Wydatki publiczne w przeliczeniu na przeciętnego obywatela sięgają już 25 tysięcy złotych. Już po raz dziewiąty Forum Obywatelskiego Rozwoju (FOR) publikuje „Rachunek od państwa”. Jest to zestawienie wydatków publicznych w przeliczeniu na przeciętnego stałego mieszkańca Polski, niezależnie od wieku.

Zdaniem Związku Miast Polskich w stosunku do projektu KPO przedłożonego do konsultacji w dniu 19 lutego - nowa wersja zawiera wiele zmian, jednak nie uwzględnia kluczowych uwag i postulatów zgłaszanych w trakcie konsultacji. Samorządowcy uznali więc, że nie mogą pozytywnie zaopiniować projektu i postulują dalsze prace nad tym dokumentem.

Upublicznienia i uzgodnienia nowej wersji projektu Krajowego Planu Odbudowy przed przekazaniem jej do Komisji Europejskiej domagają się przedstawiciele organizacji społeczeństwa obywatelskiego, samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorców. Apelują w tej sprawie do premiera. Ich zdaniem trzeba m.in. wspólnie uzgodnić sposób wdrażania KPO.

Po konsultacjach społecznych Umowy Partnerstwa dokument jest obecnie uzgadniany z Komisją Europejską. Jednocześnie trwają negocjacje kontraktu programowego z zarządami województw. Na ich podstawie dokonany ma być podział tzw. rezerwy programowej, czyli 25 proc. środków zarezerwowanych dla programów regionalnych, dotąd niepodzielonych w Umowie Partnerstwa.

Podczas spotkania przedstawicieli resortu rozwoju z samorządowcami w sprawie KPO, samorządowcy zgłosili swoje postulaty dotyczące fazy negocjacji, a także wdrażania programu. - Już dzisiaj zastanawiamy się, w jaki sposób powinniśmy je wdrażać w obszarach, za które odpowiada nasz resort – powiedział wicepremier Jarosław Gowin.

Dokument, który ma być opiniowany, powinien być pełny – uważają samorządowcy i czekają, aż rząd przedłoży im kompleksową wersję projektu Krajowego Planu Odbudowy. Do tego czasu odmawiają udzielenia opinii. Brak zaufania tłumaczą dużą wagą dokumentu, wspominają też o wcześniejszych nieporozumieniach na linii rząd-samorząd przy podziale środków na inwestycje lokalne.

Opinie i uwagi sformułowane podczas konsultacji publicznych projektu Krajowego Planu Odbudowy są obecnie analizowane przez grupę ekspertów z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej. Zostały też podjęte pierwsze decyzje o zmianach w dokumencie, m.in. dotyczące uwzględnienia jako beneficjentów organizacji społecznych, dużych miast i zeroemisyjnego transportu.

Do Funduszu Rezerwy Demograficznej nie wrócą środki pożyczone Funduszowi Solidarnościowemu na wypłatę w 2019 r. trzynastej emerytury. Zgodnie z planem finansowym FRD na 2021 r., 8 mld złotych należności z tego tytułu ma zostać umorzone. Zdaniem ekspertów oznacza to, że wbrew wcześniejszym zapowiedziom, fundusz jest jednak drenowany.

W poniedziałek ruszają wysłuchania publiczne Krajowego Planu Odbudowy. Budzi on wiele zastrzeżeń środowisk samorządowych i społecznych. Zarzucają pomijanie grup, które wymagają szczególnego wsparcia w czasie i po pandemii. Swoje uwagi i postulaty przedstawiają też organizacje pozarządowe.

Zarząd Związku Województw RP uważa, że projekt Umowy Partnerstwa w obecnym kształcie nie pomoże w przygotowaniu programów regionalnych na lata 2021-2027. W pierwszej kolejności powinien być znany zakres wsparcia z poziomu krajowego, a potem zaprogramowanie komplementarnego wsparcia na poziomie regionu.

