Prawo pacjenta do informacji o ryzyku i skutkach zabiegu medycznego jest jednym z podstawowych praw pacjenta. Zazwyczaj jest łączone z zagadnieniem tzw. świadomej zgody na interwencję medyczną (tzw. informed consent - ang., consentement eclairé - fr.). Trzeba pamiętać jednak, iż są to dwa niezależne prawa. Przykładowo, pacjent który rezygnuje z dalszej terapii zachowuje prawo do informacji o stanie zdrowia. Pacjent, który już wyraził zgodę na interwencję medyczną ma oczywiście prawo do informacji o wynikach badania, leczenia czy rehabilitacji.

Narodowy Fundusz Zdrowia wprowadził w drugiej połowie 2008 roku nowe zasady w zakresie realizacji i finansowania świadczeń szpitalnych, oparte na doświadczeniach brytyjskiego systemu HRG (w naszym systemie finansowania świadczeń opieki zdrowotnej zwany systemem JGP - jednorodnych grup pacjentów). Obecnie system ten jest już wdrożony i w zakresie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne uregulowany jest postanowieniami zarządzenia Prezesa NFZ 93/2008/DSOZ z dnia 22 października 2008 r. Zbliża się jednak okres zawierania umów przez Fundusz i w związku ze zmianami ustawowymi pojawią się nowe zarządzenia Prezesa Funduszu w sprawie warunków zawierania i realizacji umów, również w zakresie leczenia szpitalnego, których projekty zostały przekazane do konsultacji i znajdują się na stronach internetowych NFZ (www.nfz.gov.pl).

Na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.; dalej jako: u.ś.o.z.) świadczeniobiorcy mają prawo do świadczeń na rzecz zachowania zdrowia, zapobiegania chorobom i wczesnego wykrywania chorób (art. 15 u.ś.o.z.). Powyższe świadczenia obejmują zarówno promocję zdrowia (propagowanie zachowań prozdrowotnych poprzez zachęcanie do indywidualnej odpowiedzialności za własne zdrowie), jak również programy profilaktyczne, których celem jest zmniejszenie zachorowalności i umieralności, poprzez wczesne rozpoznanie chorób (ze szczególnym uwzględnieniem chorób układu krążenia i chorób nowotworowych) oraz wczesną identyfikację osób z podwyższonym ryzykiem zachorowania (u.ś.o.z.).

Od 1 października 2004 r. problematykę ubezpieczenia zdrowotnego reguluje z ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.; dalej jako: u.ś.o.z.). Powyższa ustawa kreuje zakres przedmiotowy prawa do świadczeń zdrowotnych świadczeniobiorcy.

Przeszczepianie narządów jako zabieg medyczny ratujący zdrowie lub życie pacjenta jest rozpowszechnioną praktyką we wszystkich krajach rozwiniętych. Przeszczepy stały się rewolucją w medycynie i wymusiły wprowadzenie regulacji prawnych w przedmiotowym zakresie. Przeszczepy muszą być bowiem zgodne zarówno z wiedzą medyczną, jak i przepisami prawa. Przedmiotem niniejszego komentarza jest analiza regulacji prawa polskiego dotyczącej zasad przeszczepiania komórek, tkanek i narządów.

Zawód lekarza może być wykonywany w różnych formach prawnych. Ustawa regulująca wykonywanie tego zawodu, tj. ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857; dalej jako: u.z.l.l.d.) określa niektóre z form, w jakich zawód ten może być wykonywany. Otóż zgodnie z przepisami przywołanej ustawy, lekarz może udzielać świadczeń zdrowotnych prowadząc: - indywidualną praktykę lekarską lub indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską; - grupową praktykę lekarską, w tym również udzielanie świadczeń specjalistycznych; - praktykę w miejscu wezwania (co oznacza możliwość udzielania świadczeń nie w stałym miejscu - gabinecie, ale właśnie w miejscu wezwania - u pacjenta). Oczywiście możliwe jest wykonywanie zawodu lekarza na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej.

Konferencja Uwarunkowania skuteczności reform systemu ochrony zdrowia w Polsce - 6 listopad 2009w Warszawie