Mieszkańcy często interesują się decyzjami samorządu dopiero wtedy, gdy odczuwają ich skutki. Tymczasem wiele kluczowych rozstrzygnięć zapada znacznie wcześniej i podlega społecznej kontroli w szerszym zakresie, niż mogłoby się wydawać. Jakimi narzędziami dysponują mieszkańcy, by realnie wpływać na działania władz lokalnych i skutecznie sprawować nad nimi obywatelski nadzór? O tym w najnowszym odcinku!

W lipcu prezydent Karol Nawrocki odmówił podpisu pod specjalną ustawą o opodatkowaniu koncernów paliwowych i skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego. Kilka dni temu do TK trafił kolejny wniosek prezydencki o... prawie identycznym brzmieniu, z tym, że ustawa została podpisana i skierowana do kontroli następczej. To pierwsza taka sytuacja w ciągu ponad czterech dekad funkcjonowania Trybunału.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek wręczył Odznakę Honorową za Zasługi dla Wymiaru Sprawiedliwości Piotrowi Tulei, sędziemu Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku. Przyznaje się ją za szczególne osiągnięcia w zakresie umacniania zasad praworządności, kształtowania kultury prawnej oraz sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Nie milkną echa decyzji warszawskiego sądu okręgowego o liście żelaznym dla b. wiceministra sprawiedliwości Marcina Romanowskiego. Prawnicy podkreślają, że decyzja jest na razie nieprawomocna. Prokuratura już zapowiada zażalenie, a sąd drugiej instancji może zastosować dodatkowe zabezpieczenie, np. poręczenie majątkowe. Sam Europejski Nakaz Aresztowania również nie wygaśnie z automatu, choć – co istotne – prawomocny list żelazny oznacza uchylenie jego podstawy – tymczasowego aresztowania. Automatu nie będzie też w utracie uprawnień związanych z samym listem, gdyby np. polityk naruszył jego warunki.

Sądy zmagają się z kryzysem kadrowym, a sędziowie z dużym obciążeniem sprawami. Pojawiają się więc pomysły wyrównywania referatów, np. poprzez rozdzielenie starych spraw nowym orzecznikom. Sędziowie mają jednak w tym zakresie sporo wątpliwości. Część z nich mówi, że jest to premiowanie tych spośród nich, którzy orzekają zbyt wolno, inni – że problem jest znacznie głębszy i związany z przydziałem spraw. Pojawiają się też propozycje wprowadzenia narzędzia do sprawdzania efektywności pracy sędziego lub stopniowego rozlosowywania spraw.

Jako wieloletni pracownik wymiaru sprawiedliwości – najpierw asystent sędziego, a obecnie referendarz sądowy – z bolesną rezygnacją obserwuję, jak władza państwowa od lat traktuje nasze grupy zawodowe. Ignorancja decydentów politycznych stała się elementem naszej codzienności. Brak realnych perspektyw awansu wertykalnego, niesatysfakcjonujące pensje i iluzoryczna ścieżka kariery. to standard. Zapomina się przy tym, że system, w którym gardzi się własnymi kadrami, prędzej czy później ulegnie całkowitej erozji – pisze Artur Skepka, referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Bielsku Podlaskim.

Wraca sprawa uwzględniania przemocy domowej przy orzekaniu przez sąd pieczy współdzielonej. Pełnomocnik ds. równości Katarzyna Kotula zaproponowała rozszerzenie katalogu kryteriów, które mieliby brać pod uwagę sędziowie, nie tylko o przemoc, ale też czynne, nieleczone uzależnienie rodziców, np. od alkoholu, oraz nieleczone choroby psychiczne. I choć Ministerstwo Sprawiedliwości na taką zmianę nie przystało, w projekcie poprawiło, że prawo dziecka do ochrony przed przemocą ma być brane pod uwagę zarówno przy określaniu kontaktów, tam gdzie brak porozumienia rodziców, jak i przy decyzji o pieczy.

Nie oceniam sprawy Funduszu Sprawiedliwości. Nie rozstrzygam winy p. Marcina Romanowskiego. Obserwuję jedynie, jak w tej sprawie potykają się wszyscy po kolei i zastanawiam się, czy gorsza jest w życiu bezradność, czy bezczelność. Natomiast to, co jest pewne - sprzeciwy prokuratorskie – zwłaszcza na płaszczyźnie stosowania tymczasowego aresztowania – nigdy nie powinny pojawić się w systemie prawnym. Są, mówiąc dosadnie, zamachem na samodzielność jurysdykcyjną sądu - pisze Mikołaj Kozak, adwokat, Kancelaria Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.

Michał Sopiński za pośrednictwem resortu sprawiedliwości skierował w piątek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję o odwołaniu go z funkcji rektora-komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości. Dr Sopiński wnosi też o wstrzymanie wykonania tej decyzji do czasu zakończenia postępowania.

17 października br. wejdzie w życie większość przepisów nowelizacji Prawa o adwokaturze. Regulacja doprecyzowuje definicję świadczenia pomocy prawnej i obejmuje adwokatów taką samą ochroną jak funkcjonariuszy publicznych. Za posługiwanie się, w sposób nieuprawniony, tytułem zawodowym „adwokat” lub określeniami „kancelaria adwokacka”, „kancelaria adwokatów”, a także godłem adwokatury lub strojem urzędowym adwokata, grozić będzie grzywna od 5 tys.do 200 tys. zł albo kara ograniczenia wolności. On nowego roku obowiązywać będą nowe składy komisji egzaminacyjnej na aplikacje.

