Rok 2022 powoli odchodzi do historii. Nie zabrakło w nim ciekawych, nowych zjawisk na rynku pracy oraz kontynuacji trendów z ostatnich lat. Dużemu zapotrzebowaniu na pracowników i pozytywnym tendencjom towarzyszyły duże wyzwania, związane m.in. z inflacją czy wojną w Ukrainie – podsumowują mijający rok eksperci Pracuj.pl.

Zakończenie lub podjęcie zatrudnienia w trakcie roku skutkuje koniecznością proporcjonalnego rozliczenia urlopu wypoczynkowego, ale nie dotyczy to pracowników w ich pierwszym roku pracy na podstawie stosunku pracy w życiu. W praktyce niesie to za sobą różne problemy i niedogodności, często także większe „obciążenie” obowiązkiem rozliczenia urlopu pracodawcy wcześniejszego niż tego, z którym kolejno w roku pracownik zawiera umowę.

Osoby z niepełnosprawnościami, m.in. które mają wysokie kwalifikacje i znają języki obce, skarżą się na niemożność znalezienia odpowiedniego zatrudnienia. Dostają bowiem oferty pracy głównie w ochronie lub firmach sprzątających. Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Stanisław Trociuk prosi o zajęcie stanowiska w tej sprawie przez minister rodziny i polityki społecznej Marleny Maląg.

Najmniejsze podmioty zatrudniające, będące mikroprzedsiębiorcami, gdy wszystkie osoby zatrudnione złożą deklarację rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK, mogą skorzystać z ustawowego zwolnienia z obowiązku stosowania przepisów ustawy o PPK. Jednak ponowny autozapis w pierwszym kwartale 2023 roku będzie także ich dotyczył. Piszą o tym Agnieszka Łukawska i dr Antoni Kolek.

Od 1 stycznia pracodawca będzie musiał powiadomić pracowników o treści wykazu stanowisk, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz o wpisaniu lub odmowie wpisania do ewidencji pracowników wykonujących te prace. W przypadku nieumieszczenia stanowiska pracy, na którym zatrudniony wykonuje pracę w tym wykazie lub nieumieszczenia go w ewidencji, pracownikowi będzie przysługiwała skarga do PIP.

Dostępność sądów nie oznacza jedynie usunięcia z nich barier architektonicznych, chodzi też o zmianę nawyków wynikających z ludzkiej świadomości. Dlatego poprzez szkolenia będziemy podnosić kompetencje pracowników wymiaru sprawiedliwości, a 35 sądów - z największymi potrzebami - otrzyma wsparcie m.in. w zakresie sprzętu czy remontów. Opracowany zostanie także Model Dostępnego Sądu.

Rząd chce, by od 1 marca 2023 roku emerytura podstawowa, stanowiąca podstawę wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych rolniczych, została powiązana z wysokością najniższej emerytury określonej w przepisach emerytalnych i stanowiła jej 90 proc. Nowością jest też 0,5-proc. dodatek do emerytury za każdy rok opłacania składki, który mają dostać rolnicy prowadzący działalność gospodarczą i posiadający wielkoobszarowe gospodarstwa rolne.

W okresie od stycznia do września 2022 roku o prawie 200 proc. w stosunku do 2021 roku wzrosła liczba osób skontrolowanych pod kątem wykorzystania zwolnień lekarskich. Najwięcej kontroli ZUS przeprowadził w województwie małopolskim, mazowieckim i dolnośląskim. Zwiększył się też odsetek (o prawie 29 proc.) osób pozbawionych prawa do zasiłku, a o prawie 40 proc. wzrosła kwota cofniętych zasiłków w wyniku kontroli.

Z początkiem 2023 roku zaczyna obowiązywać wyższa stawka diety za podróże służbowe na terenie kraju. Stawką tą od 1 stycznia 2023 roku związany będzie każdy pracodawca. Zmiana stawki pociąga za sobą również podwyższenie ryczałtu noclegowego oraz na jazdy miejscowe, jak też limitu noclegowego.

Zdaniem Sądu Okręgowego w Łodzi 50 tys. zł odszkodowania jest słuszną sumą za naruszenie zakazu dyskryminacji w zatrudnieniu. Z jednej strony wynagradza całość szkód i krzywd powódki, a z drugiej strony, pozwany powinien odczuć ją jako sankcję za niedozwolone i bezprawne naruszenie prawa wobec osoby, która przysposobiła dziecko i korzystała z urlopu macierzyńskiego.

