojowej - chcą już teraz.

Rzecznik praw obywatelskich zwraca uwagę, że nowelizacja kodeksu karnego, zakładająca ochronę różnych mniejszości przed przestępstwami motywowanymi nienawiścią, rozszerza zakres kryminalizacji na każde zachowanie, którego kontekst sytuacyjny powiązany jest z przynależnością narodową, etniczną, rasową, polityczną, wyznaniową, bezwyznaniowością, niepełnosprawnością, wiekiem, płcią lub orientacją seksualną. Zaznacza, że choć krok jest dobry, to potrzeba starannego wyważenie opisu zachowań przestępczych oraz dóbr prawnie chronionych.

Rzecznik małych i średnich przedsiębiorców apeluje do premiera i ministra sprawiedliwości w sprawie planowanej likwidacji instytucji skargi nadzwyczajnej. Jej zdaniem instytucja skargi nadzwyczajnej pozwala naprawić wiele krzywd wyrządzonych polskim przedsiębiorcom przez błędne decyzje sądowe. Likwidacja skargi oznaczałaby pozbawienie przedsiębiorców ostatniej deski ratunku, w sytuacjach gdy w obrocie prawnym funkcjonują wyroki naruszające fundamentalne zasady sprawiedliwości społecznej.

Do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zostały skierowane kolejne pytania dotyczące sankcji kredytu darmowego (SKD). Tym razem pytającym był Sąd Rejonowy w Białymstoku. Na wcześniejsze pytania innych polskich sądów Trybunał jeszcze nie udzielił odpowiedzi. Wątpliwości dotyczą m.in. kwestii, jak szczegółowo pożyczkodawca powinien określić w umowie procedurę przedterminowej spłaty pożyczki.

Pat związany m.in. z KRS ukształtowaną po 2018 r. powoduje problemy kadrowe w sądach i obciążenie sędziów olbrzymią liczbą spraw i czynności, nie tylko orzeczniczych. Zmiany ustrojowe są niezbędne do przywrócenia ładu konstytucyjnego, ale niezależnie od tego konieczne są rozwiązania organizacyjne usprawniające pracę sądów - choćby zwiększenie liczby asystentów czy ograniczenie kognicji sądów - mówi Marta Kożuchowska-Warywoda, dyrektor Departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych Ministerstwa Sprawiedliwości.

Kampania prezydencka dopiero się zaczyna, a konstytucjonaliści już alarmują, że jej finałem mogą być kolejne wybory prezydenckie. Większość z nich uważa, że do zaprzysiężenia prezydenta potrzebna jest uchwała o ważności wyborów, która zgodnie z ustawą o Sądzie Najwyższym, leży w kompetencji Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Tej samej, która według m.in. strony rządowej, ale też zgodnie z uchwałą trzech połączonych Izb SN - sądem nie jest.

Nie żyje Mariusz Trynkiewicz, z powodu którego wprowadzono przepisy powołujące Krajowy Ośrodek Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w Gostyninie. Inni pacjenci ośrodka zawiesili, rozpoczęty w listopadzie 2024 roku, strajk głodowy, bo obiecano poprawę warunków bytowych, ale przede wszystkim właściwy kontakt i informację, która ma im przywracać podmiotowość i godność - informuje prof. Monika Płatek z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Jak podkreśla, to nadal jednak nierozwiązany problem polskiej praworządności.

Obecne przepisy są niewystarczające do zwalczania patostreamingu. Po nieudanej próbie penalizacji tego zjawiska przez posłów większości rządzącej w ubiegłej kadencji, teraz Rzecznik Praw Obywatelskich zachęca obecny rząd do wprowadzenia kar za prezentowanie treści przemocowych małoletnim, na wzór rozwiązania w kodeksie karnym dotyczącego treści o charakterze pornograficznym.

PKW powinna jednoznacznie rozstrzygać, czy sąd w sprawie subwencji dla partii politycznej wydał wyrok. Każdy organ w państwie ma prawo odmówić wykonania decyzji podmiotu, który jest pozbawiony cech sądu. Państwo polskie pod koniec ubiegłego roku wypłaciło obywatelom kilkanaście odszkodowań za niezapewnienie prawa do sądu z uwagi na udział osób powołanych przez neo-KRS w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, a przed ETPCz takich spraw jest dużo więcej - mówi serwisowi Prawo.pl sędzia Bohdan Bieniek.

Polska zmienia przed Trybunałem Sprawiedliwości UE kolejne stanowisko poprzedniego rządu dotyczące praworządności. Chodzi o skutki orzeczeń Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN. Pytania prejudycjalne dotyczyły tego, czy skład orzekający Izby, który uchylił prawomocny wyrok sądu powszechnego, spełnia wymogi niezawisłości, bezstronności i ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu prawa UE. W szczególności chodzi o to, czy sąd powszechny, którego wyrok został uchylony, może uznać takie orzeczenie SN za niebyłe i pominąć je.

Sędziowie rodzinni od dłuższego czasu apelują, by asesorzy sądowi mogli orzekać w wydziałach rodzinnych. Taka zmiana wydaje się teraz coraz bardziej realna, bo obecne kierownictwo MS mówi wprost, że ją rozważa. Chce w ten sposób przeciwdziałać pogłębiającemu się kryzysowi w sądownictwie rodzinnym. Za takim rozwiązaniem są też sami asesorzy, ale wątpliwości mają pełnomocnicy. Ich zdaniem kluczem do rozwiązania problemu jest sędziowska specjalizacja i podniesienie prestiżu sędziów rodzinnych.

Projekt ustawy naprawczej wprowadza nową definicję podejrzanego. Ma być nim osoba, co do której zebrane dowody dostatecznie uzasadniają podejrzenie popełnienia przestępstwa i wobec której podjęto czynność procesową ukierunkowaną na jej ściganie. Ta propozycja budzi wątpliwości m.in. Krajowej Rady Prokuratorów. Nowe zasady staną się niespójne, a nawet momentami sprzeczne - i wcale nie poprawiają sytuacji procesowej osoby, która miałaby uzyskać status podejrzanego.

W obszarze przeciwdziałania mowie nienawiści potrzebujemy wielotorowych działań. Po pierwsze, musimy starać się wykorzystywać dostępne narzędzia prawne, choć są one wciąż bardzo niedoskonałe. Po drugie, konieczna jest też nowelizacja kodeksu karnego w zakresie przestępstw z nienawiści. Cieszę się, że rząd pracuje obecnie nad stosownym projektem zmian, choć propozycja, która aktualnie leży na stole budzi niedosyt - mówi Prawo.pl adwokat Paweł Knut.

Pięć zarzutów dyscyplinarnych postawił sędziemu Maciejowi Nawackiemu rzecznik dyscyplinarny ministra sprawiedliwości sędzia Andrzej Krasnodębski. Jeden z nich dotyczy tego, że jako prezes Sądu Rejonowego w Olsztynie odsunął od orzekania sędziego Pawła Juszczyszyna i nie przywrócił go do wykonywania obowiązkowych służbowych mimo orzeczeń sądów.

Na ostatniej prostej prac rządowych jest projekt noweli o Służbie Więziennej likwidujący Inspektorat Wewnętrzny Służby Więziennej. Problem w tym, że regulacja zakłada przekazanie całości zadań Inspektoratu policji. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w swoim stanowisku wskazuje, że to nie było konsultowane, a tymi zadaniami - przed utworzeniem IWSW - zajmowała się nie tylko policja, ale też ABW i CBA.