Przy zmianie systemu finansowania samorządów ważne jest zadbanie o zachowanie ich niezależności i samodzielności finansowej. Jednak zdaniem samorządowców nie służy temu proponowane przez rząd powiązanie wysokości dochodów z dynamiką PKB lub innymi wskaźnikami tempa rozwoju gospodarczego kraju. Samorządy nie chcą też być zależne od transferów z rządu, bo za kilka lat mogą ponosić skutki obecnej dekoniunktury.

Błędy w nazwach miast na prawach powiatu na fakturach VAT powodują, że są one nieprawidłowo wystawione w pozycji nabywca – sprzedawca. Przepisy wskazują, że należy używać nazwy „miasto na prawach powiatu”, a nie „gmina”. Aby poprawić nieścisłości, księgowych czeka wiele pracy – od wystawienia faktur korygujących, aż po konieczność złożenia korekty JPK_VAT.

Resort finansów potraktował gminy jak komercyjne firmy i nałożył na nie dodatkowe obowiązki związane z rozliczaniem VAT. Nowe jednolite pliki kontrolne zmusiły samorządy do przekazywania do skarbówki wielu dodatkowych informacji. Szczególnie problematyczne jest raportowanie transakcji z podmiotami powiązanymi. W rezultacie gminy nie wiedzą, czy ich rozliczenia są prawidłowe – a za błędy grożą surowe kary.

Część gmin może prezentować zniekształcone wyniki finansowe. Wszystko przez brak precyzyjnych przepisów dotyczących VAT i wykazywania przychodów i wydatków w sprawozdaniach. Niektóre samorządy pokazują kwoty netto, inne brutto. Powoduje to, że rzeczywisty obraz ich finansów nie jest prawidłowy, a ewentualny deficyt przedstawiony nieprawdziwie.

Okazuje się, że wbrew zapewnieniom przedstawicieli rządu, zobowiązania podatkowe cały czas rosną. Co więcej, w najbliższym czasie pojawią się też kolejne podatki. Ministerstwo Finansów prowadzi już rekrutację ekspertów, którzy zaprojektują nowe daniny. Najprawdopodobniej opodatkowany zostanie majątek – zarówno osób prywatnych, jak i firm.

Ministerstwo Finansów do 16 lutego czeka na uwagi i propozycje do projektu przepisów dotyczących planowanego podatku od przychodów z reklam. Jest jednak mało prawdopodobne, że rząd zrezygnuje z wprowadzenia nowej daniny. Ostatnią deską ratunku dla polskich mediów może okazać się Trybunał Sprawiedliwości UE, którego ostatnie wyroki stają w obronie pluralizmu w mediach.

W piątek 29 stycznia br. wieczorem w Dzienniku Ustaw opublikowana została ustawa budżetowa na 2021 rok. Przewiduje ona, że dochody państwa w tym roku wyniosą 404,4 mld zł, a wydatki 486,7 mld zł, co oznacza maksymalny deficyt w wysokości 82,3 mld zł. Zdaniem resortu finansów, zapewni to środki na wzmocnienie polskiej gospodarki dotkniętej pandemią.

Sejm w środę poparł tylko osiem ze 109 poprawek jakie do budżetu na 2021 r. zgłoszonych przez Senat. M.in. 60 mln zł trafi na program "Senior plus" oraz 39 mln zł na remonty śmigłowców LPR. Odrzucono jednak wniosek Senatu, by 4,5 mld zł przeznaczyć na dodatki dla medyków walczących z COVID-19. Nie będzie też 2,5 mld zł na podwyżki dla nauczycieli.

Zachowanie w planach nowej unijnej perspektywy finansowej analogii do poprzednich edycji i utrzymanie udziału procentowego dla regionalnych programów pozwoli samorządom na kontynuowanie planów, których nie zdążyły lub nie mogły zrealizować. Podział środków wskazuje, że więcej pieniędzy trafi do obszarów słabiej rozwiniętych.

Posłowie z komisji finansów negatywnie odnieśli się do większości poprawek Senatu do ustawy budżetowej na rok 2021. Wśród odrzuconych propozycji znalazły się takie jak przekazanie 4 mld zł na dodatki do wynagrodzeń dla pracowników medycznych walczących z COVID-19 czy przekazanie dodatkowych 2,5 mld zł na podwyżki dla nauczycieli.