Postanowienia umowy, określające sposób ustalenia kursu waluty obcej i postanowienia wiążące saldo kredytu oraz wysokość rat z walutą obcą, stanowią nierozłączne składniki mechanizmu indeksacji. Nadaje to umowie określony charakter, którego immanentnym elementem jest ryzyko walutowe. Usunięcie jednego z tych elementów rzutuje na istotę drugiego i dlatego nie mogą stanowić odrębnego przedmiotu oceny w kontekście abuzywności – orzekła Izba Cywilna Sądu Najwyższego.

Jeśli wejdą w życie przepisy mające uregulować na nowo organizację rozpraw karnych na odległość, możliwe byłyby sytuacje, w których uczestnicząca w rozprawie osoba skazana przebywałaby w jednostce penitencjarnej, a jej obrońca w swoim miejscu pracy. Mógłby więc w ramach pomocy prawnej wykorzystywać jedynie informacje zebrane podczas wcześniej zaplanowanych widzeń, korespondencji albo rozmów telefonicznych. Taka sytuacja wzbudza wątpliwości z punktu widzenia prawa do obrony.

W ocenie Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury opiniowany właśnie projekt nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych, dotyczący sędziowskich dyscyplinarek, wymaga poprawy. Chodzi m.in. o składy sądów dyscyplinarnych – Komisja uważa, że propozycje, by w każdym z nich był jeden sędzia delegowany do apelacji z sądu okręgowego, spowodują zbyt duży wpływ ministra sprawiedliwości. To z kolei może uderzyć w niezależność nowo ukształtowanych sędziowskich sądów dyscyplinarnych.

Postanowienie sądu o liście żelaznym dla Marcina Romanowskiego, byłego wiceszefa MS, posła PiS, może być uznane za przejaw uprzywilejowania jego środowiska - ocenili w rozmowie z PAP mec. Jacek Dubois oraz były zastępca prokuratora generalnego Kazimierz Olejnik.

To, czego zabrakło w postanowieniu warszawskiego sądu okręgowego, który wydał postanowienie o liście żelaznym dla Marcina Romanowskiego, to poręczenie majątkowe. Takie zabezpieczenie byłoby bowiem dodatkową gwarancją, że narzędzie to nie zostanie wykorzystane np. do dalszej ucieczki. Może je jednak zastosować sąd odwoławczy i prokuratura, składając zażalenie, powinna się tego domagać - mówi serwisowi Prawo.pl Anna Mika-Kozak, karnistka z kancelarii Kulpa&Kozak, rzecznik dyscyplinarna Izby Adwokackiej w Warszawie. Zaznacza, że z chwilą uprawomocnienia się listu żelaznego z obiegu prawnego zniknie m.in. ENA wobec Romanowskiego.

W dyskusji nad rozstrzygnięciem warszawskiego sądu okręgowego w sprawie listu żelaznego dla b. wiceministra sprawiedliwości Marcina Romanowskiego jedna kwestia budzi szczególny niepokój. Prawnicy, także ci, którzy walczyli o praworządność, jako jeden z argumentów niewłaściwej decyzji sądu przywołują fakt, że nie uwzględnił sprzeciwu prokuratora. A przecież mówimy o tym samym przepisie, który wielokrotnie wskazywali jako niekonstytucyjny, uderzający w prawo do sądu i wymagający pilnej zmiany legislacyjnej. Jednym z wielu, które prokuratorom dają ciężki oręż – kontroli nad sędziami.

Dwa tysiące złotych od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie przyznał Sąd Najwyższy partii politycznej za oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy. Partia żądała 20 tys. zł, bo czekała na orzeczenie od 24 lutego 2022 r. do 8 września 2026 r. Przez ponad 31 miesięcy od wpływu apelacji nie wyznaczono terminu rozprawy, nie przeprowadzono żadnej znaczącej czynności procesowej. Sąd stanął na straży równości konkurencji politycznej.

Obowiązkowe ubezpieczenie OC radcy prawnego jest od lat elementem wykonywania zawodu. Dopiero w czerwcu br. weszło ustawowe uregulowanie mechanizmu zawierania takiej umowy centralnie przez Krajową Izbę Radców Prawnych i możliwości rezygnacji z objęcia nią, jeśli radca posiada własną polisę. Nowe przepisy - według rozmówców Prawo.pl - nie oznaczają jednak rewolucji. Radca nadal może bowiem wykupić polisę indywidualną, wtedy jednak sam musi zadbać o jej zakres, ciągłość i odpowiednią sumę gwarancyjną.

Zwiększenie ustawowej ochrony radców prawnych i adwokatów to krok w dobrym kierunku, który jednak nie rozwiązuje kluczowego problemu. Aby realnie zagwarantować obywatelom bezpieczeństwo oraz ochronę ich konstytucyjnych praw – w tym prawa do sądu – konieczne jest kompleksowe uregulowanie rynku usług prawnych oraz rozszerzenie przymusu adwokacko-radcowskiego – mówi Anna Sękowska, dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie.

Prezes TK Bogdan Święczkowski skierował w środę m.in. do marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego projekt planu finansowego Trybunału na 2027 r. Podkreślił, że robi to, "działając w stanie wyższej konieczności", w związku z nieuwzględnieniem przez rząd w projekcie przyszłorocznego budżetu części dotyczącej Trybunału. Rząd tłumaczy się tym, że w sprawie projektu budżetu uchwały nie przyjęło Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK.