Na pewno wpisanie do kodeksu karnego osobnej przesłanki „tożsamość płciowa” zapewniałoby solidniejszą ochronę grupie osób transpłciowych, które są szczególnie narażone na przestępstwa motywowane uprzedzeniami. Również ze względu na potrzeby edukacyjne i dawanie przez państwo jasnego sygnału społeczeństwu – mówi Karolina Kędziora, radca prawny, członkini zarządu Polskiego Towarzystwa Prawa Antydyskryminacyjnego.

Dyskusja o „Roli kobiet-obrończyń w sprawach karnych” poprzedzi pokaz filmu „Mauretańczyk” organizowany przez Komisję Integracji Środowiskowej, Kultury i Sportu oraz Koło Kobiet Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie, w dniu 16 grudnia 2024 roku, o godz. 18:00 w Kinotece Multiplex w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie.

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa zastosował wobec Marcina Romanowskiego, byłego wiceministra sprawiedliwości, areszt na okres trzech miesięcy. Jest on podejrzany w śledztwie dotyczącym wydatkowania środków z Funduszu Sprawiedliwości. Wniosek prokuratury w sprawie aresztowania Romanowskiego rozpatrzyła w jednoosobowym składzie sędzia Monika Louklinska.

Prezydent Andrzej Duda powołał sędziego Bogdana Święczkowskiego na nowego prezesa Trybunału Konstytucyjnego. Święczkowski to były prokurator krajowy i były szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a także współpracownik Zbigniewa Ziobry. Drugim kandydatem wskazanym przez zgromadzenie TK był Bartłomiej Sochański.

Specjalny zespół w Prokuraturze Krajowej bada 600 spraw z okresu 2016-2023, w których - w ocenie nowego kierownictwa - mogło dojść do błędów prokuratury. Minister sprawiedliwości, prokurator generalny Adam Bodnar poinformował właśnie, że pod koniec grudnia zaprezentowany zostanie raport z oceny 200 spośród nich. Na liście są m.in. afera hejterska, Fundusz Sprawiedliwości, wątki dotyczące Orlenu, afera wizowa, praca dla więźniów, ale też działania policji wobec demonstrujących.

W przestrzeni publicznej rozpowszechniane jest stanowisko, kwestionujące status sędziów nominowanych od 2018 r. z uwagi na fakt powołania na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny kilkukrotnie kwestionował konstytucyjność poprzednich przepisów o KRS, a w 2010 r. nominacje sędziowskie wręczał nie prezydent, lecz marszałek Sejmu. Co istotne w żadnym z orzeczeń ETPCz, TSUE, SN, a także NSA nie zawarto sformułowania, że sędzia nominowany od 2018 r. nie jest sędzią - pisze Kinga Śliwińska-Buśkiewicz, sędzia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu.

Orzekanie o winie wydłuża rozwody, nasila konflikt między rozwodzącymi się małżonkami i negatywnie wpływa na ich małoletnie dzieci - wskazują nie tylko sędziowie, ale też część pełnomocników. Ministerstwo Sprawiedliwości, szukając sposobów na odciążenie sądów i usprawnienie procesów, analizuje więc także zmiany w tym zakresie - rozważane jest zarówno całkowite odejście od rozwodowej winy, jak i ograniczenia w orzekaniu o niej.

Nie odbędzie się zaplanowane na dzisiaj posiedzenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie oceny wniosku prezydenta o zbadanie wybranych przepisów ustawy o Trybunale Konstytucyjnym i regulacji ich wprowadzających pod kątem zgodności z Konstytucją. Ustawy te miały przywrócić ład konstytucyjny w Trybunale i zapewnić prawidłową kontrolę aktów wydawanych przez rząd i Sejm.

Na Uniwersytecie Jagiellońskim odbył się jubileusz pracy naukowej profesora Piotra Hofmańskiego, wybitnego znawcy postępowania karnego, byłego prezesa Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze. Jubilat otrzymał Księgę Jubileuszową, którą współtworzyło kilkudziesięciu autorów. Wydarzenie to odbyło się w ramach działań Centrum Międzynarodowego Wymiaru Sprawiedliwości w Sprawach Karnych.

Nowelizacja albo całkiem nowa ustawa o nieletnich - w Ministerstwie Sprawiedliwości działa zespół, który analizuje obecne rozwiązania i przygotowuje zmiany, które miałyby spowodować, że działania podejmowane wobec nastolatków, dopuszczających się czynów karalnych lub demoralizacji, będą efektywniejsze i bardziej skuteczne. Wiceministra Maria Ejchart podkreśla, że chodzi o to, by system zapewniał im pomoc terapeutyczną, wychowawczą i readaptację.

