Resort edukacji zapowiada zmiany w konkursach na dyrektorów szkół - organ prowadzący zyska większą swobodę w powierzaniu dyrektorowi funkcji na kolejną kadencję, co ma przynieść realne oszczędności, bo nie trzeba będzie organizować nie zawsze potrzebnych konkursów. Zwłaszcza takich, do których de facto staje jeden kandydat.

Sejm na najbliższym posiedzeniu plenarnym, rozpoczynającym się 20 marca br., zajmie się poselskim projektem ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. Ta nowelizacja autorstwa posłów koalicji zakłada, że językiem regionalnym jest język śląski i język kaszubski. A ponadto poprawka ta zmieni składy Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych.

System ostrzegania i alarmowania ludności wciąż jest dziurawy, choć coraz więcej miast i powiatów rozbudowuje go przy udziale środków unijnych. Wielką modernizację ponad 4 tys. syren strażackich rozpoczęła Państwowa Straż Pożarna. Problem w tym, że nadal niewielki odsetek obywateli wie, co oznacza dany sygnał i jak się zachować. Ale skąd mają wiedzieć, gdy do końca lutego br. nie było nawet przepisu, który określałby obowiązujące w kraju rodzaje alarmów.

Dyrektorzy szkół niepublicznych nieco optymistyczniej patrzą w przyszłość. Ponad połowa ankietowanych dyrektorów oceniła sytuację w oświacie jako raczej złą (34,9 proc.) lub zdecydowanie złą (17,5 proc.), ale po raz pierwszy odsetek ocen negatywnych spadł poniżej 60 proc. Prawie co trzeci respondent (31,9 proc.) stwierdził z kolei, że kondycja polskiej szkoły nie jest ani dobra ani zła - wynika z badania „Barometr Edukacji Niepublicznej”.

Oceny opisowe są domeną najmłodszych klas podstawówki, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by wystawiać je także w liceum. Prawo nie wymaga, by oceny bieżące miały formę stopni - ten obowiązek dotyczy tylko ocen klasyfikacyjnych. Konieczne jest natomiast uregulowanie tej kwestii w statucie szkoły.

Narasta problem braku kadr w przedszkolach. Gminy apelują do MEN o ułatwienie dostępu do zawodu nauczyciela przedszkolnego, poprzez zmianę przepisów ich kształcenia. Swoje postulaty dotyczące edukacji przedszkolnej zamierza przekazać ministerstwu Ogólnopolskie Stowarzyszenie Kadry Kierowniczej Oświaty. Chce m.in. wyższych wynagrodzeń dla wychowawców i mniejszych grup dzieci.

Negatywne oceny za nieodrobienie lekcji, nawet bez zmian planowanych przez resort edukacji, są niezgodne z prawem - mówił Marcin Kruszewski, prawnik prowadzący popularny kanał "Prawo Marcina" podczas Dnia Edukacji Prawnej, zorganizowanego przez Fundację Edukacji Prawnej "Iustitia" i Wolters Kluwer.

Przy rekrutacji do szkół podstawowych obowiązuje rejonizacja - w pierwszej kolejności przyjmowani są kandydaci zamieszkali w obwodzie szkoły podstawowej - przyjmowani są z urzędu na podstawie zgłoszenia. W postępowaniu rekrutacyjnym są brane pod uwagę kryteria określone przez organ prowadzący, z uwzględnieniem zapewnienia jak najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka i jego rodziny oraz lokalnych potrzeb społecznych. Może też być brane pod uwagę kryterium dochodu na osobę w rodzinie kandydata.

Dzień Edukacji Prawnej jest zwieńczeniem zaangażowania sędziów i partnerów w całoroczną działalność edukacyjną, której celem jest promocja wiedzy prawnej - mówi Elżbieta Piotrowska-Albin, wiceprezes Fundacji Edukacji Prawnej Iustitia. - W tym roku chcemy zwrócić uwagę na to, że znajomość prawa jest podstawą skutecznej aktywności, jako obywatela, a aktywni obywatele są niezbędnym czynnikiem konstytuującym demokratyczne państwo prawa.

15 marca przypada już ósmy Dzień Edukacji Prawnej, który jest zwieńczeniem całorocznej akcji edukacyjnej prowadzonej przez sędziów ze Stowarzyszenia Sędziów Polskich z „Iustitia” i ich partnerów. Celem jest promocja wiedzy prawniczej, rozbudzenie zainteresowania, w szczególności dzieci i młodzieży, tematyką prawa, a także przybliżenie instytucji wymiaru sprawiedliwości.