Niewiele spraw z zakresu prawa pracy trafia do mediacji sądowej - w 2021 r. było to tylko 8 proc. spraw wpływających do sądów pracy. Zdaniem prawników, mediacja jest mało popularna i mało efektywna - m.in. z powodu nieprzygotowanych do swojej roli mediatorów, którym brakuje często wiedzy prawniczej i umiejętności współpracy z pełnomocnikami. W efekcie - mediacja zamiast pomóc, wydłuża postępowanie.

Polecenie pozostawania w gotowości do wykonywania pracy poza godzinami, podlega zasadniczemu ograniczeniu związanemu z koniecznością zapewniania minimalnych odpoczynków. Nie ma w tym zakresie znaczenia, czy dyżur jest dyżurem zakładowym czy domowym, jak też ewentualne wprowadzenie dodatkowej odpłatności za dyżur domowy, tzw. dyżur pod telefonem.

Ministerstwo Zdrowia przekazało do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych projekt rozporządzenia, które ma określić warunki i metody przeprowadzania przez pracodawcę kontroli trzeźwości pracownika. Nowe przepisy zawierają też wykaz środków działających podobnie do alkoholu. Na liście są m.in. opioidy, amfetamina i kokaina.

Związkowcy chcą, by nauczyciele otrzymali jednorazowy dodatek inflacyjny. Wskazali też źródła finansowania dodatku, bo - jak argumentują - wciąż nie wykorzystano pieniędzy zabezpieczonych na wzrost wynagrodzeń w tym roku. Rząd tłumaczy jednak, że pieniądze wydano na węgiel. Również te dla nauczycieli.

Od 1 stycznia 2023 roku wszyscy płatnicy składek, także jednoosobowe firmy, mają mieć konto na Platformie Usług Elektronicznych. Co ważne, będzie obowiązek utrzymania aktywnego profilu informacyjnego w systemie teleinformatycznym Zakładu w czasie prowadzenia z nim rozliczeń z tytułu składek. Nie oznacza to jednak, że nie można będzie składać deklaracji w wersji papierowej.

Sąd Rejonowy dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie przywrócił do pracy pracownika IKEI zwolnionego za wpis o społeczności LGBT. Wyrok jest nieprawomocny. Na początku grudnia Sąd Okręgowy w Krakowie, w postępowaniu apelacyjnym podtrzymał wyrok sądu rejonowego, uniewinniając prawomocnie kierowniczkę z sieci IKEA od zarzutu dyskryminacji wyznaniowej, której miała się dopuścić, zwalniając pracownika.

Prezydent podpisał ustawę o systemie teleinformatycznym do obsługi umów o pracę, umów zlecenia oraz umów uaktywniających. System ma ułatwić zgodne z prawem sporządzenie umowy o pracę, umowy zlecenia oraz umowy uaktywniającej mikroprzedsiębiorcom, podmiotom zatrudniającym nie więcej niż 9 osób, zleceniodawcom, rolnikom i osobom fizycznym.

Wydane zostały już pierwsze nakazy zapłaty w postępowaniach upominawczych dotyczących wynagrodzeń sędziów - na razie w 2022 r. W jednym z takich rozstrzygnięć sąd nakazał wypłacenie sędziemu prawie 12 tys. zł brutto tytułem waloryzacji wynagrodzenia wraz z odsetkami. Pozwy sędziów to odpowiedź na kolejną ustawę okołobudżetową, w której ustanowiono podstawę wyliczania ich wynagrodzeń z pominięciem Prawa o ustroju sądów powszechnych.

O tym, jak niesprawiedliwa jest nowa składka zdrowotna, wiedzą, póki co, głównie osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Już wkrótce przekonają się o tym boleśnie, w rocznym PIT, także osoby zatrudnione na umowach o pracę. Sprawdziliśmy, o ile więcej zapłaciły fiskusowi i ZUS w 2022 roku. Zdaniem prawników, opodatkowana będzie nawet bieda, bo podatek zdrowotny uiścili też ci z minimalnym wynagrodzeniem - to u nich, w skali roku, ponad jedna pensja.

W ostatnim półroczu aż 40 proc. pracowników doświadczyło w miejscu pracy sytuacji o charakterze mobbingowym – wynika z najnowszego badania, jakie przeprowadzili badacze z UCE RESEARCH i platformy ePsycholodzy.pl. Najczęściej dochodzi do krzyków, przekleństw i wyzwisk. Dość powszechne jest też przydzielanie bezsensownych zadań, a także obmawianie i rozsiewanie plotek.