Z projektu nowelizacji kodeksu karnego mającej lepiej chronić różne mniejszości przed przestępstwami motywowanymi nienawiścią, zniknęła przesłanka związana z tożsamością płciową. Rząd przekonuje, że szersze określenie „ze względu na płeć” zapewni niezbędną ochronę także osobom niebinarnym. Zainteresowane środowiska mają wątpliwości i zapowiadają walkę o dodanie tej przesłanki.

Komisja Wenecka, organ doradczy Rady Europy, oceniła, że wygaszenie kadencji wszystkich obecnych sędziów polskiego Trybunału Konstytucyjnego byłoby niezgodne ze standardami, a więc niedopuszczalne. O uwagach i zaleceniach Komisji poinformował PAP wiceminister sprawiedliwości Dariusz Mazur. Przedmiotem sporządzonej, przez ekspertów i przyjętej w piątek, opinii Komisji Weneckiej był projekt poprawek do konstytucji dotyczących TK oraz dwa projekty ustaw w sprawie Trybunału.

W Trybunale Konstytucyjnym trwa posiedzenie Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK w sprawie wyboru kandydatów na nowego prezesa TK. Według nieoficjalnych informacji medialnych wskazano na tę funkcję sędziów Bartłomieja Sochańskiego i Bogdana Święczkowskiego. Wybór jednego z nich będzie teraz należał do prezydenta Andrzeja Dudy. Ten jeszcze w piątek zapowiadał, że postara się jak najszybciej powołać nowego prezesa TK.

Sąd Najwyższy nie zgodził się na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego, który prowadził samochód i powodując wypadek, potrącił rowerzystkę. Uznał, że samo wszczęcie postępowania karnego wpływa negatywnie na opinię i wizerunek sędziego w społeczeństwie, a dowody nie świadczą o winie czy niedbalstwie kierowcy.

Opinie dla prokuratur i sądów będą mogli przygotowywać tylko certyfikowani biegli oraz instytucje opiniujące, które także będą musiały ubiegać się o certyfikaty wydawane przez niezależną komisję – mówi prof. Tadeusz Tomaszewski, pełnomocnik ministra sprawiedliwości ds. biegłych sądowych. Według niego nowa ustawa o biegłych sądowych może wejść w życie z początkiem 2026 roku i wtedy też zaczną obowiązywać nowe zasady wynagradzania za opinie.

Na finiszu są prace nad projektem ustawy o wykonywaniu przez Polskę orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Ma przeciwdziałać m.in. takim sytuacjom, jak choćby 17 lat oczekiwania na wykonanie aborcyjnego wyroku w sprawie Alicji Tysiąc. Ustawa będzie określać, jaki organ i za co odpowiada, ale też jak wykonać dane orzeczenie Trybunału. Zapowiadano go już od kilku miesięcy.

Uchylenie ustawy o lekarzu sądowym i pozostawienie każdemu lekarzowi prawa do wystawiania zaświadczeń usprawiedliwiających niestawiennictwo w sądzie z powodu choroby to rozwiązanie, które proponuje Adwokatura. W całym kraju brakuje lekarzy sądowych, co naraża obywateli na negatywne skutki procesowe i utrudnia pracę adwokatom.

W opracowywanej przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego dużej nowelizacji kodeksu karnego ma znaleźć się definicja tortur - zapowiedziała 4 grudnia wiceministra sprawiedliwości Maria Ejchart. Jak wyjaśniła, do ustawy zostanie przeniesiona z niewielkimi poprawkami definicja z Konwencji o zakazie tortur, zgodnie z którą jest to "każde działanie, którym jakiejkolwiek osobie umyślnie zadaje się ostry ból lub cierpienie, fizyczne bądź psychiczne, w celu uzyskania od niej lub od osoby trzeciej informacji lub wyznania".

Zwiększenie efektywności korzystania z opinii biegłych, w tym przyspieszenie wydawania opinii – takie m.in. korzyści ma przynieść nowa ustawa o biegłych sądowych. Rozwiązany ma być wreszcie problem weryfikacji biegłych i stworzone solidne zasady ich wynagradzania. Wstępny projekt jest obecnie analizowany w Ministerstwie Sprawiedliwości, a musi jeszcze przejść uzgodnienia międzyresortowe i konsultacje społeczne. Do parlamentu ma trafić wiosną, a 1 stycznia 2026 r. mógłby wejść w życie.

Obecnie w sądach jest ponad 202 tys. spraw frankowych, do końca września 2024 r. wpłynęło ich 80 126, reszta to zaległości z poprzednich lat. W najtrudniejszej sytuacji - jak wynika z danych zebranych przez Ministerstwo Sprawiedliwości - są obecnie sądy apelacyjne, obciążone i apelacjami, i zażaleniami, np. na zabezpieczenia spłat kredytu. Jednym ze sposobów na uporanie się z problemem mają być nowe technologie, w tym digitalny asystent sędziego.