Podwyżka płacy minimalnej spowodowała konieczność podwyższenia wynagrodzeń pracowników niepedagogicznych - ministerstwo pracy przygotowało projekt zmian w tej sprawie.

Jesteśmy zdeterminowani, żeby prawdziwe wartości, które kształtowały Polskę jako silny kraj w Unii Europejskiej, dzisiaj współdzieliły też z nami młode osoby - powiedziała minister edukacji Barbara Nowacka. Szkoła jest właśnie tym miejscem, gdzie powinna być kształtowana rzetelna debata i odporność na fake newsy - wskazała.

Resort edukacji utrzyma bazę "Sportowe Talenty" i testy sprawnościowe dla dzieci i młodzieży. Barbara Nowacka podkreśliła we wtorek, że jednym z zadań edukacji jest zadbanie o ich zdrowie i sprawność fizyczną. 1 marca rozpoczęto testy, które mają zbadać sprawność uczniów - dodał minister sportu Sławomir Nitras.

Obecnie organy nadzoru pedagogicznego mogą uchylić całość lub część szkolnego statutu w trybie następczym - uważa Mikołaj Wolanin, prezes Fundacji na rzecz Praw Ucznia. Widziałbym natomiast dużą wartość w tym, by stosowna kontrola legalności odbywała się także w trybie prewencyjnym, wraz z każdym uchwaleniem czy nowelizacją. Uważam jednak, że lepiej to zadanie wykonywaliby wojewodowie.

W ciągu dwóch lat nastąpił lawinowy wzrost liczby uczniów z Ukrainy w polskich szkołach. To oczywiście efekt migracji po wybuchu wojny. Z raportu opublikowanego przez Najwyższą Izbę Kontroli wynika, że polski system edukacji podołał temu obciążeniu i stworzono odpowiednie warunki dla kształcenia dzieci cudzoziemców. Część dzieci nie uczęszcza jednak do polskich szkół i nie wiadomo czy uczą się w trybie zdalnym na Ukrainie, czy znalazły się w ogóle poza systemem kształcenia. Tu trzeba poprawić przepisy.

Skokowo zwiększa się liczba nowych i zmienionych przepisów. W 2023 roku ogłoszono aż 143 155 nowych aktów prawnych – ponad 15 tys. więcej niż rok wcześniej. Przynajmniej raz zmieniono natomiast 31 968 aktów. Najczęściej zmieniana była ustawa o PIT. Nadal wiele przepisów wchodzi w życie z datą wsteczną - w momencie publikacji dowiadujemy się, że... ustawa już dawno obowiązuje. To tylko niektóre problemy wskazane w raporcie „Poprawmy prawo”.

Stosowanie monitoringu w szkolnych toaletach, natryskach i szatniach narusza godność uczniów - wskazują w jednej z interpelacji posłowie i pytają ministerstwo o plany dotyczące zmian w przepisach. Regulacje prawa oświatowego, które pozwalają na instalację monitoringu w takich miejscach, od lat budzą wątpliwości. Eksperci twierdzą, że pozwalają dyrektorowi na arbitralność w podejmowaniu decyzji o instalacji kamer.

Zmiany w podstawie programowej wzbudziły żywą dyskusję - tak wśród nauczycieli, jak i rodziców oraz polityków. Podnoszono m.in. usunięcie bitwy pod Grunwaldem z podstawy nauczania historii w szkołach podstawowych, kwestie omawiania rzezi wołyńskiej, czy niektóre zmiany w kanonie lektur - jak przeniesienie sporej części na listę lektur uzupełniających. Do resortu edukacji spłynęły tysiące sugestii - nauczyciele liczą, że zostaną one wzięte pod uwagę.

Legalny pobyt obywateli Ukrainy i określonych członków ich rodzin, którzy w okresie od 24 lutego 2022 r. przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy, został przedłużony co do zasady do 30 czerwca 2024 r. W niektórych przypadkach do 31 sierpnia lub 30 września. Do roku wydłuża preferencje podatkowe dla tych, którzy udzielają pomocy humanitarnej.

Minister edukacji powoła zespół, który zajmie się postulatami dotyczącymi m.in. sposobu wynagradzania, awansu zawodowego, czasu pracy, uprawnień nauczycieli. Analizie będzie mogła zostać poddana również kwestia prawa nauczycieli do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy - odpowiada MEN na interpelację poselską.